I OW 145/20

SENTENCJA Dnia 20 listopada 2020 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Zbigniew Ślusarczyk (spr.), Sędzia NSA: Małgorzata Borowiec, Mariusz Kotulski, Sędzia del. WSA:, po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta S. a Prezydentem W. w przedmiocie refundacji wydatków poniesionych na udzielenie schronienia B. K. postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Prezydentowi Miasta S. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) zł tytułem uiszczonego wpisu od wniosku. UZASADNIENIE Działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S. pełniący obowiązki Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość przez wskazanie Prezydenta W. jako organu właściwego "do rozpoznania sprawy z wniosku B. K.". W uzasadnieniu wskazano, że B. K. złożyła do Dyrektora Centrum Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] Miasta W. wniosek o przyznanie pomocy w formie tymczasowego schronienia. Organ przychylił się do tego wniosku i [...] października 2019 r. wydał decyzję o skierowaniu B. K. do Schroniska [...] dla Bezdomnych Kobiet Wspólnoty Katolickiej [...] w W. na okres od 3 października 2019 r. do 30 listopada 2019 roku. Odpłatność za pobyt w placówce ustalono w wysokości 514,01 zł za okres od 3 października 2019 r. do 31 października 2019 r. oraz 549,46 zł za pozostały okres. Decyzją z [...] grudnia 2019 r. przyznano wnioskodawczyni pomoc w formie schronienia w ww. schronisku na kolejny okres – od 6 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r., odpłatność ustalono w wysokości 454,24 zł za okres od 6 grudnia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. oraz 541,60 zł za pozostały okres. W decyzjach powołano się na art. 101 ust. 2, 3 i 7 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Następnie Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] Miasta W. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. o refundację kwot 701,18 zł i 1096,27 zł za pobyt B. K. w schronisku dla bezdomnych kobiet w październiku 2019 r. oraz listopadzie i grudniu 2019 r. Zdaniem organu składającego wniosek nie jest on właściwy do zwrotu kosztów pobytu B. K. w schronisku dla bezdomnych kobiet. B. K. nie przebywa w S. od 15 lat, została stamtąd wymeldowana w 2008 r. od dwóch lat przebywa w W., tam posiada centrum życiowe (jest zatrudniona, korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej, odbiera korespondencję), zatem jest to jej miejsce zamieszkania. W odpowiedzi na wniosek działająca z upoważnienia Prezydenta Miasta W. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] Miasta W. wniosła o odrzucenie wniosku. Podniesiono, że postępowanie w sprawie rozpoznania wniosku B. K. o przyznanie tymczasowego schronienia zostało zakończone wydaniem ostatecznych decyzji administracyjnych i nie może być na obecnym etapie przedmiotem sporu o właściwość. Podkreślono, że obecnie pomiędzy Prezydentem Miasta S. a Prezydentem Miasta W. trwa spór o zwrot wydatków poniesionych na udzielenie schronienia B. K., lecz ma on charakter cywilny, zagadnienie prawne dotyczące zwrotu wydatków gminie nie jest rozstrzygane w formie decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej - art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, kiedy każdy z nich uważa się za niewłaściwy. Przesłanką powstania sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego jest definiowalność sprawy, w której określone organy administracji publicznej uznają się za właściwe (spór pozytywny) albo niewłaściwe (spór negatywny). Oznacza to, że rozstrzygnięcie takiego sporu według reżimu ukształtowanego powołanymi wyżej przepisami jest możliwe jedynie wówczas, gdy uda się ustalić charakter i przedmiot sprawy, a w konsekwencji - także tryb jej załatwienia (rozpoznania) - por. postanowienie NSA z 3 lutego 2015 r. sygn. akt II FW 13/14. Spór o właściwość nie może w ogóle powstać, jeżeli jeden z organów mających w tym sporze pozostawać załatwił już sprawę w sposób określony w art. 104 k.p.a., czyli co do zasady wydał decyzję administracyjną rozstrzygającą ją co do istoty. Wówczas wyznaczanie organu jest bezprzedmiotowe, a kwestię właściwości można badać wyłącznie w ramach kontroli prawidłowości podjętego aktu administracyjnego – por. postanowienie NSA z 10 grudnia 2019 r. sygn. akt I OW 188/19. W niniejszej sprawie wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jest sformułowany w sposób niejasny, budzący wątpliwości co do tego, jaką sprawę autor wniosku chciał poddać pod rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W petitum zwrócono się o rozstrzygnięcie sporu "w przedmiocie rozpoznania sprawy z wniosku B. K.", podczas gdy w uzasadnieniu podano, że sprawa ta została już zakończona (nie może zatem stanowić przedmiotu sporu o właściwość). Wyjaśniono, że obydwa wnioski złożone przez B. K. (pierwszy o umieszczenie w Schronisku [...] dla Bezdomnych Kobiet Wspólnoty Katolickiej [...] w W., drugi o przedłużenie pobytu w tej placówce) zostały już załatwione. Sprawy zostały zakończone wydaniem decyzji administracyjnych. Wskazano numery i daty tych decyzji. W dalszej części uzasadnienia wniosku organ zakwestionował z kolei swoją właściwość w sprawie, dotyczącej zwrotu kosztów pobytu B. K. w Schronisku, do którego została skierowana na mocy ww. decyzji. Zatem za aktualny przedmiot sporu należy uznać refundację przez Miasto S. wydatków poniesionych na udzielenie schronienia B. K. przez Miasto W. Zgodnie z art. 101 ust. 7 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.) dalej zwanej "u.p.s." gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Z treści tego przepisu nie wynika, aby zwrot wydatków gminie, która przyznała świadczenie w miejscu pobytu, podlegał rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej. Tym samym nie można mówić o wystąpieniu w tych sprawach sporu o właściwość w rozumieniu art. 22 § 1 k.p.a. Przepis art. 101 ust. 7 u.p.s. nie odnosi się bowiem do organów gmin i nie wyposaża ich w kompetencję do wydania decyzji, lecz do samych gmin. Dotyczy relacji majątkowej między dwiema osobami prawnymi, przybierającej postać stosunku zobowiązaniowego, w ramach którego jednej osobie przysługuje roszczenie wobec drugiej o zapłatę określonej kwoty pieniężnej. Odmienną kwestią pozostaje fakt, że ten stosunek jest uwarunkowany wcześniejszym rozstrzygnięciem o charakterze administracyjnym, określającym kwotę podlegającą zwrotowi. Jak słusznie podnosi się w orzecznictwie, spór o zwrot wydatków stanowi sprawę cywilną należącą do właściwości sądu powszechnego, która nie może być załatwiona w drodze decyzji czy innego aktu administracyjnego (por. postanowienie NSA z 14 grudnia 2017 r. sygn. akt I OW 154/17, postanowienie NSA z 22 września 2016 r. sygn. akt 104/16, postanowienie NSA z 8 lutego 2012 r. sygn. akt I OW 201/11). Biorąc pod uwagę powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a. odrzucił wniosek. O zwrocie wpisu od wniosku orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.