III FSK 136/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, , po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Rz 489/17 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 23 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Rz 489/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 23 maja 2017 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej skarżącej jako byłego prezesa A. Sp. z o.o. z siedzibą w R. wraz z ww. Spółką za jej zaległości podatkowe. W ocenie Sądu, w badanej sprawie zostały spełnione pozytywne przesłanki odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki kapitałowej za zaległości podatkowe tej spółki. Bezspornym jest, że skarżąca w terminie płatności zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za kolejne miesiące od lipca 2012 r. do lutego 2013 r. była prezesem zarządu oraz jedynym właścicielem spółki. Sąd stwierdził, że Skarżąca błędnie wywodziła, że fakt późniejszego określenia przez organ podatkowy wysokości zobowiązań podatkowych spółki nie może jej obciążać, gdyż w chwili pełnienia obowiązków prezesa zarządu nie miała ona świadomości istnienia jakichkolwiek zobowiązań podatkowych Spółki - ponad wykazane w deklaracjach - w chwili zaś określenia przez organ podatkowy wysokości tychże zobowiązań, nie miała już realnego wpływu na działania spółki. Podpisując deklarację podatkową skarżąca pełniąca funkcję prezesa zarządu, poręczyła że samoobliczenie podatku, do którego zobowiązana była spółka, zostało dokonane prawidłowo tj. zgodnie z istniejącym stanem faktycznym oraz obowiązującym w chwili składania deklaracji stanem prawnym. Ewentualne wady, błędy czy omyłki w złożonej deklaracji, błędne obliczenie zobowiązania podatkowego ujawnione przez uprawnione organy kontroli w późniejszym czasie obciążają w pierwszej kolejności samą spółkę, a w obecnej sytuacji faktycznej - determinują kwestię odpowiedzialności skarżącej, gdyż to do niej jako prezesa zarządu należał obowiązek prawidłowego rozliczenia podatku w imieniu kierowanej spółki. Odnosząc się do przesłanek negatywnych, umożliwiających uwolnienie się od odpowiedzialności, Sąd stwierdził, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika jednak, że skarżąca – mimo wezwań organu - nie przedstawiła żadnych dowodów, świadczących o braku winy. Z ustaleń organów podatkowych wynika, że kierowana przez skarżącą spółka w okresie od 2011 r. do 2014 r., nie składała rocznych sprawozdań finansowych do sądu rejestrowego, a także nie wywiązywała się z obowiązku składania sprawozdań finansowych oraz uchwał lub postanowień o zatwierdzeniu sprawozdania finansowego do właściwego urzędu skarbowego. W opisanej sytuacji brak jest podstaw do stwierdzenia, że dokumenty finansowe w postaci sprawozdań zawierających bilanse i rachunki zysków i strat kiedykolwiek zostały sporządzone i zatwierdzone. Złożone zostało jedynie zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych CIT-8 za okres podatkowy od dnia 29 listopada 2011 r. do dnia 31 grudnia 2012 r., w którym wykazano stratę. Strata ta określona została na kwotę 34.166 zł. Sąd podzielił stanowisko organu, który za przesłankę do ogłoszenia upadłości uznał - zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze - okoliczność zaistnienia nadwyżki zobowiązań dłużnika nad wartością jego majątku. Jeśli bowiem ustalono, że kapitał zakładowy spółki w badanym okresie wynosił 5.000 zł., a Spółka ta w pierwszym, wydłużonym roku działalności poniosła stratę w wysokości 34.166 zł., a nadto obciążona byłą niewykazaną w deklaracjach wartością zobowiązań podatkowych - zasadnym jest wniosek, że w dacie podpisywania zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) skarżąca miała wiedzę, że wobec zarządzanej przez nią spółki spełnione zostały przesłanki do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości (art. 11 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze) Tym samym właściwy termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki upływał w dniu 12 kwietnia 2013 r. Wniosek ten nie został zgłoszony, a prezes zarządu, będąca jednocześnie jedynym właścicielem spółki, podjęła w kolejnym miesiącu (maj 2013 r.) działania w celu sprzedaży udziałów i ustąpienia z zajmowanego stanowiska. W skardze kasacyjnej pełnomocnik Skarżącej, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi na rozprawie, wskazując jako podstawę art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił wyrokowi naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Ordynacja podatkowa (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.) w zw. z art. 10 i art. 11 ust. 1 i 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.), poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, polegające na niezastosowaniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) Ordynacji podatkowej w sytuacji braku okoliczności wyczerpujących przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki w czasie, gdy prezesem jej zarządu była Skarżąca. Reprezentujący skarżącą radca prawny wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, reprezentowany przez radcę prawnego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zdaniem organu podatkowego ustalenia poczynione przez organy pierwszej instancji w zakresie podstaw do ogłoszenia upadłości spółki są prawidłowe. Skarżąca, jako jedyny członek zarządu, w okresie od 30.09.2011 r. do 3.06.2013 r. posiadała pełną wiedzę na temat sytuacji finansowej Spółki i nie wykazała w jakikolwiek sposób, ze niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jej winy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Na podstawie art. 183§ 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), z wyjątkiem wskazanych w art. 183§ 2 p.p.s.a. przypadków nieważności postępowania sądowego, których nie stwierdzono, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają zarzuty kasacyjne, sformułowane, przedstawione i uzasadnione w sposób spełniający standardy i wymagania wynikające z unormowań zawartych w regulacjach prawnych art. 174 p.p.s.a. i art. 176 p.p.s.a. W rozpoznanej sprawie przedstawiono wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 116§ 1 pkt 1 lit. b. ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 10 i art. 11 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, na podstawie których nie ustala się, nie weryfikuje i nie przedstawia stanu faktycznego indywidualnej sprawy podatkowej. Regulacje prawa materialnego, tak podatkowego jak i upadłościowego, poddaje się (analizie) subsumcji w relacji do stanu faktycznego sprawy, który w odpowiednim postępowaniu prawnym został ustalony, dowodowo oceniony oraz przedstawiony na podstawie adekwatnych w tym zakresie norm właściwego prawa procesowego. We wniesionej w sprawie skardze kasacyjnej zarzutów kasacyjnych obejmujących wzmiankowane unormowania procesowe nie przedstawiono. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma prawa formułować, przedstawiać i uzasadniać zarzutów kasacyjnych za działającą (wszak) przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika stronę skarżącą. Naczelny Sąd administracyjny nie ma też zasadniczo prawa działać poza – wyznaczonymi przez zarzuty kasacyjne – granicami skargi kasacyjnej. Stan faktyczny: ustalony w postępowaniu podatkowym, oceniony i zaprezentowany, zgodnie z art. 141§ 4 p.p.s.a., w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przez Sąd pierwszej instancji - nie został więc skutecznie, to jest zgodnie z prawem, zakwestionowany przez wnoszącego skargę kasacyjną. Z przywołanego stanu faktycznego wynika natomiast dostateczne uzasadnienie zastosowania przepisów prawa materialnego w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe jak również nie wynikają z niego fakty i/lub okoliczności zezwalające za zastosowanie regulacji prawnych uchylających tą odpowiedzialność lub przed nią chroniących. Zarzutów naruszenia prawa procesowego nie przedstawiono, natomiast zarzuty naruszenia prawa materialnego, w relacji do niezakwestionowanego przez stronę stanu faktycznego sprawy są niezasadne; wskazane w kasacji regulacje materialnoprawne nie zostały naruszone, tak w zakresie wykładni tych unormowań, jak i zastosowania/subsumcji do przedstawionego przez organy podatkowe i Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego sprawy. Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 15zzs/4/ ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) sprawa, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej NSA, została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, z uwagi na konieczność jej rozpatrzenia bez zbędnej zwłoki po długim okresie oczekiwania spowodowanym ograniczeniami związanymi z sytuacją pandemiczną oraz brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim czasie rozprawy na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku. Sędzia Jolanta Sokołowska Sędzia Jacek Brolik Sędzia Bogusław Woźniak.