I SA/Wa 727/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi R. M. i B. K. na decyzję Prezydenta [...] w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11.04.2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 176/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz R. M. i B. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE R. M. i B. K. pismem z [...] lutego 2020 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku tego Sądu z 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 176/17, zobowiązującego Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 10 sierpnia 2017 r. W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku i wniesionymi w tym przedmiocie skargami Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 września 2018 r. I SA/Wa 1207/18 wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wymiarze 1000 złotych, a wyrokiem z 16 grudnia 2019 r. I SA/Wa 1928/19 w wymiarze 3000 złotych, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przy czym w tym ostatnim wyroku sąd przyznał skarżącym od organu sumę pieniężną w wysokości po 1000 złotych, na rzecz każdego z nich. W związku z dalszym niepodejmowaniem rozstrzygnięcia w sprawie, skarżący pismem z [...] lutego 2020 r. wezwali ponownie Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania prawomocnego wyroku z 11 kwietnia 2017 r., a następnie wnieśli wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej: wymierzenia organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; przyznanie od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz każdego z nich, na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sumy pieniężnej w wysokości 10.000 złotych; stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie od Prezydenta m.st. warszawy na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpatrzenia sprawy na rozprawie. W motywach skargi zwracali oni uwagę na bezskuteczność uprzednio wymierzonych sankcji, a także trzykrotnego stwierdzenia, ze bezczynność organu miała miejsce rażącym naruszeniem prawa, co wyraża się w tym, że organ Prezydent m.st. Warszawy mimo posiadania kompletu dokumentacji w sprawie nadal wstrzymuje się z wydaniem decyzji. W tym stanie rzeczy uznawali, że przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy, pomoże zdyscyplinować organ do jej załatwienia. Odwoływali się przy tym do prezentowanych w orzecznictwie poglądów odnoszących do znaczenia sumy pieniężnej oraz grzywny w dyscyplinowaniu organu, a także znaczenia stosowania tych środków dla strony dotkniętej opieszałością organu. Krańcowo zwracali uwagę, że organ do czasu rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, odmawia wydania im budynku posadowionego na gruncie przy ul. [...] (stanowiącego w myśl art. 5 dekretu warszawskiego ich własność), skutkiem czego uniemożliw im pobieranie z przedmiotowej nieruchomości pożytków. Minimalne zaś dochody jakie mogliby z niej pozyskać wynoszą według ich wyliczeń 12000 złotych miesięcznie, co przez 77 miesięcy bezczynności organu daje kwotę 924.000 złotych. W odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy wniósł o jej oddalenie, wskazując m.in., że aktualnie nie jest możliwe zakończenie postępowania, ze względu na to, że oryginalna dokumentacja nieruchomości w związku z uprzednio złożona skarga została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i po wydaniu wyroku z 16 grudnia 2019 r. nie została zwrócona. Wydane natomiast decyzji musi być poprzedzone wnikliwą analizą oryginalnych akt pod względem ich kompletności i prawidłowości zebranych w nich dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi m.st. Warszawy bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. Sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Wniesiona ona została w trybie art. 154 p.p.s.a. Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 11 kwietnia 2017 r. I SAB/Wa 176/17 zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości warszawskiej przy ul. [...] w terminie dwóch miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Te natomiast wpłynęły do organu 10 sierpnia 2018 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął zatem swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 10 października 2018 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania wyroku, jak też wymierzenia Prezydentowi m.st. Warszawy z tytułu zaistniałej dwukrotnie grzywny a raz sumy pieniężnej (odpowiednio wyrokami z 28 września 2018 r. oraz 16 grudnia 2019 r.), organ ów zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Oznacza to, że pozostaje przy jego wykonywaniu w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a. jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Taką jej ocenę uzasadnia z jednej strony to, że w uprzednio wydanych orzeczeniach zwłokę w wykonaniu wyroku w ten sposób prawomocnie już oceniono, a od tego czasu uległa ona jedynie zwiększeniu. Z drugiej natomiast, brak podejmowania po wyroku z 16 września 2019 r., a przed wniesieniem skargi, czynności dowodowych ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy dekretowej, mających odzwierciedlenie w aktach. Stąd zasadne jest żądanie wymierzenia Prezydentowi m.st. Warszawy z tytułu zaistniałej zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku kolejnej grzywny, z tym ze jej wymiar ustalono w analogicznej jak uprzednio wysokości (3000 złotych), a nie jak żądali tego skarżący w maksymalnej dopuszczalnej prawem wysokości. Ustalając ten jej wymiar Sąd wziął po uwagę nieznaczny okres czasu jaki upłynął od wydania uprzedniego wyroku do wniesienia niniejszej skargi (4 miesiące), jak też fakt, że w tym okresie – na co zwracał uwagę organ w odpowiedzi na skargę nie dysponował on oryginałami dokumentacji zgormadzonej w sprawie – umożliwiającej w sposób odpowiedzialny zakończenia postępowania. Wprawdzie w takiej sytuacji procedowanie jej mogło być co zasady kontynuowane przy wykorzystaniu akt zastępczych (uwierzytelnionych odpisów). Niemniej ze względu na skomplikowany charakter tego typu spraw i ich historyczny kontekst, celowym jest dysponowanie przez organ dokumentami oryginalnymi. Tylko bowiem taka forma dokumentów (zwłaszcza wytworzonych kilkadziesiąt lat wcześniej) sprzyjała rzetelnemu formułowaniu ocen co do ich wiarygodności (formalnej i materialnej), a co za tym idzie przydatności w sprawie. W tej sytuacji nie można zgodzić się ze skarżącym, ze aktualna (po wyroku 16 grudnia 2019 r. r.) zwłoka w zakończeniu postępowania jest wyrazem intencjonalnego uchylania się przez Prezydenta od zajęcia stanowiska w sprawie, co uzasadniałoby zwiększenie obciążającej go z tego tytułu dolegliwości finansowej. W tym stanie rzeczy Sąd nie znalazł także wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie skarżącym na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. sum pieniężnych. Podzielając co do zasady ich argumentację, opartą skądinąd na poglądach prezentowanych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że oba środki (grzywna i suma pieniężna), poza dyscyplinującą funkcją, mają także uświadomić organowi nieopłacalność niewykonywania wyroków, a przez to przymusić organ do ich realizacji. Sąd zauważa, że na tle okoliczności niniejszej sprawy (gdzie zasadnicza przyczyna zwłoki w wykonaniu wyroku spowodowana była brakiem dostępu do oryginałów akt) argumentacja ta traci na znaczeniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku, a na podstawie art. 151 powołanej ustawy jak w punkcie 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. . w sprawie opłat za czynności radców pranych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).