I OSK 565/22

SENTENCJA Dnia 14 października 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 14 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt I OSK 91/20 w sprawie ze skargi kasacyjnej H. C. i C. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 520/19 w sprawie ze skargi H. C. i C. K. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z dnia 15 marca 2022 r. Wojewoda Łódzki, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt I OSK 91/20 w sprawie ze skargi kasacyjnej H. C. i C. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 520/19 w sprawie ze skargi H. C. i C. K. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Jako podstawę wznowienia wskazano art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej "p.p.s.a."). W uzasadnieniu organ wskazał, że chcąc wykonać jeden z punktów zapadłego wyroku, organ wezwał strony skarżące do wskazania rachunków bankowych, na które miały być wpłacone zasądzone przez NSA koszty postępowania. Podano, że w odpowiedzi, przyszła pocztą elektroniczną informacja od osoby nie będącej stroną postępowania ze wskazaniem numeru konta bankowego innej osoby. Powyższe sprawiło, że organ powziął w wątpliwość. Korzystając z aplikacji Źródło, w dniu 8 lutego 2022 r., organ dowiedział się o śmierci jednej ze stron postępowania sądowego - C. K., która zmarła w dniu 28 kwietnia 2021 r., a więc przed datą wydania przez NSA w/w wyroku (6 października 2021 r. ). Wobec tego organ wniósł o wznowienie w/w postępowania. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik C. K. wskazał, że w istocie, zmarła ona w dniu 28 kwietnia 2021 r., o czym nie wiedział do czasu otrzymania odpisu skargi o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie. Po doręczeniu w/w pisma, niezwłocznie skontaktował się z córką C. K., która potwierdziła śmierć matki. Następnie, pismem z dnia 31 sierpnia 2022 r. w/w pełnomocnik wskazał następców prawnych po C. K., załączając akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 1 czerwca 2022 r. oraz pełnomocnictwo udzielone mu przez tychże następców do działania w ich imieniu przed NSA. Z aktu poświadczenia dziedziczenia wynika, że po zmarłej w dniu 28 kwietnia 2021 r. C. K. spadek nabyli: mąż I. K. oraz córki: A. G. i M. K. K. – po 1/3 każde z nich. Pełnomocnik, w w/ w piśmie wskazał, że następcy prawni zmarłej C. K. uznają skargę o wznowienie za zasadną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewoda Łódzki wniesioną skargę o wznowienie postępowania sądowego oparł na przesłance z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., w świetle którego można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, m.in. w sytuacji, gdy wskutek naruszenia przepisów prawa strona była pozbawiona możności działania. Oceniając przez pryzmat art. 271 pkt 2 p.p.s.a. wskazaną podstawę dopuszczalności skargi Wojewody Łódzkiego o wznowienie postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podstawę wznowienia organ łączy z sytuacją, w której postępowanie sądowe toczy się bez udziału następców prawnych strony zmarłej w trakcie postępowania. Tego rodzaju ewentualne uchybienie w sprawie, w której prawa są dziedziczne, jest związane tylko ze skutkami niezawiadomienia o postępowaniu następców prawnych strony i pozbawieniem ich możliwości działania. Należy uwzględnić, że skarga o wznowienie postępowania jest środkiem nadzwyczajnym, mogącym podważyć prawomocny wyrok i z tego względu przepisy dotyczące skargi o wznowienie postępowania należy interpretować ściśle. Przesłanka wznowienia postępowania z powodu nieważności z uwagi na to, że strona wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania ma na celu umożliwienie stronie, która nie mogła skutecznie dochodzić swoich praw przed sądem administracyjnym (z powodów wskazanych w cytowanym przepisie), wzruszenie prawomocnego rozstrzygnięcia sądu administracyjnego i ponowne rozpoznanie sprawy z jej udziałem. Mając na uwadze cel tego przepisu, a także nadzwyczajny charakter instytucji wznowienia postępowania, w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że skarga o wznowienie postępowania na podstawie przesłanki wskazanej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. przysługuje stronie, której uprawnienia zostały naruszone, poprzez zaistnienie jednej z okoliczności tam wskazanych. Innymi słowy, to strona, którą pozbawiono możliwości skutecznego dochodzenia swoich praw jest uprawniona do występowania ze skargą o wznowienie postępowania na podstawie powyższego przepisu, a nie inna ze stron postępowania. Pozostałe strony postępowania mogą przesłanki nieważności określone w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. podnosić w toku postępowania. Powyższą interpretację potwierdza również analiza treści art. 277 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji, termin ten liczy się od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Wojewoda Łódzki nie ma legitymacji skargowej do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem wydanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 6 października 2021 r., sygn. akt I OSK 91/20 w oparciu o twierdzenie, że inna strona owego postępowania była w nim pozbawiona możliwości skutecznego działania. Uprawienie takie przysługuje następcy prawnemu, bądź następcom prawnym zmarłej C. K., przy czym, na marginesie, zauważyć, trzeba, że objęty skargą o wznowienie wyrok z 6 października 2021r. wydany został na skutek uwzględnienia przez NSA skargi kasacyjnej m.in. C. K. Za uwzględnieniem wniosku nie przemawia argumentacja strony wnoszącej skargę o wznowienie dotycząca niewykonalności – ze względu na śmierć C. K. – wyroku z dnia 6 października 2020 r. w zakresie, w jakim na jego mocy na rzecz skarżącej zasądzono zwrot kosztów postępowania sądowego. Jest to bowiem kwestia całkowicie odrębna od kwestii istnienia wskazanej przez stronę podstawy wznowieniowej, która mogła też wystąpić w sytuacji, gdyby C. K. zmarła już po wydaniu wyroku z dnia 6 października 2021 r. Nie ma zatem wypływu na ocenę legitymacji skargowej strony, gdyż brak jest związku pomiędzy tym faktem a sferą ustaleń, które łączą się z kwestią legitymacji do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Niezależnie od tego uszło uwadze pełnomocnika wnoszącego niniejszą skargę, że - jak wynika z pkt 3 wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2021 r. - koszty zostały zasądzone solidarnie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wnoszący skargę o wznowienie postępowania sądowego nie miał w niniejszej sprawie uprawnień do tego, aby powoływać się na przesłankę restytucyjną z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Z tych względów na podstawie art. 280 § 1 w zw. z art. 275 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji postanowienia.