I FZ 275/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1526/22 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 24 maja 2022 r., nr 1401-ICK-1.4253.14.2022 w przedmiocie przedłużenia terminu blokady rachunku bankowego postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 5 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1526/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. sp. z o.o. (dalej "Spółka" lub "Skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 24 maja 2022 r. w przedmiocie przedłużenia terminu blokady rachunku bankowego. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że Skarżąca nie usunęła w wyznaczonym przez ten Sąd terminie wszystkich braków formalnych wniesionej skargi, tj. pomimo wezwania Sądu nie przedłożyła dokumentu (lub jego uwierzytelnionego odpisu), z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji Spółki w dacie jego udzielenia. Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie, w którym zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie: – art. 57 § 1 w zw. z art. 46 i art. 47 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.), dalej "P.p.s.a.", poprzez bezzasadne odrzucenie zażalenia (winno być: skargi - wyjaśnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego) mimo braku istnienia ku temu podstaw materialnoprawnych i procesowych (umocowanie zostało w należyty sposób wykazane); – art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.), w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 112, ze zm.), dalej "ustawa o KRS", poprzez pozbawienie Skarżącej prawa do sądu pomimo skutecznego umocowania. W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uchylenie wydanej decyzji procesowej i nadanie biegu wniesionemu środkowi zaskarżenia. W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca podniosła, że uprawnienie pełnomocnika do działania w imieniu Spółki zostało wykazane pełnomocnictwem i opłata skarbową, a Sąd pierwszej instancji mógł ustalić na podstawie publicznie dostępnego rejestru dane umożliwiające weryfikację osoby uprawnionej do reprezentacji Spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie Spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, przez co nie zasługuje na uwzględnienie. Za podstawę odrzucenia skargi w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji przyjął art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Równocześnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że Spółka została zobowiązana przez ten Sąd, prawidłowo doręczonym wezwaniem, do złożenia do akt sprawy dokumentu, z którego wynikać będzie umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa, do jej reprezentowania w dacie udzielenia tegoż pełnomocnictwa, i zobowiązaniu temu nie uczyniła zadość. Skarżąca w zażaleniu zdaje się zaś kwestionować zasadność powyższego żądania Sądu, powołując się w tym zakresie na treść art. 15 ust. 1 ustawy o KRS. Odnosząc się do tych twierdzeń, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Skarżąca jest osobą prawną, mającą formę organizacyjną spółki prawa handlowego (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością). Zgodnie zaś z art. 28 § 1 P.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W świetle natomiast art. 29 P.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że wykazanie umocowania w postępowaniu przed sądem należy do obowiązków osób wymienionych w art. 29 cytowanej ustawy i nie mogą one być zastępowane w realizacji tego obowiązku przez sąd (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2007/14 oraz z 28 maja 2015 r., sygn. akt I FSK 823/15 r.; CBOSA). Dodatkowo zgodnie z art. 34 P.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Jeżeli strona decyduje się uczestniczyć w postępowaniu sądowoadministracyjnym za pośrednictwem pełnomocnika, pełnomocnik ten jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a.). Wykładnia systemowa przywołanych przepisów prowadzi ponadto do wniosku, że w sytuacji, gdy za pośrednictwem pełnomocnika w postępowaniu sądowym działa strona będąca podmiotem innym, niż osoba fizyczna (tj. osobą prawną lub jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej), wraz z dokumentem pełnomocnictwa należy wykazać umocowanie osób, które go udzieliły, do reprezentowania strony skarżącej. W stanie faktycznym sprawy skargę w imieniu Spółki wniósł profesjonalny pełnomocnik (radca prawny M.G.), potwierdzając fakt swego umocowania dokumentem pełnomocnictwa szczególnego z 9 maja 2022 r. udzielonego przez D.P. Przedmiotowy dokument pełnomocnictwa został nadesłany dopiero na wezwanie Sądu pierwszej instancji, w którym - co istotne - Spółka została również wezwana do przedłożenia dokumentu wskazującego na uprawnienie osoby udzielającej pełnomocnictwa do działania w imieniu Spółki. Tej drugiej części wezwania Skarżąca jednakże nie wykonała. Trafnie zatem przyjął w przedstawionych okolicznościach faktycznych Sąd pierwszej instancji, że nie został należycie wykazany fakt umocowania D.P. do udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a co za tym idzie również upoważnienie radcy prawnego M.G. do działania w imieniu Skarżącej w tym postępowaniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nienależyte udokumentowanie stosunku pełnomocnictwa stanowi brak formalny pisma procesowego (tu: skargi) uniemożliwiający nadanie mu dalszego biegu, usuwalny w trybie i terminie określonych w art. 49 § 1 P.p.s.a. W myśl bowiem tego przepisu jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (w przypadku skargi przepisy Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi przewidują rygor w postaci odrzucenia tego pisma procesowego). Ustawodawca zobligował w ten sposób sąd do wzywania strony do uzupełnienia pisma, jeśli nie może ono otrzymać biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, bez względu na to, jakiego rodzaju brak wystąpi, nie czyniąc wyłomu dla wykazywania umocowania osób podejmujących czynności w imieniu osób prawnych. Nie zmienia tej reguły zasada jawności i domniemania prawdziwości danych wpisanych do Krajowego Rejestru Sądowego (wyrażona w art. 15 ust. 1 i art. 17 ustawy o KRS). Ponadto, jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt I FZ 165/20 (CBOSA), ustawodawca nie zdecydował się aby w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - wzorem nowelizacji art. 89 § 1 zdanie trzecie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1460 ze zm.) - wprowadzić rozwiązanie, na podstawie którego złożenie dokumentu wykazującego umocowanie lub jego uwierzytelniony odpis nie byłoby wymagane, jeżeli stwierdzenie przez sąd umocowania byłoby możliwe na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną. Nie sposób zatem zgodzić się ze stanowiskiem, by konsekwencje prawem przewidzianego ogłoszenia dokonanego wpisu - w postaci niemożności zasłaniania się ich nieznajomością - mogły dotyczyć postępowania sądowego na etapie oceny braków formalnych pism, tym samym, aby zwalniały stronę od obowiązku uzupełniania braków formalnych. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela tym samym w pełni pogląd wyrażony w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2009 r., sygn. akt I GSK 148/08; z 28 listopada 2012 r., sygn. akt I GSK 1463/12, z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 197/16, czy też z 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt I FZ 165/20 (CBOSA). Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga wniesiona przez Spółkę dotknięta była wadą formalnoprawną, polegającą na niewystarczającym udokumentowaniu stosunku pełnomocnictwa, której Skarżąca w wyznaczonym przez Sąd pierwszej instancji terminie nie usunęła. Prawidłowo zatem Sąd ten odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Działanie Sądu ma zatem pełne podstawy prawne, przez co nie stanowi naruszenia wskazanych w zażaleniu norm konstytucyjnych. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.