II OSK 1162/07

SENTENCJA Dnia 30 sierpnia 2007 roku Naczelny Sąd Administracyjny w osobie: Sędziego NSA Zygmunta Zgierskiego po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2007 roku na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 maja 2007 r., sygn. akt II SA/Sz 404/07 odrzucającego skargę [...] na rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie z dnia [...] grudnia 2006 r., Nr [...] w przedmiocie ustanowienia obwodów rybackich p o s t a n a w i a: oddalić skargę kasacyjną UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 29 maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę [...] na rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie z dnia [...] grudnia 2006 r. w przedmiocie ustanowienia obwodów rybackich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że skarga została złożona przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego B. K.-F. i w terminie do wniesienia skargi pełnomocnik strony nie uiścił wpisu stałego w kwocie 300 złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 29 maja 2007 r. skargę odrzucił. W uzasadnieniu wskazał, że w niniejszej sprawie skarga podlegała opłacie stałej, określonej w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Sąd wskazał przy tym, że opłatę sądową należało uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. W zakreślonym terminie nie uiszczono wpisu od skargi na konto Sądu. W skardze kasacyjnej pełnomocnik [...] zaskarżył powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu: 1. naruszenie art. 219 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez uznanie, że skarga wnoszona za pośrednictwem organu administracji w trybie art. 54 § 1 i § 2 jest pismem wnoszonym bezpośrednio do sądu, przez profesjonalnego pełnomocnika w rozumieniu art. 219 i art. 221 ppsa, 2. naruszenie § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 3. naruszenie art. 220 ppsa poprzez nie wezwanie skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego, 4. naruszenie art. 221 ppsa polegające na jego zastosowaniu w sytuacji, gdy skarga jest wnoszona w trybie art. 54 § 1 powoływanej wyżej ustawy, tj. za pośrednictwem organu, a następnie przekazana przez organ administracji w trybie art. 54 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 5. ewentualnie: pozbawienie strony możności obrony swych praw, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art. 183 § 2 ust. 5 ppsa, Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej, powołując się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1289/04, stwierdził, że art. 221 ppsa nie ma zastosowania do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego w trybie art. 54 § 1 powoływanej ustawy. Zdaniem pełnomocnika, niewątpliwie obowiązek uiszczenia opłaty stałej jest oczywisty w przypadku pism wnoszonych bezpośrednio do sądu. Inaczej natomiast przedstawia się sytuacja prawna profesjonalnego pełnomocnika w przypadku pośredniego wniesienia skargi, tj. za pośrednictwem organu administracji. Autor skargi kasacyjnej powołał się na treść § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zasad pobierania i uiszczania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazując, iż przepis ten jednoznacznie nakazuje podanie przy uiszczaniu wpisu – sygnatury akt sądowych, której na etapie składania skargi za pośrednictwem organu sprawa jeszcze nie posiada. Wywiódł w związku z tym, że uiszczenie wpisu w sytuacji wnoszenia skargi za pośrednictwem organu jest niewykonalne, nie ma bowiem obiektywnej możliwości należytego jej opłacenia w rozumieniu art. 221 ppsa i § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zasad pobierania i uiszczania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o ile – jak stwierdził skarżący – sąd administracyjny nie przejawi minimalnej inicjatywy w tym zakresie. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, w świetle istniejących rozbieżności w stosowaniu art. 221 ppsa i § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zasad pobierania i uiszczania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, niedopuszczalne jest stosowanie sankcji w postaci odrzucenia środka zaskarżenia podlegającego opłacie stałej wniesionego przez profesjonalnego pełnomocnika. Jak stwierdził autor skargi kasacyjnej, Sąd winien wezwać go do uiszczenia opłaty stałej, a brak takiego wezwania stanowi rażące naruszenie art. 220 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnik podniósł także, że nie został powiadomiony o przekazaniu skargi wraz z odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego. O samym przekazaniu powziął wiadomość dopiero na podstawie doręczenia zaskarżonego postanowienia. Jak stwierdził, organ administracji pomijając udział w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, pozbawił stronę możności obrony swoich praw poprzez brak możliwości uiszczenia wpisu sądowego. Uchybienie organu polegające na braku zawiadomienia profesjonalnego pełnomocnika nie zostało przez sąd konwalidowane poprzez wezwanie skarżącego do uiszczenia wpisu w trybie art. 220 ppsa. Zachodzi w związku z powyższym nieważność postępowania z uwagi na pozbawienie strony możności obrony swych praw (art. 183 § 2 pkt 5 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 219 § 1 ppsa, opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. W § 2 tego artykułu stanowi się, że opłatę sądową uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu. W myśl zaś art. 220 § 1 powoływanej ustawy, sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Artykuł 220 § 3 ppsa stanowi natomiast, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Przepis art. 221 ww. ustawy stanowi przy tym, iż pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Celem tego przepisu jest uiszczenie bez wezwania opłaty stałej od pisma wnoszonego przez adwokata lub radcę prawnego. Artykuł 230 § 1 ppsa przewiduje dwa rodzaje wpisów: wpis stosunkowy i wpis stały. W powoływanej ustawie sformułowano zasadę, że wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne; w innych sprawach pobiera się wpis stały (art. 231). Poza sporem pozostaje, iż wpis od skargi w niniejszej sprawie był stały, wynosił 300 zł (§ 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a mimo to nie został uiszczony. Bezsporne jest także, że skargę sporządził i wniósł profesjonalny pełnomocnik strony skarżącej - radca prawny B. K. – ustanowiony w dniu 8 marca 2007 r. W tej sytuacji pełnomocnik skarżącej powinien bez wezwania uiścić wpis stały (art. 221 w zw. z art. 231 zdanie drugie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 2 ust. 1 pkt 3 powołanego wyżej rozporządzenia). Wpis winien być uiszczony gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy tego sądu (art. 219 § 2 powoływanej ustawy). Niewątpliwie przyjęte w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozwiązania wskazują na to, iż postępowanie sądowoadministracyjne uruchamia już samo wniesienie skargi na akt lub czynność (bezczynność) organu administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej wywołana wniesieniem skargi jest normowana przepisem art. 1 tej ustawy. Z woli ustawodawcy skargę do sądu administracyjnego (właściwego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego) wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, organ zaś, za którego pośrednictwem skargę wniesiono, ma obowiązek przekazać ją wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Organ, który skargę otrzymał, może jeszcze ją uwzględnić w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy przed sądem administracyjnym (art. 54 § 3 tej ustawy); to uprawnienie organu administracji publicznej nie zwalnia go jednak z obowiązku określonego w art. 54 § 2 powoływanej ustawy, to jest przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Z przestawionej regulacji prawnej wynika jednoznacznie, że skarga jest wnoszona "do sądu administracyjnego", a jedynie ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powróciła do regulacji takiej, jaka była przed wejściem w życie ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a więc wnoszenia skarg za pośrednictwem organu administracji publicznej. Wskazać dalej należy także na treść art. 55 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym nieprzekazanie sądowi przez organ skargi mimo wymierzenia grzywny powoduje ten skutek, że sąd może na żądanie skarżącego, rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. Oznacza to niewątpliwie, iż wolą ustawodawcy było, aby już samo wniesienie skargi za pośrednictwem organu czyniło sprawę zawisłą w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Powołany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argument o trudnościach natury faktycznej związanych z treścią § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 221 p.p.s.a. nie jest trafny, gdyż są to trudności, które mogą być przy dochowaniu najwyższej staranności przez profesjonalnych pełnomocników pokonane i nie mogą one prowadzić do unicestwienia celu, dla którego prawodawca wprowadził rozwiązanie przewidziane art. 221 p.p.s.a., to jest usprawnienie i przyspieszenie postępowania przed sądem administracyjnym. Wobec kategorycznego brzmienia art. 221 p.p.s.a. oraz jasności innych przepisów dotyczących wnoszenia opłat sądowych nie sposób podzielić pogląd zaprezentowany w skardze kasacyjnej, że trudności natury praktycznej związane z wnoszeniem opłat są nie do pokonania. Co prawda mogą wystąpić trudności z opisaniem sprawy, a nadto opłata wpłynie do sądu wcześniej niż sprawa, której dotyczy, jednak taki stan rodzi raczej perturbacje natury organizacyjnej po stronie sądu, a nie stron i ich pełnomocników. Wobec fizycznego braku sygnatury akt sądowych w chwili wnoszenia skargi za czyniące zadość wymogom określonym § 5 ust. 1 rozporządzenia uznać należy powołanie sygnatury, jaką nadał sprawie organ administracji. Taka interpretacja respektuje wolę prawodawcy, pozwalając na zrealizowanie celów tak określonych art. 221 p.p.s.a., jak i § 5 ust. 1 rozporządzenia. Jedyna trudność, jaka się tutaj pojawia, to utrudnienia związane z koniecznością posługiwania się przez sąd w pewnym momencie nie sygnaturą akt sądowych, lecz sygnaturą administracyjną. Trudność ta nie wydaje się jednak trudnością niemożliwą do pokonania przez sąd. Reasumując, profesjonalny pełnomocnik wnosząc skargę do sądu administracyjnego, pomimo że z woli ustawodawcy, uczynił to za pośrednictwem organu, to od tej skargi obowiązany jest wnieść wymagany wpis bez dodatkowego wezwania. Z wszystkich wskazanych powyżej względów zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą zostać uznane za skuteczne dla podważenia prawidłowych ustaleń Sądu I instancji odnośnie nieuiszczenia przez pełnomocnika strony pozwanej stosownej opłaty sądowej, co prowadzi w konsekwencji do stwierdzenia bezzasadności zarzutów naruszenia art. 219, art. 220 i art. 221 ppsa oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.