I OW 184/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie NSA Irena Kamińska del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant sekretarz sądowy Paweł Florjanowicz po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Gminy [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy [...] a Burmistrzem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M. K. o przyznanie zasiłków z pomocy społecznej na zakup leków i żywności postanawia: wskazać Burmistrza Gminy [...] jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Wnioskiem z 22 września 2014 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Burmistrza [...], zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego między Ośrodkiem Pomocy Społecznej w [...] a Miejsko–Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w [...] sprawie przyznania zasiłków z pomocy społecznej dla M. K., osoby bezdomnej, przebywającej na terenie gminy [...]. Dnia 18 sierpnia 2014 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął wniosek M. K. o przyznanie pomocy na zakup leków i żywności. M. K. jest osobą bezdomną, ostatni stały meldunek posiadał w okresie od 16 października 1984 r. do 5 września 2011 r. w "gminie ..." [winno być "gminie ..., we wsi ..." [...] [BIP Gminy...]. Na terenie gminy [...] M. K. przebywa od 2010 r. i okresowo korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. W okresie od 2010 r. do chwili obecnej M. K. zamieszkiwał pod różnymi adresami, wynajmując mieszkanie lub pokój, dlatego też Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] udzielał pomocy M. K. na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182, dalej ups), zgodnie z którym "Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie". We wniosku Burmistrz [...] wskazał, że M. K. stał się osobą bezdomną i obecnie zamieszkuje w baraku gospodarczym bez prądu, wody bieżącej, gazu i ogrzewania. Pomieszczenie to nie spełnia nawet warunków tymczasowego pomieszczenia, o którym mowa w art. 2 pkt 5a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego [j.t Dz. U. z 2014 r., poz. 150]. M. K. nie jest zameldowany w baraku, nadto spełnia warunki określone w art. 6 pkt 8 ups. Dnia 2 września 2014 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] przekazał niniejszy wniosek wraz z rodzinnym wywiadem środowiskowym i kompletem dokumentów do Miejsko–Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w celu jego rozpatrzenia. Wniosek zwrócono Ośrodkowi Pomocy Społecznej w [...]. We wniosku o rozstrzygniecie sporu wskazano, że z materiału dowodowego wynika, że ów barak udostępniono do 1 listopada 2014 r. M. K. oświadczył, że zamierza zamieszkać na terenie powiatu polickiego, w skład którego wchodzą poza gminą [...] jeszcze 3 inne gminy. Trudno ocenić na terenie której gminy będzie centrum życiowe M. K. Obecnie takiego centrum nie posiada. M. K. spełnia warunki do uznania go za osobę bezdomną (art. 101 ust. 2 ups). W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego Kierownik Miejsko–Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Burmistrza [...] wskazał, że M. K. opuścił Gminę [...] ponad 15 lat temu i nie ma zamiaru doń powrócić. Na podstawie prawa cywilnego można stwierdzić, że centrum aktywności życiowej M. K. to Gmina [...]. Zamieszkuje na jej terenie z zamiarem stałego pobytu, a temu faktycznemu pobytowi towarzyszy mentalny element zamiaru (wola przebywania na terenie Gminy [...]). M. K. korzysta ze wsparcia udzielanego przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] w formie zasiłku celowego i usług medycznych w Gminie [...]. Nie sposób nie przyjąć za pewnik, że to [...] stanowią centrum aktywności życiowej M. K. jako osoby ubiegającej się o świadczenia z systemu pomocy społecznej - przepisem określającym własność miejscową organu administracji publicznej jest art. 101 ust. 1 ups. Nie budzi wątpliwości, że organem właściwym go rozpoznania sprawy M. K. i wydania stosownej decyzji administracyjnej jest Burmistrz Gminy [...] lub działający z jego upoważnienia Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne rozpoznają na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej ppsa), spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednocześnie - zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 ppsa - Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o których mowa w cytowanym wyżej artykule. Przedmiotowy spór, jaki zaistniał między Burmistrzem Gminy [...] a Burmistrzem Miasta [...] był sporem negatywnym i dotyczył wskazania organu właściwego w sprawie przyznania zasiłków z pomocy społecznej M. K. Rozstrzygając wniesiony spór Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił, że właściwość miejscową gminy w sprawach o świadczenie z pomocy społecznej określa art. 101 ups. W myśl ust. 1 art. 101 ups właściwość tę określa się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). Wyjątek przewidziany w ostatnio wskazanym przepisie (art. 101 ust. 3 ups) może mieć zastosowanie w sprawach przyznawania świadczeń przewidzianych w art. 37-42 i 47-50 (ust. 4 art. 101 ups). Bezspornym jest, że wnioskodawca ostatnio zameldowany był na pobyt stały na terenie gminy [...] (od 16 października 1984 r. do 05 września 2011 r.). Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie wiąże swej przyszłości z Gminą [...] – gminą ostatniego zameldowania, na terenie której nie mieszka i nie przebywa od ponad 15 lat, i nie ma zamiaru stałego pobytu w jakiejkolwiek miejscowości w Gminie [...]. Tym samym ponad 15 lat temu ustał związek wnioskodawcy z miejscowością [...] bądź jakąkolwiek miejscowością w Gminie [...]. Ostatnie miejsce zameldowania w [...], w ciągu ostatnich 15 lat, było fikcją i w sprawie nie zachodzą przesłanki stosowania art. 101 ust. 2 ups. Zamiar przebywania w danej miejscowości wynika albo z wiarygodnych wypowiedzi zainteresowanej osoby albo z okoliczności sprawy, uwzględniających fakty i zdarzenia pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wysnucie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem życiowym danej osoby. Chodzi o takie okoliczności, które świadczą o ześrodkowaniu podstawowych (głównych) jej życiowych funkcji w takim zakresie, że można z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że dana miejscowość stanowi jej centrum życiowe (art. 25 kc). W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że na miejsce zamieszkania składają się dwa elementy: przebywania w sensie fizycznym w danej miejscowości i wola stałego pobytu, występujące łącznie (postanowienie NSA z 11.3.2014 r. I OW 322/13, cbosa). Z oświadczenia M. K. z 18 września 2014 r. wynika, że od 18 miesięcy faktycznie mieszka w baraku budowlanym na prywatnej posesji w [...] przy ul. [...]. Wyjaśnił, że jest to pomieszczenie o pow. ok. 4 m2 bez prądu i wody, i płaci zań 60 zł miesięcznie; aktualnie szuka taniego miejsca zamieszkania na terenie Gminy [...]. Nie budzi wątpliwości, że od czterech lat centrum spraw życiowych M. K. stanowi gmina [...], gdzie zamieszkiwał pod różnymi adresami, wynajmując mieszkanie bądź pokój, w zależności od swych możliwości finansowych. Od 18 miesięcy przebywa w [...] na terenie posesji przy ul. [...], w którym koncentruje się jego centrum życiowe. Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] trafnie udzielał wnioskodawcy okresowo zasiłków celowych i zapewniał korzystanie z pomocy medycznej, na podstawie art. 101 ust. 1 ups. Mimo że obecne warunki mieszkaniowe wnioskodawcy są dlań trudne, nie zaszły żadne istotne przesłanki dla zmiany właściwości Burmistrza [...] (art. 101 ust. 1 ups). Mając na uwadze sytuację osobistą wnioskodawcy, Burmistrz [...] byłby właściwy także w przypadku szczególnie uzasadnionym (art. 101 ust. 3 ups). Uzasadnia to wskazanie Burmistrza Gminy [...] jako organu miejscowo właściwego do rozpoznania wniosku M. K. o przyznanie mu wnioskowanego zasiłku z pomocy społecznej na zakup leków i żywności. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.