II OZ 833/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 293/20 odmawiające wstrzymania wykonania decyzji Komendanta Placówki Granicznej w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w sprawie skargi M.K. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 293/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M.K. (skarżący) wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji, tj. Komendanta Placówki Granicznej w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu, zawarty w skardze na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, że rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji było dopuszczalne, ponieważ został on wydany w granicach sprawy objętej skargą. Podniósł, że sam fakt wykonania decyzji niewątpliwie łączy się z koniecznością opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania i wymusza zmianę planów życiowych, jednak nie oznacza automatycznie powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślił, że wykazanie prawdopodobieństwa zaistnienia okoliczności wywołujących takie zagrożenia nie może polegać na tym, aby Sąd samodzielnie, z uwagi na przedmiot decyzji, a także przywołany w skardze stan rzeczy, uznawał, że wniosek jest zasadny i znajdował podstawy w regulacji art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Sądu lakoniczne uzasadnienie wniosku nie było wystarczające do postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji. Zwrócił uwagę, że skarżący nie wykazał, w jaki sposób i w jakim stopniu zmiana w jego życiu osobistym, jaka nastąpi wskutek powrotu do kraju pochodzenia, spowoduje wystąpienie zagrożeń, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się skarżący i w zażaleniu zarzucił mu naruszenie art. 61 § 3 w zw. z art. 106 § 4 p.p.s.a. przez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, iż zachodzi wobec niego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy przedstawione fakty oraz fakty powszechnie znane, które Sąd powinien wziąć pod uwagę z urzędu nawet bez powołania się na nie przez stronę, tj. faktu iż okoliczność wykonania zaskarżonej decyzji w postaci powrotu do kraju pochodzenia skarżącego i jego małoletnich dzieci w trakcie ubieganie się ich o nadanie statusu uchodźcy spowoduje trudne do odwrócenia skutki oraz grozi wyrządzeniem wobec nich szkody w postaci niemożności skutecznego i aktywnego ubiegania się o tenże status, co może doprowadzić do naruszenia ich uzasadnionego prawa do obrony. W oparciu o przytoczony zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. - sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z cytowanego przepisu wynika zatem, że to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, że spełnione zostały zawarte w nim przesłanki. Sąd natomiast może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Podkreślić trzeba, że przepis ten stanowi wyjątek od ogólnej zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Nałożony przez ustawodawcę obowiązek uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 61 § 3 p.p.s.a. nakłada na stronę zobowiązanie przedstawienia konkretnych zdarzeń, które uprawdopodobnią, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. walające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zadaniem Sądu jest zaś zbadanie czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Jednocześnie należy pamiętać, że możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, że Sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 294 i nast.). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w postępowaniu polega na wstrzymaniu skutków prawnych, które ona wywołuje. O możliwości przyznania ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a nie decyduje rodzaj zaskarżonego aktu, ale to czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w granicach sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem administracyjnym, w wyniku wstrzymania wykonania aktu, nastąpi ochrona interesu strony przed skutkami wskazanymi w tym przepisie. Niewątpliwie we wniosku skarżący powinien zatem wykazać okoliczności, które uzasadniają jego twierdzenia oraz ewentualnie poprzeć twierdzenia odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W przedmiotowej sprawie natomiast skarżący nie zawarł jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku, wyraził jedynie swoje żądanie. W tym miejscu wyjaśnić zatem należy, że opuszczenie przez skarżącego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed rozpoznaniem skargi nie jest równoznaczne z pozbawieniem go prawa do sądu. Osobisty udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego przedmiotem jest kontrola legalności zaskarżonego aktu lub czynności nie jest konieczny. Przypomnieć należy, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania wyjaśniającego, gdyż prowadzenie tego postępowania jest rolą organu. Skoro tak to osobiste złożenie wyjaśnień przez skarżącego nie jest konieczne dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżący korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Powyższe przesądza o tym, że będzie on właściwie reprezentowany w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a więc trudno w zaistniałych okolicznościach dostrzec znaczną szkodę czy trudne do odwrócenia skutki prawne. Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżący nie wskazał ani nie udokumentował konkretnych okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Nie mógł bowiem okazać się skuteczny zarzut pozbawienia prawa do sądu w sytuacji korzystania z pomocy prawnej świadczonej przez profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto niewystarczające jest samo zgłoszenie żądania wstrzymania wykonania decyzji, w przypadku bowiem gdy wniosek skarżącego nie spełnienia ustawowych przesłanek niemożliwe jest automatyczne rozpoznanie go zgodnie z żądaniem strony. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.