II SA/Wa 1284/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2020 r. sprawy ze skargi K. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję UZASADNIENIE I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej: "Prezesem ZUS") decyzją z [...] kwietnia 2020r. odmówił K. H. i (zwany dalej: "Skarżącym"), po rozpatrzeniu wniosku z [...] sierpnia 2019r., przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W podstawie prawnej powołano art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020r., poz. 53 ze zm., zwana dalej: "u.e.r.FUS"). Prezes ZUS w uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Warunki te muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego rodzaju świadczenia. Z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że Skarżący na przestrzeni 49 lat życia - do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy - udokumentował jedynie 10 lat, 9 miesięcy i 17 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych. W 10-leciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym Skarżący udokumentował tylko 2 lata, 1 miesiąc i 28 dni tych okresów. W latach 1988-1989, 1990-1991, 1992-1994, 1997-2007, 2009-2014 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi. W sprawach świadczeń przyznawanych w drodze wyjątku ważne są powody, dla których ubezpieczony nie mógł nabyć uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności i dokonać ich oceny pod kątem szczególnych okoliczności, które spowodowały niespełnienie warunków do przyznania świadczenia na zasadach ustawowych. Przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuacji zatrudnienia. W ocenie Prezesa ZUS, w sprawie nie wykazano szczególnych okoliczności uniemożliwiających przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w ww. okresach przerw wobec Skarżącego nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Całkowitą niezdolność do pracy, uniemożliwiającą kontynuowanie zatrudnienia ustalono u Skarżącego dopiero od [...] lipca 2014r. Do tego dnia nie istniały przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Skarżący nie wykazał innych szczególnych okoliczności w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które Skarżący nie miał wpływu. 2. Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, że jest osobą chorą, niezdolną do pracy i nieposiadającą środków do życia i w związku z tym powinna mu być przyznana renta w drodze wyjątku. Nie był w stanie pracować ze względu na stan zdrowia już od 2008 r. i nie zgadza się ze stwierdzeniem, że jest niezdolny do pracy dopiero od 2014r. z każdym dniem jego stan zdrowia się pogarsza. Obecnie utrzymuje się z zasiłku stałego w wysokości 110,08 zł i z zasiłku pielęgnacyjnego – 215,08 zł, wypłacanych z Opieki Społecznej. Żona otrzymuje 620 zł z tytułu sprawowania opieki nad Skarżącym i nie może podjąć dodatkowej pracy. Skarżący wydaje na: leki 400 zł, za prąd 150 zł, za telefon 50 zł, za gaz 60 zł, za odpady 20 zł, za wodę 30 zł i za ogrzewanie mieszkania 300 zł miesięcznie. 3. Prezes ZUS decyzją z [...] maja 2020r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020r., poz. 256 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że po ponownej analizie zebranego materiału dowodowego nadal nie stwierdził istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których Skarżący nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Skarżący nie wykazał, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które nie miał wpływu. Z akt sprawy wynika, że Skarżący do powstania całkowitej niezdolności do pracy, w wieku 49 lat, udokumentował tylko 10 lat, 9 miesięcy i 17 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych. Przy ustalaniu prawa do świadczenia w drodze wyjątku bierze się pod uwagę łączny okres ubezpieczenia na przestrzeni całego życia ubezpieczonego. Okres ten powinien być adekwatny do wieku, a niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych musi być skutkiem szczególnych okoliczności, które w sprawie nie wystąpiły. Skarżący w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym udowodnił 2 lata, 1 miesiąc i 28 dni tych okresów. Prezes ZUS wyjaśnił, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje krótki okres, usprawiedliwiony szczególnymi okolicznościami. Skarżący w okresach od [...] marca 1988r. do [...] marca 1989r., od [...] stycznia 1990r. do [...] maja 1991r., od [...] grudnia 1992r. do [...] czerwca 1994r., od [...] sierpnia 1997r. do [...] maja 2007r., od [...] lipca 2009r. do [...] lipca 2014r. - do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy - nie wykonywał pracy ani innej działalności potwierdzonej opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W ww. okresach wobec Skarżącego nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Całkowitą niezdolność do pracy u Skarżącego ustaliła komisja lekarska ZUS od [...] lipca 2014r. Przyczyną braku uprawnień do przyznania świadczenia w trybie zwykłym nie był zatem stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. Samo istnienie choroby nie zawsze jest równoznaczne z niezdolnością do pracy. Subiektywne odczucia co do stanu zdrowia i braku możliwości wykonywania pracy z uwagi na zdrowie nie stanowią usprawiedliwienia dla braku odpowiedniego ubezpieczenia. Prezes ZUS wskazał również, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie z art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione. Ponowna analiza wszystkich okoliczności sprawy pod kątem przesłanek wynikających z art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS nie daje podstaw do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. 4. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Prezesa ZUS z [...] maja 2020r. wniósł o przyznanie renty w drodze wyjątku z tytułu niezdolności do pracy. Skarżący oświadczył, że jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji i bez pomocy żony nie byłby w stanie normalnie funkcjonować. Od 2008r. choruje na jaskrę i choroba ta spowodowała niemożność podjęcia jakiejkolwiek pracy. Stan zdrowia pogarsza się, nie czyta nie pisze, ma stwierdzoną polineuropatię, zaburzenia krążenia mózgowego, niedokrwienie serca. Na miesięczne dochody składają się: zasiłek stały - 110,08 zł, zasiłek pielęgnacyjny - 215,84 zł i świadczenie uzupełniające z ZUS - 500 zł. 5. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. 1. Skarga ma usprawiedliwione podstawy. 2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a.") sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a)-c) i § 2 P.p.s.a.). Sąd wyjaśnia również, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Ostatni z ww. przepisów nie miał jednak zastosowania w sprawie, gdyż organ administracyjny wydał w sprawie decyzję administracyjną, którą zaskarżyła Skarżąca, a nie interpretację indywidualną, o której mowa w art. 57a P.p.s.a. 3. Sąd, oceniając, w świetle wskazanych wyżej kryteriów, zaskarżoną decyzję, Prezesa ZUS, stwierdził, że narusza ona przepisy prawa w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy – na prawidłowość zastosowania art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS, który stanowił podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji. Przepis art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS stanowi, że ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Z użytego w tym przepisie sformułowania "może przyznać" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ posiada swobodę działania i możliwość wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności. Stąd też, Prezes ZUS podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku, jest związany regułami postępowania administracyjnego, które określają jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. W myśl bowiem art. 124 u.e.r.FUS w postępowaniu w sprawach o świadczenia w niej określone stosuje się przepisy k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Tym samym Prezes ZUS, wydając zaskarżoną, powinien przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej, a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Powinien również dążyć do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw oraz obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.) oraz musi w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie Prezes ZUS, wydając zaskarżoną decyzję, uchybił wskazanym wyżej regulacjom w stopniu mającym istotny wpływ na jej wynik, w szczególności poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego. Tym samym nie sposób uznać, że doszło do należytego rozważenia wszystkich aspektów sprawy, o których mowa w ww. przepisie art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, za szczególną okoliczność na potrzeby stosowania przepisu art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS uznaje się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 czerwca 2000r. o sygn. akt II SA 306/00, niepublikowany), przy czym owo zdarzenie bądź trwały stan muszą mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby. Kategoria "szczególnych okoliczności" jest klauzulą generalną, której stosowanie ma charakter ocenny i indywidualny. Prawodawca, posługując się zwrotem "szczególnych okoliczności", daje pewną swobodę w kwalifikowaniu stanów faktycznych pod tymże kątem, co dodatkowo uwypukla i podkreśla cel regulacji. Jednak nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie semantycznym pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie u.e.r.FUS ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy. Szczególne okoliczności to nie tylko zdarzenia o charakterze siły wyższej, ale wszelkiego rodzaju sytuacje, które czynią daną osobę nieatrakcyjną na rynku pracy, pozostającą poza kręgiem zainteresowania pracodawców. Artykuł 83 ust. 1 u.e.r.FUS nie może być – co czyni Prezes ZUS – interpretowany jedynie w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku i ma istnieć w chwili ubiegania się o to świadczenie (co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie), natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, zmniejszającymi przecież możliwości zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 marca 2003r. o sygn. akt II SA 3594/02, publ. LEX nr 142639). Sąd zauważa, że z akt administracyjnych wynika, że w orzeczeniu Lekarza Orzecznika ZUS z [...] września 2015r. stwierdzono, że Skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy do września 2017r. Daty powstania całkowitej niezdolności do pracy nie da się ustalić, ale pozostaje ona w związku ze stanem narządu wzroku. Natomiast z uzasadnienia ww. orzeczenia wynika, że Skarżący z zawodu jest mechanikiem maszyn i pracował ostatnio jako pracownik fizyczny. Od roku jest na zasiłku dla bezrobotnych. Od 2008r. leczy się na jaskrę. Od ponad dwóch lat nie widzi na oko lewe (czyli od ok. 2013r.). Ślepota oka lewego w przebiegu jaskry i zaćmy. W lipcu 2015r. doszło do zamrażania oka lewego, a [...] września 2015r. do laseroterapii oka prawego. Jaskra oka prawego z zaawansowaną neuropatią ze szczątkowym polem widzenia oka prawego. Skarżącego konsultował okulista ZUS [...] sierpnia 2015r., wskazując, że jest On całkowicie długotrwale niezdolny do pracy, choć nie da się ustalić daty niezdolności. Prezes ZUS, wydając zaskarżoną decyzję, oparł się wyłącznie na ustaleniach zawartych w kolejnym orzeczeniu Lekarza Orzecznika ZUS z [...] lipca 2019r., w którym przyjęto, że istniejące schorzenie narządu wzroku, powodujące niezdolność do jakiejkolwiek pracy zarobkowej to data wizyty okulistycznej, potwierdzającej ten fakt – [...] lipca 2014r. Jakkolwiek Sąd nie kwestionuje tych ustaleń, to należy wskazać, że Prezes ZUS, rozważając okoliczności "szczególnego przypadku", nie wziął pod uwagę zasady zaufania do organów administracyjnych, wynikającej z art. 8 k.p.a., w kontekście konsekwentnego wskazania przez Skarżącego, że już od 2008r. leczył się na jaskrę, jak również wskazania w uzasadnieniu ww. orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z [...] września 2015r., że Skarżący, od ponad dwóch lat nie widzi na oko lewe, czyli co najmniej od ok. 2013r. Brak zatem rozważenia przez Prezesa ZUS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czy okoliczności te nie wskazywały na brak atrakcyjności Skarżącego u potencjalnych pracodawców i nie przyczyniły się do braku podejmowania przez Skarżącego zatrudnienia co najmniej od początku 2013r. z powodów zdrowotnych, stanowi naruszenie w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. i nie stanowi o wyjaśnieniu sprawy w sposób wyczerpujący. Załączona do akt dokumentacja, dotycząca historii rozwijającej się u Skarżącego choroby miała – zdaniem Sądu – wpływ na ocenę stanu zdrowia Skarżącego, a w konsekwencji na możliwość przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Z doświadczenia życiowego, jak również ze stwierdzeń ww. lekarzy orzeczników wynika, że jakkolwiek nie można wprost stwierdzić kiedy powstała całkowita niezdolność do pracy, tym niemniej poważne problemy dotyczące zdrowia – schorzeń związanych ze wzrokiem - Skarżący miał już na długo przed datą powstania całkowitej niezdolności do pracy. Należało więc rozważyć w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czy okoliczności te, które finalnie spowodowały utratę wzroku nie miały wpływu na aktywność zawodową Skarżącego - mechanika maszyn, tym bardziej, że problemy zdrowotne nasilają się z wiekem, co uniemożliwia właściwe skorzystanie z przygotowania zawodowego i znalezienie zatrudnienia. Utrata wzroku potęguje mniejszą atrakcyjności Skarżącego, jako pracownika, dla potencjalnych pracodawców. Prezes ZUS okoliczności tej w ogóle nie uwzględnił. Organ nie zbadał i nie wyjaśnił w sposób wystarczający, jak długo rozwijały się u Skarżącego choroby wzroku, które w rezultacie spowodowały Jego całkowitą niezdolność do pracy. Jest to szczególnie istotne w kontekście przerwy w zatrudnieniu począwszy od [...] lipca 2009r. do [...] lipca 2014r. oraz ustaleń lekarza orzecznika zawartych w ww. orzeczeniu z [...] września 2019r., z których wynika, że Skarżący nie widział na oko lewe co najmniej od 2013r., a jaskrę leczył od 2008r. Jest to nader istotne, bowiem stan zdrowia – poważne wady wzroku oka lewego i prawego - w sposób znaczący ograniczały i utrudniały Skarżącemu możliwość podjęcia zatrudnienia i uzyskania w ten sposób świadczenia w trybie zwykłym, co powinno być rozważone w kontekście wcześniejszych rozważań Sądu odnośnie pojęcia "szczególnych okoliczności", o których mowa w art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS. Wbrew stanowisku prezentowanemu w zaskarżonej decyzji, pozostawania bez pracy w ww. okresie od [...] lipca 2009r. do [...] lipca 2014r. może wskazywać na obiektywnie istniejące przyczyny, niezależne od woli Skarżącego, które udaremniły możliwość przepracowania wymaganego okresu w ostatnim dziesięcioleciu przypadającym przed dniem całkowitej niezdolności do pracy, a tym samym na istnienie szczególnych okoliczności, o jakich mowa w art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS. Warto też wskazać, że orzecznictwie wielokrotnie podnoszono, że art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS nie uzależnia wprost uprawnień do świadczeń w drodze wyjątku od długości stażu ubezpieczeniowego. Istotne są natomiast przyczyny, z jakich wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym, innymi słowy, czy nienabycie takich uprawnień spowodowane było szczególnymi okolicznościami. Za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS przyjmuje się zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Przy czym okoliczność ta musi pozostawać w związku przyczynowym z brakiem uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym, musi mieć charakter obiektywny oraz być niezależna od woli tej osoby, która pomimo dołożenia należytej staranności, nie była w stanie zapobiec jej skutkom. Z akt sprawy, a w szczególności z ww. orzeczeń Lekarzy Orzeczników ZUS nie wynika, że Skarżący ponosi jakąkolwiek odpowiedzialność za utratę wzroku, która wynikała z jaskry i zaćmy. 4. Sąd, mając powyższe na względzie, w konsekwencji stwierdzonych uchybień, uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. Prezes ZUS przy ponownym rozpatrywaniu sprawy winien uwzględnić ww. wskazania Sądu.