II SA/Gl 170/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lipca 2022 r. sprawy ze skargi I. J. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 3 grudnia 2021 r. nr NWXIV.7581.2.14.2021 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Wojewoda Śląski (dalej jako "Wojewoda" lub "organ") postanowieniem z dnia 3 grudnia 2021 r. nr NWXIV.7581.2.14.2021, stwierdził uchybienie przez I. J.(skarżąca) terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] (Starosta) z dnia 12 kwietnia 2021 r. nr [...], o odmowie ustalenia i wypłaty na rzecz E.J. (pierwszy wnioskodawca) i L. J. (także drugi wnioskodawca) odszkodowania za nieruchomość położoną w I., oznaczoną działka nr 1 o powierzchni 800 m2 , z tytułu zajęcia pod drogę publiczną. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania został złożony przez pełnomocnika wnioskodawców w dniu 31 sierpnia 2020 r. Również odwołanie od decyzji z dnia 12 kwietnia 2021 r. w imieniu obydwu wnioskodawców zostało wniesione przez pełnomocnika w dniu 22 kwietnia 2021 r. Wojewoda w oparciu o Centralna Bazę PESEL ustalił, że L. J. zmarł w dniu 14 kwietnia 2021 r. Rozpatrzył odwołanie wyłącznie pierwszego wnioskodawcy i decyzją z dnia 6 sierpnia 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jednocześnie w sentencji decyzji stwierdził, że decyzja organu I instancji w zakresie odmowy i ustalenia odszkodowania na rzecz drugiego wnioskodawcy wobec jej niezaskarżenia stała się ostateczna. Niezależnie od powyższego w dniu 30 sierpnia 2021 r. (data wpływu do organu) odwołanie od decyzji Starosty wniosła skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, załączając notarialny akt poświadczenia dziedziczenia, z którego wynika, że jest jedynym spadkobiercą drugiego wnioskodawcy. Skargę na decyzję Starosty wniósł pierwszy wnioskodawca oraz skarżąca. Pismem z dnia 1 października 2021 r. Wojewoda zawiadomił skarżącą o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oraz o możliwości złożenia wniosku o jego przywrócenie z jednoczesnym uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na wskazane pismo Wojewody skarżąca działająca przez pełnomocnika, wskazała, że termin na wniesienie odwołania nie rozpoczął się. W ocenie skarżącej organ winien zawiesić postępowanie , wezwać spadkobierców do udziału w sprawie, a termin na wniesienie odwołania od decyzji z dnia 12 kwietnia 2021 r. rozpocznie się dopiero po wstąpieniu do sprawy spadkobierców. Podniosła, że skoro organ pominął czynności związane z zawieszeniem postępowania, to termin na wniesienie odwołania nie rozpoczął biegu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie Wojewody skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika zarzuciła naruszenie art. 97 § 1 k.p.a. poprzez niezawieszenie postępowania pomimo śmierci drugiego wnioskodawcy; art. 40 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastostosowanie i zwrócenie się przez organ bezpośrednio do pierwszego wnioskodawcy z zapytaniem o następców prawnych zmarłego wnioskodawczy, podczas gdy był on reprezentowany przez pełnomocnika. W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych prawem. W uzasadnieniu wskazała, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu , nie była jego stroną, a zatem błędne jest stanowisko organu, iż winna była złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i argumentacje prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Stanowiący podstawę prawną kontrolowanego postanowienia art. 134 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Cytowany wyżej przepis nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Inaczej mówiąc pierwszą czynnością jaką winien podjąć organ po otrzymaniu odwołania jest sprawdzenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w przepisanym terminie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że przysługujący stronie środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje bezskuteczność odwołania czego następstwem jest ostateczność decyzji wykluczająca merytoryczną kognicję organu odwoławczego. Wskazać również należy, że kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Pamiętać jednak należy, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy strona odwołująca się z całą pewnością przekroczyła termin określony w art. 129 § 2 k.p.a. W niniejszej sprawie Wojewoda stwierdzając, że skarżąca uchybiła ustawowemu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Starosty wskazał, iż z akt sprawy wynika, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona pełnomocnikowi drugiego wnioskodawców w dniu 19 kwietnia 2021 r. Tym samym 14-dniowy termin, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. rozpoczął swój bieg w dniu 19 kwietnia 2021 r. i upłynął w dniu 4 maja 2021 r. odwołanie skarżącej zostało sporządzone przez pełnomocnika będącego wcześniej pełnomocnikiem drugiego wnioskodawczy i nadane w Urzędzie Pocztowym w K. w dniu 26 sierpnia 2021 r., a więc z uchybieniem terminu. Jednocześnie strona nie wnosiła o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu, powyższe stanowisko Wojewody uznać należy za nieprawidłowe. Zauważyć bowiem należy, iż Wojewoda przyjął, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona zarówno pierwszemu, jak i drugiemu wnioskodawcy. W odniesieniu do drugiego wnioskodawcy Wojewoda ustalił, że zmarł on w dniu 14 kwietnia 2021 r. Jednocześnie odnotował, że decyzja organu I instancji została doręczona pełnomocnikowi tego zmarłego wnioskodawcy w dniu 19 kwietnia 2021 r. Wynika stąd, że doręczenie decyzji Starosty nastąpiło pełnomocnikowi już po śmierci mocodawcy, a nie jak organ przyjął przed jego śmiercią. Tymczasem z chwilą śmierci osoby fizycznej wygasają udzielone przez nią pełnomocnictwa, w tym pełnomocnictwo do reprezentowania jej w postępowaniu administracyjnym. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że w stosunku do drugiego wnioskodawcy doręczenie dokonane w dniu 19 kwietnia 2021 r. nie może być uznane za skuteczne, gdyż nastąpiło już po jego śmierci do rąk radcy prawnego, którego pełnomocnictwo wygasło w dniu 14 kwietnia 2021. Oznacza to, że do dnia wydania przez Wojewodę zaskarżonej decyzji w ogóle nie rozpoczął biegu termin do wniesienia odwołania przez następców prawnych drugiego wnioskodawcy. Z akt administracyjnych nie wynika również, że doszło do doręczenia tej decyzji jego spadkobiercom. Powyższa okoliczność została całkowicie pominięta przez Wojewodę, który w udzielonej odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, stwierdził jedynie, że skoro decyzja została doręczona pełnomocnikowi drugiego z wnioskodawców w dniu 19 kwietnia 2021 r, to tym samym skarżąca nie wykazała się należytą starannością w dochowaniu terminu wniesienia odwołania, bowiem termin do jego wniesienia upłynął w dniu 4 maja 2021 r. Wyjaśnił jednocześnie, że pismem z dnia 7 czerwca 2021 r. wystąpił do pierwszego z wnioskodawców o wskazanie, czy został sporządzony notarialny akt poświadczenia dziedziczenia po zmarłym, bądź zainicjowane przed sądem postępowanie spadkowe oraz wskazanie ewentualnych następców. Na pismo to nie udzielono organowi żadnej odpowiedzi. Ponadto do Wojewody nie wpłynęło odwołanie następców zmarłego. Wojewoda uznał, że wobec drugiego z wnioskodawców decyzja Starosty stała się ostateczna. Sąd zauważa ponadto, że wyrokiem z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1247/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia 6 sierpnia 2021 r. Sąd uznał, że decyzja organu odwoławczego została wydana przedwcześnie z przyczyn stricte proceduralnych. Zdaniem Sądu pomimo prawidłowych ustaleń w sposób wadliwy Wojewoda przyjął, że w odniesieniu do drugiego wnioskodawcy decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona pełnomocnikowi przed śmiercią jego mocodawcy, a następnie w sposób nieuprawniony przyjął, że wobec upływu terminu na wniesienie odwołania decyzja ta stała się ostateczna w odniesieniu do tego wnioskodawcy. W tej sytuacji brak było podstaw do wydania na podstawie art. 134 k.p.a., postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącą odwołania. Powyższe skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia, jako wydanego z naruszeniem ww. przepisu. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda, biorąc pod uwagę stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu niniejszego wyroku, rozpozna wniesione w terminie odwołanie skarżącej od decyzji Starosty z dnia 12 kwietnia 2021 r. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ww. ustawy, które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.