II SA/Bd 424/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak po rozpoznaniu w dniu 18 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. T. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi G. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia odmówić przywrócenia terminu. UZASADNIENIE G. T. – dalej skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] maja 2022 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwania do uiszczenia wpisu sądowego zostało doręczone skarżącej w dniu [...] maja 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. – 11 akt). Pismem z dnia [...] czerwca 2022 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi podnosząc, że z uwagi na urzędowy obieg dokumentów i nieobecność pracownika merytorycznego reprezentującego interesy Gminy w sprawach postępowań w zakresie zwrotów nieruchomości, w tym przedmiotowej sprawy, nie było możliwe dotrzymanie 7 dniowego terminu do uiszczenia ww. wpisu. Pracownik ten jest również odpowiedzialny za stwierdzenie zgodności pod względem merytorycznym operacji związanej z dyspozycją środków finansowych w zakresie dotyczącym wskazanych spraw, co jest konieczne do dyspozycji wypłaty kwoty objętej ww. wpisem sądowym. W dniu [...] maja 2022 r. pracownik ten przebywał na urlopie ze względu na zaplanowane badanie tomografii komputerowej. Wychodząc z poradni pracownik uległ wypadkowi i doznał urazu nogi w konsekwencji czego w dniach od [...] maja 2022 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. W czasie nieobecności w pracy na jego przypisaną półkę do korespondencji w sekretariacie Wydziału [...] zostały przekazane dokumenty dotyczące ww. wezwania celem jego realizacji w kolejnych dniach. Z uwago na powyższe pracownik nie miał możliwości podjęcia czynności celem uiszczenia wpisu sądowego do dnia [...] maja 2022 r. włącznie. Po powrocie do pracy w dniu [...] maja 2022 r. pracownik podjął czynności niezbędne do uiszczenia wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej: "p.p.s.a."), czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z treścią art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Zaznaczyć trzeba, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie i może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe. Pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Z przywołanych przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie. Samo złożenie, we wskazanym terminie, wniosku przez skarżącego oraz dokonanie czynności, dla której zakreślono termin, nie jest wystarczające dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, której uchybił. Niezbędne jest także uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Celem tej instytucji jest bowiem umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny złożonego wniosku, Sąd bada jego dopuszczalność. Należy więc ustalić, czy strona zachowała termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz dokonała czynności, której uchybiła. Skarżąca, w niniejszej sprawie, wraz z wnioskiem uiściła należy wpis sądowy od skargi, a więc uzupełniła brak będący przedmiotem wniosku. Spełniła zatem przesłankę z art. 87 § 4 p.p.s.a. Pozytywnie należy ocenić także drugą z przesłanek. Jak wynika z pisma z dnia [...] czerwca 2022 r., przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu [...] maja 2022 r., natomiast wniosek nadano w placówce operatora pocztowego w dniu [...] czerwca 2022 r. Tym samym stwierdzić należy, że zachowano siedmiodniowy termin na złożenie wniosku. W takim stanie rzeczy wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi jest dopuszczalny. Sąd wyjaśnia, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony dochowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Stąd, o braku winy można mówić, w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, że zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Za wystarczające, w kontekście uprawdopodobnienia braku winy podmiotu w uchybieniu terminu, należy uznać samą okoliczność wystąpienia w danym stanie faktycznym ciągu zdarzeń niezawinionych i niemożliwych do przewidzenia, a zatem nagłych. Zaznaczyć ponadto należy, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 409-410). W rozpoznawanym wniosku skarżąca Gmina podniosła, że okolicznością, która stanowiła przeszkodę w uzupełnieniu wpisu sądowego od skargi, w zakreślonym terminie, była chorobą pracownika odpowiedzialnego za sprawy z zakresu zwrotu nieruchomości. Ta okoliczność – w ocenie Sądu – nie może stanowić przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, albowiem nie jest to zdarzenie nagłe i nieprzewidziane. Skarżąca nie wykazała również braku winy w uchybieniu terminu. Skarżąca - G. T. wiedząc o urlopie a później o chorobie pracownika odpowiedzialnego za sprawę - dbając należycie o swoje interesy powinna wyznaczyć osobę zastępującą chorego pracownika. Skarżąca zatrudniając pracowników powinna się liczyć z ich nieobecnościami, czy to planowanymi – np. urlopami, czy też nieplanowanym – np. choroba. Te okoliczności świadczą, że skarżąca mogła przy zachowaniu należytej staranności dochować terminu na dokonanie czynności procesowej, ale nie uczyniła tego wyłącznie z własnej winy. Z ugruntowanego orzecznictwa sądowego wynika, iż na równi z zawinieniem strony traktuje się zawinienie osób, którym zleciła ona prowadzenie swoich spraw, w tym zatrudnionych pracowników (por. wyrok NSA z dnia 21.12.2006 r., sygn. akt I FSK 374/06). Należy stwierdzić, iż sprawą wewnętrzną organu jest taki dobór pracowników, aby zapewnić właściwe jej funkcjonowanie. Także powoływanie się przez skarżącą na wewnętrzne procedury obowiązujące w organie nie przemawia za uwzględnieniem wniosku. To po stronie organu ciąży obwiązek tak skonstruowania swoich wewnętrznych procedur postępowania (urzędowania), aby wykonywać ciążące na nim obowiązki w terminie zakreślonym przez Sąd (wymaganym zgodnie z przepisami prawa). W szczególności organ administracji powinien w swoich procedurach zabezpieczyć się na wypadek choroby pracownika i wyznaczyć jego zastępcę (z dostępem do spraw przez niego prowadzonych). Z powyższych względu należało nie uwzględnić przedmiotowego wniosku i orzec jak w sentencji na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.