III SA/Po 389/20

SENTENCJA Dnia 18 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Małgorzata Górecka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 listopada 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2020 roku nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a." i art. 18 i 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), dalej: "p.e.a.", utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. z [...] października 2019 r. oddalające skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego polegające na zajęciu wynagrodzenia strony za pracę w Uniwersytecie [...] w P., dokonaną zawiadomieniami z [...] września 2019 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny i prawny. Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. wszczął wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie wskazanych w tym postanowieniu tytułów wykonawczych. Pismem z [...] października 2019 r. strona złożyła skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego polegające na zajęciu wynagrodzenia strony za pracę w Uniwersytecie [...] w P., dokonane zawiadomieniami z [...] września 2019 r. nr [...], [...] i [...], doręczonymi zobowiązanemu [...] września 2019 r. W skardze strona wskazała na brak podstaw do dochodzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z uwagi na: 1. ich przedawnienie; 2. dokonanie zajęcia wynagrodzenia za pracę bez uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 p.e.a. Ponadto zobowiązany wniósł o: 1. uchylenie tytułów wykonawczych z [...] września 2019 r., 2. umorzenie postępowania egzekucyjnego, 3. wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. postanowieniem z [...] października 2019 r. oddalił skargę. Strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wskazując, że Zakład nie dokonał ustaleń i oceny z punktu widzenia przesłanek prowadzących do przedawnienia. Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji podnosząc, co następuje. Zgodnie z art. 54 § 1 i 4 p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, którą wnosi się do tego organu w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. Skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia. Przedmiotem skargi nie mogą zatem być okoliczności stanowiące podstawę do złożenia innych środków, takich jak np. zarzuty z art. 33 § 1 p.e.a. Nie jest więc dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawę do złożenia tych zarzutów. Skarga nie przysługuje także na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, władczo rozstrzygających o prawach i obowiązkach uczestników postępowania egzekucyjnego, np. postanowień. Jeżeli bowiem dana czynność objęta jest możliwością jej zaskarżenia w drodze innego środka zaskarżania, to nie ma podstaw do uznania, że służy na nią skarga w rozumieniu przepisu art. 54 p.e.a. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można zatem podnosić jedynie kwestie formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania czynności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. Przez czynność egzekucyjną, zgodnie z art. 1a pkt 2 p.e.a., rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Na te właśnie działania przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne organ bada zatem postępowanie egzekucyjne jedynie w zakresie, który sprowadza się do analizy dochowania wymogów ustawowych regulujących sposób i wymogi zastosowania konkretnego środka egzekucyjnego. Także i organ nadzoru ocenia prawidłowość dokonania konkretnej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodność z tymi przepisami ustawy, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego. Powyższy zakres badania skargi na czynności egzekucyjne determinuje również zasięg kontroli przez sąd administracyjny postanowienia organu odwoławczego. Strona wniosła skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego polegające na zajęciu wynagrodzenia strony za pracę w Uniwersytecie [...] w P. (zawiadomienia z [...] września 2019 r. nr [...], [...] i [...], doręczone zobowiązanemu [...] września 2019 r.). Zgodnie z art. 7 § 1 p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w p.e.a. Wśród tych środków, do których stosowania w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych uprawniony jest organ egzekucyjny, wymienia się egzekucję z wynagrodzenia za pracę (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 2 p.e.a.). Dokonanie zatem przez organ egzekucyjny w prowadzonym postępowaniu zajęcia tej wierzytelności jest dozwolone. Sposób dokonywania zajęcia wynagrodzenia za pracę regulują przepisy p.e.a. Zgodnie z art. 72 § 1 p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis wezwania przesłanego do pracodawcy, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w żaden inny sposób (art. 72 § 4 pkt 1 p.e.a.). Zawiadomienie o zajęciu sporządza się według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, a jego obowiązkowymi elementami są (art. 67 § 1 i 2 p.e.a.): 1. oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; 2. oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; 3. określenie stosowanego środka egzekucyjnego; 4. numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia; 5. kwota należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; 6. kwota należnych kosztów egzekucyjnych; 7. wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; 8. pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; 9. data wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. Zajęć dokonano prawidłowo, a ustalenia te znajdują potwierdzenie w aktach egzekucyjnych. Zobowiązany nie wskazał żadnych konkretnych zarzutów dotyczących dokonanej czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wynagrodzenia za pracę. Strona podniosła natomiast zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 p.e.a., tj. zarzut przedawnienia obowiązku. Wskazana okoliczność nie może stanowić przedmiotu postępowania prowadzonego w oparciu o art. 54 p.e.a., gdyż - jak już wyżej wskazano - w ramach wspomnianej skargi można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego w kontekście przepisów regulujących sposób i formę dokonania zaskarżonej czynności. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wnosi się do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia otrzymania odpisu tytułu wykonawczego. Ponadto, podnoszone przez zobowiązanego okoliczności, w przypadku przekroczenia ustawowego terminu do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, mogą stanowić podstawę do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 p.e.a., który można składać na każdym etapie postępowania egzekucyjnego. Z powyższego uprawnienia strona skorzystała, zawierając w skardze z [...] października 2019 r. również wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Strona nie wniosła natomiast zarzutów na postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych, które to zarzuty mogłyby ewentualnie inicjować postępowania, w których zostałyby zbadane podnoszone zarzuty przedawnienia dochodzonego obowiązku. W skardze strona zarzuciła naruszenie: 1. art. 2, art. 7 i art. 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej: "Konstytucja" i art. 8 K.p.a. przez niezastosowanie się do ich treści; 2. art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300), dalej: "u.s.u.s.", w zw. z art. 6 ust. 1 p.e.a. przez niewłaściwą interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący jest zobowiązany do zapłaty należności z tytułu składek, podczas gdy uległy one przedawnieniu lub całkowicie lub częściowo je uregulowano. W uzasadnieniu skargi m. in. wskazano, że korespondencję ZUS doręczano na niewłaściwy adres, w tym nie doręczono mu niektórych tytułów wykonawczych, a od [...] marca 2018 r. do [...] marca 2019 r. skarżący przebywał w areszcie śledczym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd w całości podziela argumenty organu zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W związku z obszernym ich omówieniem powtarzanie ich byłoby zbędne. Odnosząc się do zarzutów skargi należy zaś podnieść, co następuje. Nie są zasadne zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów. W istocie można je sprowadzić do zarzutu polegającego na ograniczeniu się przez organ do kontroli zgodności z prawem jedynie konkretnej, kwestionowanej czynności egzekucyjnej (zajęcia wynagrodzenia za pracę) i to jedynie do jej aspektu formalnego (polegającego na zgodności z przepisami p.e.a. regulującymi formę jej dokonania), a nie merytorycznego (zasadności egzekucji). Zarzut ten nie jest słuszny, ponieważ - jak prawidłowo wskazał organ - skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 § 1 p.e.a., ma charakter subsydiarny. Nie przysługuje w sytuacji, gdy skarżący miał możliwość zakwestionowania danej czynności egzekucyjnej za pomocą innych środków zaskarżenia, ale nie wykorzystał ich lub nie przyniosły one żądanego rezultatu. W szczególności nie można podnosić w skardze okoliczności, które mogą być podstawą zarzutów z art. 33 § 1 p.e.a., zmierzających m. in. do wykazania przedawnienia obowiązku czy wykonania go w całości lub w części (art. 33 § 1 pkt 1 p.e.a.). Odnośnie zaś wskazanej w skardze na czynności zajęcia wynagrodzenia za pracę dokonanie tego zajęcia bez uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 p.e.a., to kwestia ta może być rozpatrywana jedynie w ramach zarzutu z art. 33 § 1 pkt 7 p.e.a. Postępowanie wszczęte skargą, o której mowa w art. 54 p.e.a. nie służy bowiem badaniu ogółu czynności składających się na postępowanie egzekucyjne, w tym zasadności wszczęcia czy prawidłowości jego prowadzenia (np. prawidłowości doręczeń pism czy uprzedniego doręczenia upomnienia). Jego celem jest wyeliminowanie uchybień i nieprawidłowości podczas realizacji jedynie określonej czynności egzekucyjnej (tu: zajęcia wynagrodzenia za pracę). Zadaniem organu było zatem zbadanie, czy kwestionowana czynność egzekucyjna była zgodna z przepisami p.e.a. regulującymi formę jej dokonania. Zgodnie bowiem z art. 7 § 1 p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w tej ustawie. Do środków egzekucyjnych, do których stosowania w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych uprawniony jest organ egzekucyjny, należy egzekucja z wynagrodzenia za pracę (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 2 p.e.a.). Sposób dokonywania zajęcia wynagrodzenia za pracę reguluje art. 72 p.e.a. Sąd podziela wyżej wskazane stanowisko organu, którego nie ma potrzeby powtarzać, że przepisu tego nie naruszono. Organ egzekucyjny zawiadomieniami z [...] września 2019 r. zgodnie z prawem dokonał czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu wynagrodzenia strony za pracę w Uniwersytecie [...] w P.. Wobec powyższego nie naruszono wskazanych w skardze przepisów Konstytucji (art. 2 - zasady demokratycznego państwa prawnego, art. 7 - zasady działania na podstawie i w granicach prawa i art. 8 - bezpośredniego stosowania Konstytucji), art. 8 K.p.a. (zasady zaufania do władzy publicznej), art. 24 ust. 2 u.s.u.s. stanowiącego, że należności z tytułu składek, nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej ani art. 6 ust. 1 p.e.a. stanowiącego, że w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) skargę oddalił.