II Ko 339/23
Common courts2024-03-01
Case number
II Ko 339/23
Judgment date
2024-03-01
Type
SENTENCE
Judges
Monika Niedziałkowska-Stępnowska (PRESIDING_JUDGE)
Legal basis
Judgment text
<p>
<strong>
<!-- -->Sygn. akt: II Ko 339/23 </strong>
</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 01 marca 2024 r.</p>
<p>Sąd Okręgowy w Olsztynie w II Wydziale Karnym w składzie:</p>
<p>Przewodniczący: sędzia Monika Niedziałkowska - Stępnowska</p>
<p>Protokolant: starszy sekretarz sądowy Joanna Kulesza</p>
<p>przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Olsztynie Anety Maślany – Golańskiej</p>
<p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 marca 2024 r.</p>
<p>sprawy <strong>
<!-- -->
<span class="anon-block">E. D. (1)</span> </strong>syna <span class="anon-block">S.</span> i <span class="anon-block">J.</span> z domu <span class="anon-block">M.</span>, <span class="anon-block">ur. (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span>
</p>
<p>z wniosku córki wymienionego <span class="anon-block">M. P. (1)</span>
</p>
<p>o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę i odszkodowanie za szkodę wynikłe z wydania i wykonania wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 31 marca 1951 r. w sprawie o sygn. akt: Sr 291/51 w związku z podejmowaniem przez wymienionego działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</p>
<p>orzeka:</p>
<p>I na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> ustala wysokość zadośćuczynienia za doznaną krzywdę należnego <span class="anon-block">E. D. (1)</span> na kwotę 600 000,00 zł. (sześćset tysięcy) wynikłe z wydania i wykonania wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 31 marca 1951 r. w sprawie o sygn. akt: Sr 291/51 w związku z podejmowaniem przez niego działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego i zasądza od Skarbu Państwa na rzecz jego córki <span class="anon-block">M. P. (1)</span> kwotę 150 000,00 zł. (sto pięćdziesiąt tysięcy) stanowiącą ¼ część należnego świadczenia z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia wyroku do dnia zapłaty;</p>
<p>II na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> ustala wysokość odszkodowania za doznaną szkodę należnego <span class="anon-block">E. D. (1)</span> na kwotę 152 994,80 zł. (sto pięćdziesiąt dwa dziewięćset dziewięćdziesiąt cztery 80/100) wynikłe z wydania i wykonania wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 31 marca 1951 r. w sprawie o sygn. akt: Sr 291/51 w związku z podejmowaniem przez niego działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego i zasądza od Skarbu Państwa na rzecz jego córki <span class="anon-block">M. P. (1)</span> kwotę 38 248,70 zł. (trzydzieści osiem tysięcy dwieście czterdzieści osiem 70/100) stanowiącą ¼ część należnego świadczenia z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia wyroku do dnia zapłaty;</p>
<p>III w pozostałym zakresie wniosek odda;</p>
<p>IV na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 3)">art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 554;art. 554 § 4)">art. 554 § 4 kpk</a> i § 11 ust. 6, § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych zasądza od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawczyni <span class="anon-block">M. P. (1)</span> kwotę 240,00 zł. (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru;</p>
<p>V na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 13)">art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> stwierdza, że koszty postępowania ponosi Skarb Państwa.</p>
<table>
<colgroup>
<col width="44"/>
<col width="38"/>
<col width="6"/>
<col width="11"/>
<col width="21"/>
<col width="121"/>
<col width="131"/>
<col width="33"/>
<col width="55"/>
<col width="65"/>
<col width="11"/>
<col width="87"/>
<col width="99"/>
</colgroup>
<tr>
<td colspan="13">
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="7">
<p>Formularz UWO</p>
</td>
<td colspan="4">
<p>Sygnatura akt</p>
</td>
<td colspan="2">
<p>II Ko 339/23</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->WNIOSKODAWCA</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<span class="anon-block">M. P. (1)</span> z domu <span class="anon-block">D.</span>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="2">
<p>1.</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>Odszkodowanie (kwota główna)</p>
</td>
<td colspan="5">
<p>Odsetki</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>1.</p>
</td>
<td colspan="5">
<p>
<span class="anon-block">M. P. (1)</span> wniosła o zasądzenie kwoty 70 437,50 (stanowiącej ¼ część należnego świadczenia) tytułem odszkodowania za szkodę doznaną przez jej ojca <span class="anon-block">E. D. (1)</span> (zm. <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">B.</span>) na skutek prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego zakończonego wydaniem i wykonaniem wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 31 marca 1951 r. w sprawie o sygn. akt: Sr 291/51 w związku z podejmowaniem przez niego działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</p>
</td>
<td colspan="5">
<p>
<span class="anon-block">M. P. (1)</span> wniosła o zasądzenie kwoty odszkodowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia wyroku do dnia zapłaty.</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="2">
<p>2.</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>Zadośćuczynienie (kwota główna)</p>
</td>
<td colspan="5">
<p>Odsetki</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"> </td>
<td colspan="5">
<p>
<span class="anon-block">M. P. (1)</span> wniosła o zasądzenie kwoty 875 000 zł. (stanowiącej ¼ część należnego świadczenia) tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez jej ojca <span class="anon-block">E. D. (1)</span> na skutek prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego zakończonego wydaniem i wykonaniem wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 31 marca 1951 r. w sprawie o sygn. akt: Sr 291/51 w związku z podejmowaniem przez niego działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</p>
</td>
<td colspan="5">
<p>
<span class="anon-block">M. P. (1)</span> wniosła o zasądzenie kwoty zadośćuczynienia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia wyroku do dnia zapłaty.</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="2">
<p>3.</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>Inne</p>
</td>
<td colspan="5"> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"> </td>
<td colspan="10">
<p>
<span class="anon-block">M. P. (2)</span> wniosła o zasądzenie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru według norm przepisanych.</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->Ustalenie faktów</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->Fakty uznane za udowodnione</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>
<em>
<!-- -->Lp.</em>
</p>
</td>
<td colspan="8">
<p>
<em>
<!-- -->Fakt</em>
</p>
</td>
<td colspan="2">
<p>
<em>
<!-- -->Dowód </em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Numer karty </em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="7" colspan="2">
<p>3.1.1.</p>
</td>
<td rowspan="7" colspan="8">
<p>
<span class="anon-block">E. D. (1)</span> <span class="anon-block">urodził się (...)</span> we wsi <span class="anon-block">B.</span>. Ukończył 2 klasy szkoły powszechnej. W chwili zatrzymania zamieszkiwał wspólnie z rodzicami i młodszym bratem. Pracował wraz z nimi w 5 – hektarowym gospodarstwie rolnym. Był kawalerem. Nie był uprzednio karany sądownie.</p>
</td>
<td colspan="2">
<p>odpis skrócony aktu zgonu</p>
</td>
<td>
<p>17</p>
<p>19</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>odpis skrócony aktu małżeństwa</p>
</td>
<td>
<p>18</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>zeznania <span class="anon-block">M. P. (1)</span>
</p>
</td>
<td>
<p>317v - 319</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>zeznania <span class="anon-block">M. P. (3)</span>
</p>
</td>
<td>
<p>319 - 320</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>kartoteka skazanych - Centralny Zarząd Więziennictwa Ministerstwa Sprawiedliwości w Warszawie 1956 - 1969</p>
</td>
<td>
<p>118 - 119</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>dokumenty z akt kontrolnych śledztwa przeciwko <span class="anon-block">E. D. (1)</span>
</p>
</td>
<td>
<p>147 – 150</p>
<p>165 - 166</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>dokumenty z akt sprawy karnej dot. <span class="anon-block">E. D. (1)</span>
</p>
</td>
<td>
<p>209</p>
<p>212</p>
<p>223</p>
<p>235</p>
<p>239 – 240</p>
<p>255</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="8" colspan="2">
<p>3.1.2.</p>
</td>
<td rowspan="8" colspan="8">
<p>Starszy brat represjonowanego <span class="anon-block">H. D.</span> pseudonim <span class="anon-block"> (...)</span> od 1942 r. był członkiem konspiracyjnej placówki i żołnierzem <span class="anon-block"> (...)</span>, a następnie członkiem antykomunistycznego Narodowego Zjednoczenia Wojskowego. W 1950 r. <span class="anon-block">H. D.</span> walczył zbrojnie z komunistycznym okupantem w szeregach partyzanckiego oddziału NZW pod dowództwem ppor. <span class="anon-block">S. G.</span> <span class="anon-block">ps. (...)</span>.</p>
<p>W dniach 17 – 20 października 1950 r. na terenie wsi <span class="anon-block">B.</span> miała miejsce obława grupy operacyjnej UB i oddziałów <span class="anon-block"> (...)</span> na oddział partyzantów, do którego należał m.in. <span class="anon-block">H. D.</span>. W dniu <span class="anon-block">(...)</span> r. podczas wspomnianej akcji <span class="anon-block">H. D.</span> został zabity.</p>
<p>W dniu 17 października 1950 r. o godz. 10:00 w miejscu zamieszkania we wsi <span class="anon-block">B.</span> został zatrzymany <span class="anon-block">E. D. (1)</span> pod zarzutem podejrzenia o przynależność i udzielenie pomocy bandzie. Jednocześnie zarządzono rewizję domową u wymienionego. Zatrzymaniu towarzyszyło stosowanie wobec <span class="anon-block">E. D. (1)</span> przemocy fizycznej (bicie) celem uzyskania informacji dot. danych członków bandy. W dniu 10 listopada 1950 r. Wojskowy Prokurator Rejonowy w Białymstoku postanowił o tymczasowym aresztowaniu wymienionego podejrzanego o czyn z art. 14 § 1 mkk do dnia 17 grudnia 1950 r., przedłużając jego stosowanie do dnia 24 grudnia 1950 r. i ostatecznie do dnia 17 lutego 1951 r. <span class="anon-block">E. D. (1)</span> został osadzony w więzieniu karno – śledczym w <span class="anon-block">B.</span>. W dniu 28 listopada 1950 r. wobec wymienionego wszczęto śledztwo o przestępstwo z art. 14 § 1 mkk. W śledztwie <span class="anon-block">E. D. (1)</span> był czterokrotnie przesłuchiwany (03 listopad 1950 r.; 27 listopad 1950 r., 06 grudzień 1950; 30 grudzień 1950 r.). Przesłuchaniom towarzyszyła stosowana przez oficerów śledczych przemoc fizyczna w postaci m.in. bicia sprężynami po piętach celem uzyskania przyznania się, podpisania protokołów bez możliwości ich uprzedniego przeczytania.</p>
<p>W dniu 30 grudnia 1950 r. sporządzono wobec <span class="anon-block">E. D. (1)</span> akt oskarżenia oskarżając wymienionego o to, że w miesiącu sierpniu 1950 r. mając 3 – krotną wiarygodną wiadomość o miejscu pobytu członków nielegalnego związku pod nazwą NZW nie doniósł o tym natychmiast władzy powołanej do ścigania przestępstw tj. o czyn z art. 18 § 1 w zw. z art. 14 § 1 mkk w zw. z art. 4 § 1 mkk oraz o to, że w miesiącu wrześniu 1950 r. na terenie wsi <span class="anon-block">B.</span> udzielił pomocy dwóm członkom bandy NZW w postaci wyżywienia tj. o czyn z art. 14 § 1 mkk.</p>
<p>Po rozprawie w dniu 29 marca 1951 r., wyrokiem z dnia 31 marca 1951 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Białymstoku w sprawie o sygn. akt: Sr 291/51 uznał oskarżonego <span class="anon-block">E. D. (1)</span> winnym tego, że:</p>
<p>- w okresie od sierpnia do października 1950 r. miał wiarygodną wiadomość o pobycie we wsi <span class="anon-block">B.</span> członków zbrodniczego związku i o tym natychmiast nie zawiadomił władzy powołanej do ścigania przestępstw tj. o czyn z art. 18 § 1 w zw. z art. 14 § 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. i za to wymierzył mu karę 3 lat więzienia;</p>
<p>- we wrześniu 1950 r. we wsi <span class="anon-block">B.</span> udzielił pomocy wymienionym członkom zbrodniczego związku przez przygotowanie dla nich posiłku, do którego podał wódkę przyniesioną od swego stryjka tj. o czyn z art. 14 § 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. i za to wymierzył mu karę 5 lat więzienia oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych przez okres 2 lat;</p>
<p>- orzekł wobec oskarżonego karę łączną 6 lat więzienia.</p>
<p>Z dniem 09 czerwca 1951 r. <span class="anon-block">E. D. (1)</span> został osadzony w więzieniu w <span class="anon-block">J.</span>, który został przekształcony z Centralnego Obozu Pracy. Miało to być docelowo więzienie dla młodzieży skazanej za opozycyjną działalność polityczną - obóz pracy dla więźniów młodocianych. Więzienie było ogrodzone stalowymi bramami i murem wysokim na 5 m., przed którym przebiegało ogrodzenie z drutu kolczastego pod napięciem. Przed ogrodzeniem z drutu kolczastego był tzw. pas śmierci, gdzie nie można było się zbliżać. Cele przeznaczone dla więźniów o pow. 34 m<sup>
<!-- -->2</sup> były zapchlone i zarobaczone, do tego przeludnione – liczyły nawet do 20 więźniów. Okna w celach zabudowane były kratami z prętów zbrojeniowych oblanych betonem, w których zamontowane były małe szybki. Osadzeni borykali się z brakiem bieżącej wody, a zimą z brakiem ogrzewania. W więzieniu panował głód (podstawą żywienia był czarny chleb, cienka zupa w niewystarczających ilościach). Brutalni funkcjonariusze zapowiadali więźniom, że przeżyją piekło. Trwała nieustająca indoktrynacja polityczna. Na represjonowanego wpływały donosy autorstwa współosadzonych. <span class="anon-block">E. D. (1)</span> pracował ponad siły na warsztatach stolarskich wyrabiając średnio 150% normy. Podczas pobytu uczęszczał do szkoły (był w szóstej klasie).</p>
<p>Wniosek ojca represjonowanego - <span class="anon-block">S. D.</span> skierowany do Prezydenta z dnia 31 sierpnia 1951 r. o darowanie synowi kary został pozostawiony bez rozpoznania.</p>
<p>Na skutek ustawy z dnia 22 grudnia 1952 r. o amnestii, postanowieniem z dnia 09 października 1953 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Białymstoku złagodził <span class="anon-block">E. D. (1)</span>: karę jednostkową 3 lat więzienia do 1 roku i 6 miesięcy; karę jednostkową 5 lat więzienia do 3 lat i 4 miesięcy orzekając karę łączną 3 lat i 6 miesięcy więzienia utrzymując karę dodatkową utraty praw w mocy.</p>
<p>W dniu 11 listopada 1953 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Białymstoku postanowił z dniem 19 listopada 1953 r. o warunkowym przedterminowym zwolnieniu <span class="anon-block">E. D. (1)</span> z ustaleniem jednorocznego okresu próby.</p>
<p>Po odzyskaniu wolności, w roku 1956 r. represjonowany osiedlił się w miejscowości <span class="anon-block">J.</span>, gdzie zaczął pracować jako pracownik fizyczny w lesie. W dniu <span class="anon-block">(...)</span> r. zawarł związek małżeński z <span class="anon-block">B. M.</span>. Z małżeństwa wymienieni mieli czworo dzieci: <span class="anon-block">M. P. (1)</span> <span class="anon-block">ur. (...)</span>, <span class="anon-block">Z. D.</span> <span class="anon-block">ur. (...)</span>, <span class="anon-block">A. S.</span> <span class="anon-block">ur. (...)</span> i <span class="anon-block">E. D. (2)</span> <span class="anon-block">ur. (...)</span> <span class="anon-block">E. D. (1)</span> pracował przez wiele lat jako zdun. Przed przejściem na emeryturę, w związku z problemami ze zdrowiem podjął pracę jako stróż. Małżonka represjonowanego zmarła w dniu<span class="anon-block">(...)</span>r., on zaś w dniu <span class="anon-block">(...)</span> r. w <span class="anon-block">B.</span>.</p>
<p>Po opuszczeniu więzienia miał problemy ze zdrowiem – utykał na jedną nogę, miał wrzody żołądka, co było powodem kilku hospitalizacji. Wspomnienia okresu izolacji wywoływały u niego każdorazowo wzruszenie, ciężko mu było otworzyć się w rozmowie odnośnie minionych doświadczeń nawet przed najbliższą rodziną.</p>
</td>
<td colspan="2">
<p>informacja z BIP IPN</p>
</td>
<td>
<p>21 – 22</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>akta kontrolne śledztwa dot. <span class="anon-block">E. D. (1)</span>
</p>
</td>
<td>
<p>141- 193</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>dokumenty z akt sprawy karnej dot. <span class="anon-block">E. D. (1)</span>
</p>
</td>
<td>
<p>199 - 293</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>zeznania <span class="anon-block">M. P. (1)</span>
</p>
</td>
<td>
<p>317v - 319</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>zeznania <span class="anon-block">M. P. (3)</span>
</p>
</td>
<td>
<p>319 – 320</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>artykuł dot. więzienia w <span class="anon-block">J.</span>
</p>
</td>
<td>
<p>23 - 26</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>opracowanie: „Obóz dwóch totalitaryzmów <span class="anon-block">J.</span> 1943 – 1956”</p>
</td>
<td>
<p>27 - 94</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"> </td>
<td> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>3.1.3.</p>
</td>
<td colspan="8">
<p>
<strong>
<!-- -->Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2023 r. w sprawie o sygn. akt: III Ko 275/23 Sąd Okręgowy w Białymstoku stwierdził nieważność wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 31 marca 1951 r. wydanego w sprawie o sygn. akt: Sr 291/51 w zakresie skazania tym orzeczeniem <span class="anon-block">E. D. (1)</span> na karę łączną 6 lat więzienia oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych przez okres 2 lat przy ustaleniu, że czyn przypisany wymienionemu był związany z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.</strong>
</p>
</td>
<td colspan="2">
<p>dokumenty z akt sprawy Sądu Okręgowego w Białymstoku o sygn. akt: III Ko 275/23</p>
</td>
<td>
<p>załącznik</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->Fakty uznane za nieudowodnione</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="3">
<p>
<em>
<!-- -->Lp.</em>
</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>
<em>
<!-- -->Fakt</em>
</p>
</td>
<td colspan="2">
<p>
<em>
<!-- -->Dowód </em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Numer karty </em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="3"> </td>
<td colspan="7"> </td>
<td colspan="2"> </td>
<td> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->ocena DOWODów</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->Dowody będące podstawą ustalenia faktów</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="4">
<p>
<em>
<!-- -->Lp. faktu z pkt 3.1</em>
</p>
</td>
<td colspan="2">
<p>
<em>
<!-- -->Dowód</em>
</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach uznania dowodu</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="6" colspan="4">
<p>3.1.1</p>
</td>
<td colspan="2">
<p>odpis skrócony aktu zgonu</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>treść dokumentu nie kwestionowana przez strony</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>odpis skrócony aktu małżeństwa</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>treść dokumentu nie kwestionowana przez strony</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>zeznania <span class="anon-block">M. P. (1)</span>
</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>- zeznania świadka w omawianym zakresie szczere, prawdziwe, spójne bazujące na wiedzy pozyskanej z przekazu ojca;</p>
<p>- nie zachodzą okoliczności, które mogłyby podważać wiarygodność depozycji</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>zeznania <span class="anon-block">M. P. (3)</span>
</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>- zeznania świadka w omawianym zakresie szczere, prawdziwe, spójne bazujące na wiedzy pozyskanej z przekazu dziadka;</p>
<p>- nie zachodzą okoliczności, które mogłyby podważać wiarygodność depozycji</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>kartoteka skazanych - Centralny Zarząd Więziennictwa Ministerstwa Sprawiedliwości w Warszawie 1956 - 1969</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>treść dokumentów nie kwestionowana przez strony</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>dokumenty z akt sprawy karnej dot. <span class="anon-block">E. D. (1)</span>
</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>treść dokumentów nie kwestionowana przez strony</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="7" colspan="4">
<p>3.1.2</p>
</td>
<td colspan="2">
<p>informacja z BIP IPN</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>treść niesprzeczna, nie kwestionowana przez strony</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>akta kontrolne śledztwa dot. <span class="anon-block">E. D. (1)</span>
</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>treść dokumentów niesprzeczna, nie kwestionowana przez strony</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>dokumenty z akt sprawy karnej dot. <span class="anon-block">E. D. (1)</span>
</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>treść dokumentów niesprzeczna, nie kwestionowana przez strony</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>zeznania <span class="anon-block">M. P. (1)</span>
</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>- zeznania są konsekwentne, spójne;</p>
<p>- odwołują się do wiedzy świadka odnośnie przyczyn zatrzymania ojca, przemocy stosowanej wobec niego podczas zatrzymania i kolejnych przesłuchań, co do warunków panujących w więzieniu bazującej na oszczędnych relacjach ojca, późniejszych problemów ojca ze zdrowiem, po informacje zaczerpniętą z lektury dokumentów z IPN, opracowań historycznych, które stanowiły dopełnienie fragmentarycznych relacji ojca;</p>
<p>- świadek zeznawała tylko odnośnie tego, co jej było wiadome, jeśli co do pewnych okoliczności nie posiadała wiedzy, wyraźnie to zaznaczała</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>zeznania <span class="anon-block">M. P. (3)</span>
</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>- zeznania są konsekwentne, spójne;</p>
<p>- odwołują się do wiedzy świadka odnośnie przyczyn zatrzymania dziadka, przemocy stosowanej wobec niego podczas zatrzymania i kolejnych przesłuchań, co do warunków panujących w więzieniu bazującej na oszczędnych relacjach dziadka, późniejszych problemów dziadka ze zdrowiem, po informacje zaczerpniętą z lektury dokumentów z IPN, opracowań historycznych, które stanowiły dopełnienie fragmentarycznych relacji dziadka;</p>
<p>- świadek zeznawała tylko odnośnie tego, co jej było wiadome, jeśli co do pewnych okoliczności nie posiadała wiedzy, wyraźnie to zaznaczała</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>artykuł dot. więzienia w <span class="anon-block">J.</span>
</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>opracowanie naukowe stanowiące dopełnienie relacji świadków w części odnoszącej się do warunków panujących w więzieniu w <span class="anon-block">J.</span> będących udziałem/ bezpośrednim doświadczeniem represjonowanego</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>opracowanie: „Obóz dwóch totalitaryzmów <span class="anon-block">J.</span> 1943 – 1956”</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>opracowanie naukowe stanowiące dopełnienie relacji świadków w części odnoszącej się do warunków panujących w więzieniu w <span class="anon-block">J.</span> będących udziałem/bezpośrednim doświadczeniem represjonowanego</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="4">
<p>3.1.3</p>
</td>
<td colspan="2">
<p>dokumenty z akt sprawy Sądu Okręgowego w Białymstoku o sygn. akt: III Ko 275/23</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>- treść dokumentów nie kwestionowana przez strony;</p>
<p>- uznające decyzję Wojskowego Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 31 marca 1951 r. w sprawie o sygn. akt: Sr 291/51 za orzeczenia represyjne za przypisane ojcu wnioskodawczyni czyny pozostające w związku z jego działalnością niepodległościową rozumianą jako działalność na rzecz niezawisłości, suwerenności terytorialnej i ustrojowej Polski.</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów<br/>(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="4">
<p>
<em>
<!-- -->Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2</em>
</p>
</td>
<td colspan="2">
<p>
<em>
<!-- -->Dowód</em>
</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="4"> </td>
<td colspan="2"> </td>
<td colspan="7"> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->PODSTAWA PRAWNA</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<em>
<!-- -->Odszkodowanie</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="4">
<p>1.</p>
</td>
<td colspan="6">
<p>Kwota główna</p>
</td>
<td colspan="6">
<p>Odsetki</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="3">
<p>1.</p>
</td>
<td colspan="3">
<p>
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a>
</p>
</td>
<td colspan="6">
<p>art. 8 ust. 1 ustawy dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="12">
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach podstawy prawnej</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="12">
<p>
<span class="anon-block">E. D. (1)</span> doznał szkody na skutek prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego zakończonego wydaniem i wykonaniem wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 31 marca 1951 r. w sprawie o sygn. akt: Sr 291/51 w związku z podejmowaniem przez niego działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, zatem żądanie w części dotyczącej zasądzenia odszkodowania co do zasady uznać należy za zasadne</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<em>
<!-- -->Zadośćuczynienie</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="4">
<p>2.</p>
</td>
<td colspan="6">
<p>Kwota główna</p>
</td>
<td colspan="6">
<p>Odsetki</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="3">
<p>1.</p>
</td>
<td colspan="3">
<p>
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a>
</p>
</td>
<td colspan="6">
<p>
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="12">
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach podstawy prawnej</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="12">
<p>
<span class="anon-block">E. D. (1)</span> doznał krzywdę na skutek prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego zakończonego wydaniem i wykonaniem wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 31 marca 1951 r. w sprawie o sygn. akt: Sr 291/51 w związku z podejmowaniem przez niego działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, zatem żądanie w części dotyczącej zasądzenia zadośćuczynienia co do zasady uznać należy za zasadne</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<em>
<!-- -->Inne</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="3">
<p>3.</p>
</td>
<td colspan="3"> </td>
<td colspan="9"> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan="12">
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach podstawy prawnej</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="12"> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<em>
<!-- -->Odszkodowanie</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="2">
<p>1.</p>
</td>
<td colspan="8">
<p>Kwota główna</p>
</td>
<td colspan="4">
<p>Odsetki</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="3"> </td>
<td colspan="5">
<p>Co do kwestii szkody i jej wysokości w orzecznictwie wskazuje się, że „odszkodowanie, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 ustawy lutowej obejmuje, stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 361;art. 361 § 2)">art. 361 § 2 kc</a>, rzeczywiste straty poniesione przez poszkodowanego <em>
<!-- -->(damnum emergens)</em> oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono <em>
<!-- -->(lucrum cessans) – wyrok SA we Wrocławiu z dnia 30 września 2021 r. II AKa 219/21. </em>
</p>
<p>Z kolei w wyroku z dnia 16 kwietnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt: IV KK 75/20 Sąd Najwyższy wskazał, iż: „Zasady słuszności i sprawiedliwości społecznej wyrażone w samej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 ()">ustawie o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> nakazują orzekanie odszkodowania w granicach tego co osoba represjonowana utraciła, a nie tego czego w wyniku represji nie zaoszczędziła. W konsekwencji taki sposób ustalenia wysokości odszkodowania, który opiera się wyłącznie na kryterium oszczędności, jest niesprawiedliwy szczególnie w przypadkach takich jak sprawa niniejsza, w odniesieniu do osób represjonowanych za działanie na rzecz niepodległości Polski, u których wysokość dochodów jest niewielka, także wówczas, gdy trzeba przyjąć, że ich zdecydowana większość albo całość musiałaby być przeznaczana na bieżące potrzeby życiowe rodziny”.</p>
<p>Przywołane orzecznictwo, które Sąd niniejszy aprobuje, wskazuje kryteria orzekania w sprawach o odszkodowanie.</p>
<p>Stosownie do poczynionych ustaleń <span class="anon-block">E. D. (1)</span> w momencie zatrzymania –pracował w 5 - hektarowym gospodarstwie wraz z rodzicami logiczną zatem rzeczą jest, iż zatrzymanie przez służbę bezpieczeństwa, a następnie tymczasowy areszt i odbywanie kary więzienia pozbawiło go możliwości uzyskiwania przez cały ten czas dochodów z tytułu tej pracy. W tym zakresie kwestia wysokości szkody, ciężar dowodu obciąża wnioskodawczynię. W sytuacji, gdy istnieją problemy z dokładnym określeniem poniesionej szkody zastosowanie mają reguły wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 322)">art. 322 kpc</a>, przy stosowaniu których Sąd winien się kierować wiedzą, zasadami doświadczenia życiowego i logiki. Charakter wykonywanej pracy przy uwzględnieniu realiów ówczesnych nie predysponował do zaaprobowania z tego tytułu żądanej kwoty tj. 250 zł. za dzień pracy w gospodarstwie. Sytuacja materialna osób z daty represjonowania nie może znaleźć prostego przełożenia na aktualnie uzyskiwane dochody z tytułu świadczonej pracy w postulowanym wymiarze. Powszechnie znaną rzeczą jest to, iż sytuacja bytowa społeczeństwa w latach powojennych była bardzo trudna, a uzyskiwane dochody z tytułu wykonywanej pracy ledwie starczały rodzinie na zapewnienie skromnej egzystencji. Przyjmując taki miernik i podstawę, w realiach sprawy uznać należy że kwotą w tym zakresie właściwą pozostanie kwota szkody oscylująca w granicach zbliżonych do granic najniższego miesięcznego wynagrodzenia z daty orzekania (od 01 stycznia 2024 r. to kwota 4242 zł. brutto wynikająca z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2023 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2024 r.), co przy uwzględnieniu czasokresu izolacji tj. 37 miesięcy i 2 dni daje kwotę 152 712 zł. + 282,80 zł. (2 dni) = 152 994,80 zł.</p>
<p>Z racji tego, że zasądzeniu na rzecz wnioskodawczyni, która wystąpiła z żądaniem, podlega taka część świadczenia przysługującego represjonowanemu, jaka wynika z podziału całej kwoty świadczenia przez liczbę uprawnionych osób w czasie orzekania tj. czworo żyjącego rodzeństwa w czasie orzekania <em>
<!-- -->(wyrok SN z dnia 28 marca 2023 r., III KK 45/22), </em>kwota należna wnioskodawczyni wynosi 38 248,70 zł. <em>
<!-- -->(pkt II wyroku). </em>
</p>
</td>
<td colspan="4">
<p>Kwotę odszkodowania zasądzono wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia wyroku do dnia zapłaty nie podzielając żądania pełnomocnika wnioskodawczyni w zakresie żądania odsetek ustawowych za opóźnienie.</p>
<p>W wypadku roszczeń dotyczących odszkodowania i zadośćuczynienia, tak na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (rozdział 58)">rozdziału 58 Kodeksu postępowania karnego</a>, jak i ustawy lutowej, określone kwoty muszą zostać zasądzone wraz z odsetkami ustawowymi. Wynika to z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 359;art. 359 § 2)">art. 359 § 2 kc.</a> Zobowiązanym do zapłaty zasądzonego odszkodowania i zadośćuczynienia jest Skarb Państwa, którego - do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w powyższym przedmiocie - nie łączył z wnioskodawcą żaden stosunek zobowiązaniowy. Ponieważ roszczenie w tym wypadku ma charakter oparty o ustawę, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 kc</a> regulujący odsetki za opóźnienie nie może mieć zastosowania <em>
<!-- -->(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2023 r., I KA 22/22).</em>
</p>
<p>Tożsame stanowisko w omawianym zakresie zajął Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 01 czerwca 2023 r. w sprawie o sygn. akt: II AKa 44/22 wskazując, iż domaganie się odsetek ustawowych za opóźnienie nie znajduje uzasadnienia, zostały one bowiem przewidziane jako instrument dyscyplinowania dłużników na gruncie stosunków prywatnoprawnych. W realiach niniejszej sprawy tego rodzaju okoliczności nie aktualizują się, bowiem zobowiązanym do zapłaty zasądzonej kwoty jest Skarb Państwa, przy czym wysokość świadczenia jest znana dopiero od czasu prawomocności orzeczenia sądu w tym przedmiocie.</p>
<p>Podzielając w pełni wyrażone w obu judykatach stanowisko Sąd zasądził stosowną kwotę tytułem odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami.</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<em>
<!-- -->Zadośćuczynienie</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="2">
<p>2.</p>
</td>
<td colspan="8">
<p>Kwota główna</p>
</td>
<td colspan="4">
<p>Odsetki</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="3"> </td>
<td colspan="5">
<p>Sąd uznał zasadność wniosku w zakresie dochodzonego zadośćuczynienia do kwoty 600 000,00 zł. (600 000 : 4 = 150 000,00 zł.)</p>
<p>Zdaniem Sądu, przyznane na rzecz wnioskodawczyni zadośćuczynienie jest odpowiednie i w pełni rekompensuje krzywdę doznaną przez jej ojca <span class="anon-block">E. D. (1)</span> na skutek prowadzonego postępowania karnego zakończonego wydaniem i wykonaniem wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 31 marca 1951 r. w sprawie o sygn. akt: Sr 291/51 w związku z podejmowaniem przez niego działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.</p>
<p>Przepis art. 8 ust. 1 ustawy lutowej nie przewiduje żadnych sprecyzowanych kryteriów określania wysokości zadośćuczynienia, pozostawiając te oceny praktyce orzeczniczej w konkretnych sprawach. Podobnie przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">ustawy Kodeks cywilny</a> dotyczące zadośćuczynienia, ograniczają się do wskazania, że zasądzona suma ma być "odpowiednia" (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 kc</a>).</p>
<p>Kryteria, które winny być uwzględnione wypracowano w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz doktrynie i są to niewątpliwie: czasokres pozbawienia wolności i warunki jego odbywania, ewentualny rodzaj i rozmiar doznanych obrażeń ciała w trakcie pozbawienia wolności, wiek poszkodowanego, stopień, rodzaj i czas trwania jego cierpień fizycznych i psychicznych, poczucie nieprzydatności społecznej, bezradność życiowa, utrata dobrego imienia, infamia środowiskowa <em>
<!-- -->(np. A. Rzepecka - Gil, Kodeks cywilny. Komentarz. Zobowiązania - część ogólna, Lex/el teza 15 do art. 445; wyroki SN: z dnia 27 lutego 2004 r., V CK 282/02; z dnia 9 listopada 2007 r., V CSK 245/07). </em>Wskazuje się również, że zadośćuczynienie ma na celu kompensatę nie tylko cierpień fizycznych, ale także niekorzystnych następstw zdarzenia w sferze psychiki poszkodowanego <em>
<!-- -->(wyrok SN z dnia 8 czerwca 2011 r., I PK 275/10).</em>
</p>
<p>Określając wysokość zadośćuczynienia trzeba mieć na względzie, że ma ono charakter kompensacyjny, a więc musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość, adekwatną do warunków gospodarki rynkowej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego występuje wyraźna tendencja do uznania, że powoływanie się przy ustalaniu zadośćuczynienia na potrzebę utrzymania jego wysokości w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej nie może prowadzić do podważenia kompensacyjnej funkcji zadośćuczynienia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego zadośćuczynienie - w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 kc</a> - nie może być źródłem nieuzasadnionego wzbogacenia.</p>
<p>Sąd nie przyjął i zakwestionował wysokość żądanego zadośćuczynienia w kwocie 3 500 000 zł. jako nadmiernie wygórowanego.</p>
<p>Odpowiednia kwota zadośćuczynienia ma rekompensować krzywdę, jaka została bezprawnie wyrządzona konkretnej osobie.</p>
<p>Za zasądzoną bezsprzecznie należną kwotą zadośćuczynienia przemawiają niewątpliwie z jednej strony długi okres pozbawienia wolności wynoszący 3 lata, 1 miesiąc i 2 dni, łącząca się z tym stosowana w śledztwie przemoc fizyczna i psychiczna, bezprawność pozbawienia wolności po zatrzymaniu, znaczne poczucie krzywdy spotęgowane charakterem czynu (udzielenie schronienia i posiłku bratu), rozłąka z rodziną, młody wiek dotychczas niekaranego represjonowanego, nieustannie towarzyszący lęk o swoje życie i zdrowie, przebywanie w warunkach uwłaczających godności ze stygmatyzacją jako młodocianego więźnia politycznego (odbywanie kary pozbawienia wolności przez <span class="anon-block">E. D. (1)</span> w latach 50 - tych było połączone z upokorzeniem, uczuciem poniżenia, powodując wyjątkowo ciężkie dolegliwości w sferze psychiki w połączeniu z wykonywaniem ciężkich prac), po konsekwencje natury zdrowotnej po odzyskaniu wolności (choroba wrzodowa żołądka, utykania na jedną nogę, głęboko skrywane poczucie niesprawiedliwości, trudność z podzieleniem się w pełni z bliskimi z doświadczeniami młodości jako okresu ciężkiej, wielogodzinnej pracy ponad siły, głodowych racji żywieniowych, nieustającej indoktrynacji politycznej i samowoli funkcjonariuszy <em>
<!-- -->(pkt I wyroku).</em>
</p>
</td>
<td colspan="4">
<p>Kwotę zadośćuczynienia zasądzono wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia wyroku do dnia zapłaty nie podzielając żądania pełnomocnika wnioskodawczyni w zakresie żądania odsetek ustawowych za opóźnienie.</p>
<p>W wypadku roszczeń dotyczących odszkodowania i zadośćuczynienia, tak na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (rozdział 58)">rozdziału 58 Kodeksu postępowania karnego</a>, jak i ustawy lutowej, określone kwoty muszą zostać zasądzone wraz z odsetkami ustawowymi. Wynika to z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 359;art. 359 § 2)">art. 359 § 2 kc.</a> Zobowiązanym do zapłaty zasądzonego odszkodowania i zadośćuczynienia jest Skarb Państwa, którego - do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w powyższym przedmiocie - nie łączył z wnioskodawcą żaden stosunek zobowiązaniowy. Ponieważ roszczenie w tym wypadku ma charakter oparty o ustawę, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 kc</a> regulujący odsetki za opóźnienie nie może mieć zastosowania <em>
<!-- -->(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2023 r., I KA 22/22).</em>
</p>
<p>Tożsame stanowisko w omawianym zakresie zajął Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 01 czerwca 2023 r. w sprawie o sygn. akt: II AKa 44/22 wskazując, iż domaganie się odsetek ustawowych za opóźnienie nie znajduje uzasadnienia, zostały one bowiem przewidziane jako instrument dyscyplinowania dłużników na gruncie stosunków prywatnoprawnych. W realiach niniejszej sprawy tego rodzaju okoliczności nie aktualizują się, bowiem zobowiązanym do zapłaty zasądzonej kwoty jest Skarb Państwa, przy czym wysokość świadczenia jest znana dopiero od czasu prawomocności orzeczenia sądu w tym przedmiocie.</p>
<p>Podzielając w pełni wyrażone w obu judykatach stanowisko Sąd zasądził stosowną kwotę tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami.</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<em>
<!-- -->Inne</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>III</p>
</td>
<td colspan="3"> </td>
<td colspan="9">
<p>Zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia w kwocie niższej niż wnioskowana skutkowało oddaleniem wniosku w pozostałym zakresie <em>
<!-- -->(pkt III wyroku)</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="5">
<p>
<em>
<!-- -->Punkt rozstrzygnięcia z wyroku</em>
</p>
</td>
<td colspan="8">
<p>
<em>
<!-- -->Przytoczyć okoliczności</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="5">
<p>IV.</p>
</td>
<td colspan="8">
<p>Na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 3)">art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 554;art. 554 § 4)">art. 554 § 4 kpk</a> i § 11 ust. 6, § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawczyni kwotę 240,00 zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w związku ustanowieniem pełnomocnika z wyboru.</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->KOszty procesu</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="5">
<p>
<em>
<!-- -->Punkt rozstrzygnięcia z wyroku</em>
</p>
</td>
<td colspan="8">
<p>
<em>
<!-- -->Przytoczyć okoliczności</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="5">
<p>V.</p>
</td>
<td colspan="8">
<p>W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 13)">art. 13 ustawy z 23.2.1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> Sąd stwierdził, że koszty postępowania ponosi Skarb Państwa.</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->PODPIS</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13"> </td>
</tr>
</table>
</div>