I GZ 387/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 3307/16 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Zarządu Województwa M. z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania na realizację projektu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 3307/16 odmówił M. G. (dalej: skarżąca) przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Zarządu Województwa M. z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania na realizację projektu. W uzasadnieniu WSA wskazał, że pismem z 2 lipca 2019 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wskazała, że o brakach formalnych skargi uzyskała informację dopiero w dacie złożenia wniosku o przywrócenie terminu, w świetle sprawy egzekucyjnej wszczętej w oparciu o zaskarżoną decyzję. Skarżąca podniosła, że nie była wcześniej informowana ani o brakach formalnych skargi, ani o jej odrzuceniu. Zdaniem skarżącej nie ponosi ona winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zdaniem Sądu I instancji przedstawione we wniosku argumenty nie uzasadniają przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. WSA podkreślił, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało prawidłowo wysłane na adres profesjonalnego pełnomocnika r.pr. R. G., reprezentującego skarżącą w postępowaniu sądowym. Tenże pełnomocnik pokwitował odbiór korespondencji z dniem 16 stycznia 2017 r. Sąd I instancji zauważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika konsekwencje procesowe ponoszą strony postępowania. Sąd I instancji zwrócił także uwagę, że ten sam profesjonalny pełnomocnik r.pr. R. G. reprezentował skarżącą zarówno w postępowaniu sądowym jak i we wcześniejszym postępowaniu administracyjnym przed organami obu instancji. Brak porozumienia między mocodawcą a pełnomocnikiem i - jak podnosi skarżąca - brak informacji o toku postępowania sądowego (wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi) nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowych. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu wniosku skarżącej podczas gdy do uchybienia terminowi doszło na skutek okoliczności od niej całkowicie niezależnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślenia wymaga fakt, iż instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności. Oznacza to, iż samo wykazanie zdarzenia lub faktu, który wskazuje na prawdopodobieństwo braku winy, winno być wystarczającym dla uznania, iż zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, o jakich mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 409; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08). W orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęte jest, że zakres pojęcia winy w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez uczestnika postępowania (stronę) do dokonania czynności (vide M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 410). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (np. postanowienie NSA z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Podniesiona we wniosku oraz powtórzona w zażaleniu argumentacja, że skarżąca nie posiadała wiedzy dotyczącej wydanego orzeczenia, nie stanowią dostatecznego uprawdopodobnienia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd I instancji zasadnie stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżąca nie wykazała, iż w sprawie zachodzą przesłanki wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Należy bowiem podkreślić, że przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję nadano na adres pełnomocnika skarżącej r.pr. R. G. Tenże pełnomocnik pokwitował odbiór korespondencji z dniem 16 stycznia 2017 r. W niniejszej sprawie, strona skarżąca była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Skutki ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym dla sfery prawnej mocodawcy były wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że jeśli strona jest reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. Dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo. Brak winy w uchybieniu terminu przez skarżącego nie zostanie skutecznie wykazany, jeżeli skarżący był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, który powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności procesowych, a tego wskutek niedbalstwa zaniechał. Osoba działająca przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. Skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają mocodawcę. Podkreślić należy, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży szczególny obowiązek dbałości o terminowość i prawidłowość dokonywanych czynności procesowych. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy, zasadnym jest wymaganie od tego pełnomocnika maksimum staranności. Rzetelność wykonania czynności procesowych przekładać się będzie bowiem na prawo strony do obrony swoich interesów i ochrony jej praw (por. postanowienia NSA z 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09, z 29 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 110/04, wyr. NSA z 2 października 2015 r., sygn. akt II OSK 148/14, z 22 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 126/19, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena działań pełnomocnika jest wewnętrzną sprawą stosunku pełnomocnictwa skarżącego z jego pełnomocnikiem, nie jest zaś okolicznością obiektywną pozwalającą na przywrócenie terminu. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie, którym odmówiono przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, jest prawidłowe. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.