I FZ 260/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Janusz Zubrzycki (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 659/20 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w W. na czynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. w przedmiocie wykreślenia z rejestru podatników podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 4 września 2020 r. w sprawie III SA/Wa 659/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę I. sp. z o.o. z siedzibą w W. na czynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. wykreślenia z rejestru czynnych podatników podatku od towarów i usług. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu postanowienia podał, że pismem z 21 stycznia 2020 r. (sprecyzowanym następnie pismem z 21 lutego 2020 r.) skarżąca wniosła skargę na czynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. w zakresie wykreślenia jej z rejestru podatników VAT czynnych. Wskazała w niej, że wykreślenia tego dokonano adnotacją z 20 maja 2019 r. Zdaniem skarżącej nastąpiło to bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zwrócił uwagę, że z akt niniejszej sprawy, a także z treści samej skargi, nie wynika w jakim dokładnie dniu skarżąca dowiedziała się o wykreśleniu z rejestru, na pewno jednak - zdaniem Sądu - nie nastąpiło to później niż 18 listopada 2019 r., gdyż w tej dacie skarżąca skierowała do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wraz z wnioskiem o przywrócenie do rejestru podatników VAT. Natomiast skarga do Sądu została sporządzona 21 stycznia 2020 r., a więc po upływie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżąca dowiedziała się o wykreśleniu jej z rejestru. W związku z tym WSA w Warszawie stwierdził, że skarga - na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 58 § 3 P.p.s.a. - podlega odrzuceniu. Odnosząc się do kwestii winy skarżącej w niedochowaniu terminu - w kontekście art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a. - Sąd zwrócił uwagę, że skarżąca jest osobą prawną, która prowadzi działalność gospodarczą od 2003 r. Jest to zatem podmiot, który powinien być odpowiednio zorganizowany w celu realizacji określonych zadań, wymagających również niekiedy wystąpienia na drogę postępowania sądowego. Nieznajomość prawa nie uwalnia od negatywnych skutków uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej. Zwłaszcza, że – jak to miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy - w momencie sporządzania pisma z 18 listopada 2019 r., w którym skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, powołując się przy tym na art. 52 § 3 P.p.s.a., nowa treść art. 53 § 2 P.p.s.a. obowiązywała już od ponad dwóch lat. Spółka zaskarżyła postanowienie WSA w Warszawie w całości, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie: art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a i art. 96 ust 9 pkt 4 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towaru i usług (Dz. U. z 2020 r. poz. 106 ze zm.), dalej: u.p.t.u., poprzez odrzucenie skargi z powodu błędnego uznania, iż odwołujący się złożył skargę po terminie 30 dni od daty dowiedzenia się o wykreśleniu spółki z rejestru czynnych podatników VAT, w sytuacji gdy termin do złożenia skargi winien być liczony od daty wydania przez organ decyzji o wykreśleniu podatnika z rejestru, do czego spółka wzywała organ. W zażaleniu wniesiono o uchylenie kwestionowanego postanowienia, zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Skarżąca argumentowała, że orzeczenie organu podatkowego z urzędu w przedmiocie wykreślenia z rejestru podatników VAT rozstrzyga o prawach i obowiązkach podatnika, w związku z tym powinno zostać uzewnętrznione w formie zapewniającej podatnikowi należytą ochronę przed potencjalną samowolą organów podatkowych, a więc w formie decyzji organu podatkowego. Nawet, gdyby przyjąć, iż jest to czynność materialno-techniczna, zdaniem odwołującej się, organ winien zawiadomić podatnika, iż takiego wykreślenia dokonuje, w przeciwnym bowiem razie postępowanie organu będzie arbitralne, uniemożliwiające podatnikowi poznanie przesłanek, jakimi organ kierował się dokonując jego wykreślenia z rejestru, i podjęcie skutecznej obrony. W ocenie skarżącej dopiero od dnia otrzymania decyzji lub choćby zawiadomienia jej winien biec termin do złożenia skargi na czynność organu, dlatego też spółka wzywała organ do zaprzestania naruszenia prawa, przywrócenia do rejestru, ale i w pismach precyzujących powoływała się na konieczność dokonania rozstrzygnięcia przez organ w drodze decyzji. Organ natomiast 14 stycznia 2020 r. nie wydając żadnej merytorycznej decyzji umorzył postępowanie o przywrócenie spółki do rejestru VAT, dlatego też spółka 21 stycznia złożyła skargę do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 53 § 2 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Kluczowa dla otwarcia terminu określonego w art. 53 § 2 P.p.s.a. była wiedza skarżącej o podjęciu przez organ czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że chociaż z akt nie wynika, w jakim dokładnie dniu skarżąca dowiedziała się o przedmiotowej czynności, to z pewnością nastąpiło to nie później niż 18 listopada 2019 r., gdyż w tej dacie skarżąca skierowała do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wraz z wnioskiem o przywrócenie do rejestru podatników VAT. Okoliczność ta nie jest sporna w sprawie. Skarga strony na przedmiotową czynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego została sporządzona 21 stycznia 2020 r. i wpłynęła do organu 23 stycznia 2020 r., a więc - jak prawidłowo ocenił Sąd pierwszej instancji - już po upływie 30 dni od dnia, w którym skarżąca dowiedziała się o wykreśleniu. Sąd pierwszej instancji dokonał również prawidłowej analizy kwestii zawinienia skarżącej w aspekcie nieterminowego wniesienia skargi i trafnie stwierdził, że wykreślenie z rejestru na podstawie art. 96 ust. 9 u.p.t.u. jest czynnością materialno-techniczną, o której organ podatkowy nie informuje podatnika. Teza taka znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Jak bowiem orzekł NSA w postanowieniu z 19 czerwca 2017 r., sygn. akt I FSK 582/17 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA): "Odnosząc się do kwestii winy spółki w niedochowaniu terminu oraz braku pouczenia w piśmie informacyjnym organu o wykreśleniu podmiotu z rejestru podatników VAT, należy wskazać, że wykreślenie z rejestru podatników VAT na podstawie art. 96 ust. 9 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (...) nie jest dokonywane w formie decyzji lub postanowienia, jest czynnością materialnotechniczną, albowiem w przepisie tym ustawodawca przesądził, że wykreślenie z urzędu podatnika z rejestru następuje po przeprowadzeniu czynności sprawdzających i bez konieczności zawiadamiania o tym podatnika. Skoro zatem organ nie ma obowiązku informowania strony o dokonanej czynności polegającej na wykreśleniu podmiotu z rejestru, w sytuacjach określonych we wskazanym powyżej przepisie, to tym bardziej nie ma obowiązku pouczenia strony o przysługujących jej uprawnieniach do poddania tej czynności kontroli sądowoadministracyjnej". W efekcie uznać należy, że nie zasługuje na uwzględnienie zaprezentowana w zażaleniu argumentacja, że skarżąca nie wiedziała, że czynność materialnotechniczna, polegająca na wykreśleniu z rejestru podatników VAT została wobec niej przeprowadzona, gdyż nie została poprzedzona wydaniem stosownej decyzji administracyjnej ani zawiadomieniem ze strony organu, co świadczy o braku winy skarżącej w nieterminowym wniesieniu skargi. Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji co do tego, że nieznajomość prawa nie uwalnia od negatywnych skutków uchybienia terminu do dokonania czynności procesowych (por. postanowienia NSA: z 15 grudnia 2016 r., II FZ 798/16; z 11 stycznia 2019 r., I OZ 1234/18; 30 maja 2018 r., I GZ 146/18 - dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA). Skarżąca nie podała natomiast żadnych innych okoliczności wskazujących na brak po jej stronie winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, bowiem nie przewiduje tego art. 209 w zw. z art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 P.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. decyzją z 14 stycznia 2020 r. umorzył wszczęte wnioskiem skarżącej z 18 listopada 2019 r. postępowanie w sprawie przywrócenia tejże skarżącej jako podatnika VAT czynnego. Postępowanie z odwołania skarżącej od opisanej decyzji jest w toku. Niniejsze postanowienie nie zamyka zatem skarżącej drogi do sądowej kontroli działania organu w powyższej kwestii.