II SA/Rz 1419/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Marcin Kamiński /spr./ WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi E. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E. L. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi E.L. (skarżąca) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (organ zażaleniowy) z dnia (...) października 2019 r. nr (...) o utrzymaniu w mocy postanowienia Prezydenta Miasta (organ I instancji) z dnia (...)sierpnia 2019 r. nr (...) o odmowie wydania żądanego zaświadczenia. Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższe postanowienie przedstawia się następująco. W dniu (...) maja 2019 r. skarżąca złożyła do organu I instancji wniosek o wydanie zaświadczenia, że zgodnie z dokumentacją projektową budynku przy ul. (...) do lokalu nr (...) przynależy piwnica. Postanowieniem z dnia (...) maja 2019 r. nr (...) organ I instancji odmówił wydania żądanego zaświadczenia. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej, organ zażaleniowy postanowieniem z dnia (...) czerwca 2019 r. nr (...) uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2019 r. nr (...) organ I instancji działając na podstawie art. 219 i art. 217 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) odmówił wydania żądanego zaświadczenia. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 217 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Z kolei art. 217 § 2 k.p.a. stanowi, że zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Organ I instancji stwierdził, że zaświadczenie potwierdza informacje posiadane przez organ, przy czym poświadczane informacje muszą być oczywiste i bezspornie wynikać z prowadzonych przez organ rejestrów, ewidencji, czy innych będących w jego posiadaniu danych. Organ I instancji wyjaśnił, że nie prowadzi rejestrów i ewidencji budynków, natomiast z przeanalizowanych dokumentów wynika brak podstaw do wydania zaświadczenia o żądanej przez skarżącą treści. Organ wskazał, że wnioskując o wydanie zaświadczenia skarżąca powołała się na art. 2 ust. 4 ustawy o własności lokali, zgodnie z którym do lokalu mogą przynależeć, jako jego części składowe, pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż, zwane dalej "pomieszczeniami przynależnymi", stwierdzając, że w związku z tym przepisem lokal nr (...) powinien zostać sprzedany wraz z pomieszczeniem przynależnym - piwnicą. Organ I instancji stwierdził, że Gmina, jako właściciel budynku, w chwili wyodrębnienia i sprzedaży pierwszego lokalu decyduje, czy będzie do niego przynależeć pomieszczenie piwniczne. W nawiązaniu do powyższego, w budynku przy ul. [....] pierwszy akt notarialny - jak wynika z pisma Zarządcy Wspólnoty Mieszkaniowej ul. (...) z dnia 1 kwietnia 2014 r., został sporządzony w dniu (...) stycznia 1982 r. nr Rep A. (...). Na jego podstawie został wyodrębniony i sprzedany lokal mieszkalny nr 2, bez pomieszczenia przynależnego - piwnicy. Powyższy akt notarialny znajduje się w Kw nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [....]. W związku z powyższym nastąpiło wyodrębnienie w budynku przy ul. Staszica (...) własności pierwszego lokalu oraz ustalenie wysokości udziałów bez uwzględnienia pomieszczenia przynależnego. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 7 ustawy o własności lokali: "W budynkach, w których nastąpiło wyodrębnienie własności co najmniej jednego lokalu i ustalenie wysokości udziałów w nieruchomości wspólnej bez uwzględnienia powierzchni pomieszczeń przynależnych lub w sposób inny niż określony w ust. 3, a przy wyodrębnianiu kolejnych lokali ustalano wysokość udziałów w nieruchomości wspólnej w taki sam sposób, do czasu wyodrębnienia ostatniego lokalu stosuje się zasady obliczania udziału w nieruchomości wspólnej takie, jak przy wyodrębnieniu pierwszego lokalu. Przepisu zdania poprzedzającego nie stosuje się, jeżeli wszyscy właściciele lokali wyodrębnionych i dotychczasowy właściciel nieruchomości dokonają w umowie nowego ustalenia wysokości udziałów w nieruchomości wspólnej." Dlatego też organ stwierdził, że należy taką zasadę stosować do czasu sprzedaży ostatniego lokalu komunalnego. Gmina wyjaśniła, że na przełomie lat sprzedała 3 mieszkania w budynku nr (...) błędnie opisując w aktach notarialnych piwnice jako pomieszczenia przynależne. Omyłki dotyczyły jedynie nazewnictwa, natomiast udział właścicieli w nieruchomości wspólnej został podany prawidłowo bez uwzględnienia powierzchni piwnic jako pomieszczenia przynależnego. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 3 ustawy o własności lokali, udział właściciela lokalu wyodrębnianego w nieruchomości wspólnej odpowiada stosunkowi powierzchni użytkowej lokalu wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych do łącznej powierzchni użytkowej wszystkich lokali wraz z pomieszczeniami przynależnymi. Także wykonana w 2006 r. przez rzeczoznawcę majątkowego A.T., zmiana zapisów udziałów lokali w nieruchomości wspólnej w bloku przy ul. (...) wskazuje, że do lokali nie przynależą piwnice. Na wielkość udziału w nieruchomości wspólnej wpływa nie tylko powierzchnia użytkowa lokalu ale również powierzchnia pomieszczeń przynależnych - jeśli takie występują. Reasumując organ I instancji stwierdził, że lokal nr (...) przy ul. (...) został sprzedany skarżącej prawidłowo bez pomieszczenia przynależnego – piwnicy. Organ działał zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Ponadto organ nie posiada dokumentacji projektowej o czym skarżąca została poinformowana w piśmie z dnia 10 listopada 2017 r., w którym wskazano również, kto jest zarządcą nieruchomości przy ul. (...) oraz poinformowano, że skarżąca do niego powinna się zwrócić w sprawie udostępnienia dokumentacji technicznej budynku. Organ I instancji nadmienił, że Gmina nie posiada w budynku przy ul. (...)żadnych udziałów, gdyż wszystkie mieszkania zostały wyodrębnione i sprzedane. Odpis powyższego postanowienia został doręczony skarżącej w dniu (...) sierpnia 2019 r. W dniu (...) sierpnia 2019 r. skarżąca złożyła w Urzędzie Miasta [....] zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia (...) października 2019 r. nr (...) organ zażaleniowy utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu postanowienia organ zażaleniowy wyjaśnił, że wydawanie zaświadczeń co do zasady jest oparte na danych posiadanych przez organ. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, organ I instancji nie prowadzi rejestrów i ewidencji budynków, a na podstawie posiadanych dokumentów brak jest podstaw do wydania zaświadczenia, że do lokalu nr (...) przy ul. (...) przynależy piwnica. Organ zażaleniowy wyjaśnił, że gmina będąca właścicielem budynku w chwili wyodrębnienia i sprzedaży pierwszego lokalu decyduje czy będzie do niego przynależeć pomieszczenie piwniczne. Pierwszy z lokali sprzedany został bez pomieszczenia przynależnego. Jak stanowi art. 2 ust. 4 ustawy o własności lokali, do lokalu mogą przynależeć, jako jego części składowe, pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż. Z takiej konstrukcji pomieszczenia przynależnego wynika, iż jeżeli w akcie wyodrębnienia lokalu lub jego sprzedaży nie zostanie wymienione pomieszczenie przynależne, pomieszczenie to będzie wchodziło w skład nieruchomości wspólnej. Korzystanie przez właściciela lokalu z takiego pomieszczenia powinno się odbywać na podstawie umowy zawartej ze wspólnotą. Pomieszczenie przynależne jest częścią składową lokalu, co oznacza, iż wraz ze zbyciem lokalu następuje również zbycie pomieszczenia przynależnego. Nie jest możliwe zbycie samego pomieszczenia przynależnego. Nie ma jednak przeszkód, aby na podstawie umowy w formie aktu notarialnego, zawartej przez właściciela lokalu ze wspólnotą mieszkaniową lub innym właścicielem lokalu, pomieszczenie przynależne stało się częścią nieruchomości wspólnej lub częścią składową innego lokalu. Organ zażaleniowy przytoczył stanowisko zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt I ACa 810/12, zgodnie z którym na wielkość udziału w nieruchomości wspólnej wpływa nie tylko powierzchnia użytkowa lokalu, ale również powierzchnia pomieszczeń do niego przynależnych (np. piwnic) jeśli takie występują. Natomiast jak podał organ I instancji, wykonana w 2006 r. przez rzeczoznawcę majątkowego zmiana zapisów udziałów właścicieli lokali w nieruchomości wspólnej w bloku przy ul. (...) wskazuje, że do lokali nie przynależą piwnice. Organ zażaleniowy wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o własności lokali, samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu, mogą stanowić odrębne nieruchomości. Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy, do lokalu mogą przynależeć, jako jego części składowe, pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż (zwane dalej "pomieszczeniami przynależnymi"). Natomiast spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 2 stwierdza starosta w formie zaświadczenia (art. 2 ust. 3 ustawy). Procedura ta stanowi rodzaj uproszczonego i w znacznym stopniu odformalizowanego postępowania, stąd oceny kwestii samodzielności lokalu (i wydania stosownego zaświadczenia), organ dokonuje na podstawie posiadanej dokumentacji, w tym w szczególności przedłożonej przez stronę - kierując się treścią art. 217 i nast. k.p.a. Organ zażaleniowy wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy zaświadczenie o samodzielności lokalu mieszkalnego nr (...) w budynku nr (...) przy ul. [...] wydane zostało (...) lutego 2010 r., a protokół z dnia (...) grudnia 2010 r. spisany na okoliczność ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego wskazuje, że przedmiotem wyodrębnienia własności jest samodzielny lokal mieszkalny nr (...) o łącznej powierzchni 44,00 m2 na III piętrze, składający się z dwóch pokoi, kuchni, przedpokoju, łazienki z WC wyposażonych w instalacje: elektryczną, wodociągową, kanalizacyjną, ciepłowniczą, gazową, pomieszczenie piwniczne użytkowane w części wspólnej budynku oraz wszelkie części budynku i inne urządzenia, które służą do wspólnego użytku właścicieli lokali. Zaświadczenie wydane przez Starostę z dnia (...) lutego 2010 r. stwierdzające samodzielność lokalu oraz protokół spisany w dniu (...) grudnia 2010 r. na okoliczność ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego nr (...) stanowiły przedmiot umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu nr (...). To na tej podstawie w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokalu związany jest udział wynoszący 4400/169501 części w częściach wspólnych budynku i urządzeniach nie służących wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali, a pomieszczenie piwnicy nie stanowi pomieszczenia przynależnego. Organ zażaleniowy wyjaśnił, że wydawanie zaświadczenia jest czynnością materialno- techniczną. Zaświadczenie nie przyznaje, nie stwierdza, nie uznaje uprawnień ani obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zaświadczenie potwierdza jedynie informacje posiadane przez organ, przy czym poświadczane informacje muszą być oczywiste i bezspornie wynikać z prowadzonych przez organ rejestrów, ewidencji, czy innych będących w jego posiadaniu danych. Stanowi urzędowe potwierdzenie, w formie pisemnej, okoliczności faktycznych lub prawnych. Jest ono aktem wiedzy, a nie aktem woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego - nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. W ramach postępowania wyjaśniającego organ jest obowiązany jedynie zbadać czy dokumenty będące w posiadaniu organu dopuszczają wydanie zaświadczenia o żądanej treści. Nie jest natomiast dopuszczalne dokonywanie, w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń, jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych niewynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W stwierdzonym stanie faktycznym i prawnym w ocenie organu zażaleniowego brak jest podstaw do wydania zaświadczenia o żądanej treści. W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i domagając się uchylenia postanowień organów obu instancji. Skarżąca zarzuciła nierozpoznanie istoty sprawy, gdyż nie ulega wątpliwości, iż organy obu instancji niewłaściwie, albo całkowicie błędnie interpretują przepisy prawne w zakresie uprawnień lokatorów do piwnic. Zdaniem skarżącej do każdego mieszkania powinna być przypisana piwnica, gdyż w treści protokołu przekazania mieszkania określono, iż nastąpiło to wraz z piwnicą rozumianą jako lokal przynależny do mieszkania. Skarżąca zwróciła uwagę, że z przyczyn niezrozumiałych w 3 przypadkach nabywcom mieszkań potwierdzono ten stan w aktach notarialnych. Obecnie przedmiotowe zaświadczenie jest potrzebne skarżącej do wystąpienia do Starosty o wydanie zaświadczenia o zmianie zaświadczenia o samodzielności lokalu obejmującego również piwnicę. Skarżąca stwierdziła, że organy obu instancji nie podjęły działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie i bez dopełnienia obowiązku opisanego w zdaniu drugim art. 9 k.p.a. co stanowi naruszenie przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 217 k.p.a. oraz świadczy o tym, iż granice swobodnej oceny dowodów w postępowaniu administracyjnym, mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zostały przekroczone. Skarżąca podniosła, że domaga się potwierdzenia stanu, jaki istniał w dniu sprzedaży lokalu. Następnie skarżąca wskazała, że do ustawowo określonych zadań gminy należy zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych. Pod tym pojęciem nie można rozumieć pomieszczeń służących tylko i wyłącznie do zamieszkiwania, ale również np. pomieszczenia przynależne do takich lokali mieszkalnych, w tym piwnice. Z niewyjaśnionych przyczyn organ w trzech przypadkach ustalił, że do innych mieszkań w tym samym budynku, w którym mieszkanie nabyła skarżąca, przynależą piwnice o ściśle określonej powierzchni, co jest ujawnione w księgach wieczystych. Skarżąca stwierdziła, że kwestia przynależności piwnicy do danego lokalu jest kwestią nie prawną, lecz faktyczną. Z protokołu przekazania mieszkania wynika bowiem, że mieszkanie wydano wraz z piwnicą. Zdaniem skarżącej, organ I instancji, jako organ podatkowy posiada dokumentacje dotyczącą przedmiotowego budynku i lokalu. Skarżąca wskazała również na dokumenty, z których w jej ocenie wynika, że w akcie notarialnym doszło do omyłki, a które to dokumenty powinny być w posiadaniu organu I instancji. Skarżąca zaznaczyła, że fakt błędnego rozpisania powierzchni w budynku (a w konsekwencji udziałów w nieruchomości wspólnej) bez pomieszczeń przynależnych nie jest kwestią, która dotyczy niniejsza sprawa. W odpowiedzi na skargę organ zażaleniowy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2020 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W piśmie z dnia 18 czerwca 2020 r. skarżąca wniosła żądanie przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia z dnia 30 stycznia 2020 r. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2020 r. Sąd odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu na postanowienia z dnia 30 stycznia 2020 r. Postanowieniem z dnia 20 października 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 7 lipca 2020 r. W dniu 9 listopada 2020 r. skarżąca uiściła wymagany wpis sądowy. W piśmie procesowym z dnia 21 grudnia 2019 r. skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podległa uwzględnieniu w związku ze stwierdzonym z urzędu rażącym naruszeniem prawa w zakresie art. 141 § 2 w zw. z art. 219 k.p.a. i art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy, postanowienie organu pierwszej instancji z dnia (...) sierpnia 2019 r. zostało doręczone bezpośrednio skarżącej 16 sierpnia 2019 r. (k. 83 akt sprawy). Ustawowy termin do wniesienia zażalenia upłynął zatem 23 sierpnia 2019 r. Tymczasem skarżąca wniosła zażalenie osobiście w dniu (...) sierpnia 2019 r., a więc z oczywistym uchybieniem ustawowego siedmiodniowego terminu (art. 141 § 2 w zw. z art. 219 k.p.a.). W tym stanie rzeczy skarżony organ zażaleniowy nie był uprawniony do rozpoznania zażalenia, albowiem czynność jego wniesienia po upływie ustawowego terminu była bezskuteczna. Rozpoznanie sprawy wydania zaświadczenia w trybie zażaleniowym odbyło się zatem z urzędu, wobec braku skutecznego środka zaskarżenia. W tej sytuacji obowiązkiem organu zażaleniowego było wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia (art. 134 w zw. z art. 144 i w zw. z art. 219 k.p.a.). Wobec powyższego Sąd nie będąc związany granicami skargi, w tym podniesionymi zarzutami i wnioskami (art. 134 § 1 p.p.s.a.), orzekł w punkcie pierwszym wydanego wyroku o stwierdzeniu nieważności zaskarżonego postanowienia, uznając że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 210 § 2 w zw. z art. 210 § 1 p.p.s.a. w punkcie drugim wyroku, zasądzając od skarżonego organu na rzecz strony skarżącej zwrot kwoty uiszczonego wpisu sądowego.