I OW 164/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Prezydentem Miasta B. przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy finansowej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta P. jako organ właściwy w sprawie UZASADNIENIE PREZYDENT MIASTA P. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ MIEJSCOWĄ MIĘDZY PREZYDENTEM MIASTA P. A PREZYDENTEM MIASTA B. W SPRAWIE WNIOSKU O PRZYZNANIE POMOCY FINANSOWEJ. W uzasadnieniu wniosku Prezydent Miasta P. wskazał, że M.L. zameldowany w B. i przebywający w P. wystąpił o pomoc finansową. Z uwagi na powyższe Miejskie Centrum Pomocy Społecznej w P. przekazało do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wywiad nr I wraz z załącznikami. Następnie do Centrum wpłynęło zawiadomienie o przekazaniu sprawy z załączonymi dokumentami, z których wynikało, że wnioskodawca oświadczył, że będzie się starał o pracę i mieszkanie socjalne w P. oraz że nie zamierza wracać do B. W rozmowie telefonicznej przeprowadzonej [...] czerwca 2020 r. z pracownikiem MCPS w P. wnioskodawca poinformował o niemożliwości stawienia się na wezwanie z powodu nieprzebywania w P. i wskazał, że oświadczenie o zamiarze uzyskania pracy i mieszkania socjalnego w P. kazał mu napisać pracownik MOPS w B. Prezydent Miasta P. wskazał, że z analizy oświadczeń wnioskodawcy wynika, że w okresie od 14 czerwca do 12 sierpnia 2019 r. przebywał on na terapii w "Teen Challenge" Chrześcijańskim Ośrodku dla Osób Uzależnionych w K. i po zakończeniu terapii nie czuł się na tyle silny, aby wrócić do B., w związku z czym skorzystał z pomocy Fundacji Rampa w P. polegającej na nieodpłatnym udostępnianiu pokoju dzielonego ze współlokatorem oraz wspólnymi dla wszystkich mieszkańców kuchnią, łazienką i WC. Wnioskodawca na stałe zameldowany jest w B. W ocenie Prezydenta Miasta P. meldunek, dotychczasowe centrum życiowe, w tym wybór lekarza podstawowej opieki zdrowotnej i niewykluczenie powrotu do B. powodują, że wniosek o pomoc finansową powinien zostać rozpatrzony przez Prezydenta Miasta B. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Prezydent Miasta B. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta P. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy finansowej. W uzasadnieniu wskazał, że ubiegający się o pomoc finansową przebywa w P. i zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w L., poinformował, że nie zamierza wracać do B., szuka mieszkania i pracy na terenie P., co wskazuje na skoncentrowanie w tym mieście centrum życiowego. Organ zaznaczył, że w wywiadzie środowiskowym brak jest informacji o chęci powrotu do B. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Prezydentem Miasta B. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku o pomoc finansową. Mając powyższe na uwadze, należy odnotować, że właściwość miejscowa organów w sprawach z zakresu pomocy społecznej określa art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1876), który w ust. 1 stanowi, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Zauważyć w tym miejscu należy, że ustawa o pomocy społecznej nie zdefiniowała pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy kierować się ogólną jego definicją wynikającą z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Przepis ten stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której ta osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Wskazać należy, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 września 2010 r., sygn. akt I OW 74/10). Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem samo zameldowanie jako kategoria prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OW 231/05, czy z 29 maja 2019 r., sygn. akt I OW 239/18). Oznacza to, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej nie jest miejscowość, w której jest ona zameldowana, ale miejsce, gdzie osoba ta faktycznie przebywa i gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe. Podkreślenia przy tym wymaga, że o miejscu zamieszkania decydować będzie aktualna, a nie jakakolwiek koncentracja spraw życiowych. Tylko taka koncentracja będzie bowiem stanowi wyraz woli zamiaru stałego pobytu. Zaznaczyć przy tym także należy, że przy określeniu miejsca zamieszkania nie mogą świadczyć same oświadczenia wnioskodawcy składane na potrzeby uzyskania świadczeń pomocy społecznej. Z jednej bowiem strony wnioskodawca może mieć bowiem problemy z precyzyjnym wyrażeniem zamiarów co do swojej osoby, a z drugiej może być zainteresowany uzyskaniem tych świadczeń, przy czym kwestia organu, od którego je pozyska, nie ma dla niego zasadniczego znaczenia. W rozpoznawanej sprawie należy wskazać, że wnioskodawca od sierpnia 2019 r. przebywa w P. i tam wystąpił o udzielenie pomocy finansowej. Dodatkowo wnioskodawca zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. Powyższe w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że B. nie jest aktualnym centrum spraw życiowych wnioskodawcy. Wybór P., jako miejsca pobytu i uzyskiwania pomocy terapeutycznej oraz poszukiwanie pracy w tym mieście oraz sąsiedniej L. wskazuje, że miasto P. stało się aktualnym miejscem zamieszkania wnioskodawcy. Jednocześnie należy stwierdzić, że brak zmiany miejsca zameldowania czy brak zmiany wyboru lekarza pierwszego kontaktu w świetle powyższych okoliczności nie mogą przesądzać o dalszej koncentracji spraw życiowych wnioskodawcy w B. Odnotować również należy, że w aktach sprawy brak jest utrwalonych okoliczności wskazujących, że wnioskodawca nadal wiąże swoje centrum życiowe z B. Również informacja pochodząca od wnioskodawcy o braku wykluczenia możliwości powrotu do B. nie może być uznana za przesądzającą o wyborze tego miasta na miejsce zamieszkania. Wnioskodawca nie zdecydował się bowiem na powrót do B. po zakończeniu terapii i podjął działania wskazujące na koncentrację jego spraw życiowych w innym miejscu (w P.). Dodatkowo, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako przesądzającej w sprawie nie można uznać informacji, że oświadczenie o zamiarze ubiegania się o mieszkanie socjalne i pracę w P. zostało napisane na polecenie pracownika organu pomocy społecznej w B. Z akt sprawy nie wynika bowiem żeby wnioskodawca składający takie oświadczenie działał pod wpływem błędu czy podstępu spowodowanego działaniem pracownika organu właściwego dla B. Skoro zatem centrum spraw życiowych wnioskodawcy znajduje się aktualnie w P. i to ta miejscowość stała się jego miejscem aktualnego pobytu i ośrodkiem spraw osobistych, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za miejsce zamieszkania wnioskodawcy w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 25 Kodeksu cywilnego należało uznać P. W tej sytuacji organem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy finansowej jest Prezydent Miasta P. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.