II GPP 8/11

SENTENCJA Dnia 21 grudnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi P. B. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. w sprawie ze skargi P .B. na bezczynność Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w sprawie wniosku o refundację składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: 1.stwierdzić przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W.; 2. przyznać skarżącemu P. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych. UZASADNIENIE W dniu 6 grudnia 2011 r. wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga P. B. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Skarżący domagał się w niej stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie skargi z dnia 8 kwietnia 2011 r. na bezczynność Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) w sprawie czynności refundacji składki na ubezpieczenie społeczne za miesiąc luty 2011 r. Wniósł też o zalecenie, aby Sąd zarejestrował sprawę i podjął czynności niezbędne do jej rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa odpowiedniej kwoty pieniężnej. W uzasadnieniu skargi wniesionej do NSA P. B. podniósł, że 8 kwietnia 2011 r. – za pośrednictwem organu – złożył skargę na bezczynność PFRON w sprawie refundacji składki za luty 2011 r., organ skargę tę przekazał do Sądu 6 maja 2011 r., mimo to WSA w W. informował skarżącego, że skarga taka nie wpłynęła. Skarżący twierdził, że wskutek rażącego niedbalstwa Sądu skarga nie została zarejestrowana i nie podjęto żądnych czynności, aby sprawa mogła zostać rozpoznana. Skarżący wyjaśnił nadto, że identyczna sprawa (dotycząca składek za styczeń 2011 r. – sygn. akt V SAB/Wa 8/11) została rozpoznana w terminie 2 miesięcy, zachodzą zatem przesłanki do uznania, że postępowanie ze skargi złożonej 8 kwietnia 2011 r. narusza prawo strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Skarżący wskazał też na wagę sprawy dotyczącej refundacji składki w przypadku osób niepełnosprawnych. Z akt wskazanej przez skarżącego sprawy o sygn. akt V SAB/Wa 8/11 – ze skargi P. B. na bezczynność PFRON w sprawie refundacji składki na ubezpieczenie społeczne za miesiąc styczeń 2011 r. – wynika, że do akt tych dołączono pismo PFRON z 6 maja 2011 r. wraz ze skargą P. B. na bezczynność Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w sprawie refundacji składki na ubezpieczenie społeczne za miesiąc luty 2011 r. Treść adnotacji, dokonanej przez Przewodniczącego Wydziału na ww. piśmie, wskazuje, że pismo to wraz ze skargą – zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego – wyłączono z akt V SAB/Wa 8/11 w dniu 6 grudnia 2011 r. i skargę zarejestrowano pod sygnaturą V SAB/Wa 24/11. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania zasługuje na uwzględnienie. W orzecznictwie wskazuje się, iż skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.). Dla uwzględnienia skargi konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka ta jest nieuzasadniona. Stosownie do treści art. 2 powołanej wyżej ustawy – o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, charakter sprawy stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach (v. np. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OPP 48/11 oraz z dnia 7 grudnia 2011 r. sygn. akt II GPP 7/11 i powołane tam orzeczenia – treść dostępna na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Zgodzić należy się jednak z tezą, że pewną wskazówką jest regulacja zawarta w art. 14 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Stanowi on, że ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po upływie 12 miesięcy. Z treści przytoczonego przepisu można wywieść, iż ustawodawca uznał za przewlekłe postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Nie znaczy to jednak, że przy rozpoznawaniu skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy /.../ bez nieuzasadnionej zwłoki bierze się pod uwagę tylko czas trwania postępowania. Kontrolą powinna być bowiem objęta także terminowość poszczególnych czynności podejmowanych przez Sąd w toku postępowania, a niezbędnych do rozpoznania sprawy. Nie ulega wadliwości, że skarga po jej wniesieniu powinna zostać – na zarządzenie przewodniczącego wydziału sądu – zarejestrowana. Ponadto przewodniczący powinien niezwłocznie po wniesieniu skargi zbadać czy skarga czyni zadość wymaganiom formalnym i wydać stosowne zarządzenia (v. art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz § 32 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646) i § 19 ust. 1 Zarządzenia Prezesa NSA w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych. W rozpoznawanym przypadku poza sporem w sprawie ze skargi, która wpłynęła do biura podawczego sądu w dniu 6 maja 2011 r. pierwsze zarządzenie przewodniczącego wydziału zostało wydane w dniu 6 grudnia 2011 r. W tym stanie rzeczy uznać należy, że w sprawie zachodzą podstawy do przyjęcia, że miała miejsce bezczynność sądu, wskutek czego doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Bezczynności sądu nie usprawiedliwia bowiem fakt, że – najwyraźniej wskutek omyłki – skarga została dołączona do akt innej sprawy, toczącej się ze skargi tej samej strony. Okoliczność ta została natomiast wzięta pod uwagę przy orzekaniu o sumie pieniężnej, przyznawanej w razie uwzględnienia skargi. Fakt zarejestrowania skargi i nadania jej dalszego biegu wskazuje z kolei, że wydanie zaleceń – zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze – jest oczywiście zbędne. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 12 ust. 2 – 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, orzekł jak w sentencji postanowienia.