III SAB/Gl 167/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2020 r. sprawy ze skargi "A" w W. na bezczynność Marszałka Województwa Śląskiego w przedmiocie informacji publicznej postanawia: umorzyć postępowanie sądowe. UZASADNIENIE Pismem z [...] r. "A" (dalej: Stowarzyszenie, strona, skarżący) wniosło skargę na bezczynność Marszałka Województwa Śląskiego (dalej: organ, Urząd) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w związku z wnioskiem skarżącego z [...] r. o udostępnienie: 1) dokumentu pn. "Bilans energii dla Województwa Śląskiego", sporządzonego w 2018 r., 2) skanów umów i faktur lub rachunków, związanych z zamówieniem tego dokumentu przez Województwo Śląskie. Skarżący zarzucając organowi naruszenie: 1) art. 61 ust. 1-2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483 ze zm., dalej jako; Konstytucja) w zw. z art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret drugie w zw. z art. 6 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: udip), w zakresie w jakim przepisy te stanowią o tym, że prawo do informacji publicznej obejmuje informacje o działalności organów władzy publicznej, poprzez błędne zastosowanie, polegające na brak udostępnienia informacji na wniosek, 2) art. 13 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 udip, w zakresie w jakim z przepisów tych wynika, że informacja publiczna jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na nieudzieleniu jakiejkolwiek odpowiedzi na złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej, wniósł o: 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 2) zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku z [...] r. (wysłanego [...] r.) w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi akt postępowania, 3) zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że [...] r. za pośrednictwem ePUAP, na adres skrzynki Urzędu skierowała wniosek o udostępnienie informacji publicznej o wskazanej wyżej treści. Wniosek został podpisany przez członków zarządu "A", za pomocą profilów zaufanych ePUAP. Termin do udzielenia odpowiedzi na wniosek, stosownie do art. 13 ust. 1 udip, upłynął [...] r. Pomimo upływu tego terminu. organ nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi na wniosek. Zatem organ dopuścił się bezczynności, w której na chwilę złożenia skargi pozostaje. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości, względnie o: umorzenie postępowania, stwierdzenie, że bezczynność organu administracji nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania, o które wnosi skarżący. W uzasadnieniu organ przyznał, że pismo skarżącego z [...] r. w sprawie wniosku o informację publiczną wpłynęło do organu administracji [...] r. za pośrednictwem platformy ePUAP. Pismem z [...] r. wysłanym [...] r. za pośrednictwem poczty elektronicznej, zgodnie z żądaniem skarżącego, organ udzielił odpowiedzi na wniosek, udostępniając żądane informacje. (Dowód: pismo z [...] r. zawierające odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej). Zatem w ocenie organu żądanie skargi jest nieuzasadnione i skarga jako nieuzasadniona powinna zostać oddalona w całości. Ponadto organ udzielił skarżącemu wszystkich żądanych informacji, a jedynie z przyczyn niezawinionych nastąpiło to z przekroczeniem 14 dniowego terminu. Wyłącznie na skutek niezawinionego przeoczenia pracownika organu, który pełniąc tymczasowo obowiązki nieobecnego pracownika, w systemie elektronicznego obiegu dokumentów mylnie oznaczył sprawę wniosku jako "zakończoną" mimo dekretacji przekazującej sprawę "do opracowania". Okoliczności te dokumentuje wyciąg z elektronicznego systemu obiegu dokumentów załączony do odpowiedzi na skargę. Absencja pracownika, do którego obowiązków należało przekazanie wniosku do dalszego procedowania, była podyktowana niezależnymi od organu okolicznościami, związanymi z istotnym ograniczeniem jego funkcjonowania, spowodowanym stanem epidemii. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm., ), zwanej dalej p.p.s.a., sprawowana przez sąd administracyjny kontrola administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a przywołanego przepisu. Przy skardze na bezczynność organu sąd uwzględnia tę skargę tylko wówczas, gdy uzna, że w sprawie wystąpiła taka bezczynność. Dlatego też, zaistnienie bezczynności oznacza naruszenie prawa i wystąpienie materialnej przesłanki do uwzględnienia skargi w myśl art. 149 p.p.s.a. W piśmiennictwie przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. Woś, H. Knysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Warszawa 2005, s. 86). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tamo, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Przedmiotem skargi jest bezczynność w zakresie udostępnienia informacji na podstawie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta w kompleksowy sposób reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej, nie zawiera jednak przepisów, które dotyczyłyby bezczynności organu. Jednocześnie ustawa w bardzo wąskim zakresie odsyła do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego stanowiąc, że jedynie w kwestii wydania decyzji stosuje się przepisy K.p.a. Wobec powyższego w przypadku, gdy skarga na bezczynność dotyczy udostępnienia informacji publicznej, nie musi być ona poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Skarga na bezczynność w przedmiotowej sprawie może być wniesiona bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa (zob. postanowienie NSA z 31 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 262/08, publ: nsa.orzeczeczenia). W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że w świetle art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 udip, adresat wniosku jest organem władzy publicznej, a więc podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Ponadto, przedmiotem wniosku jest informacja publiczna, gdyż żądane informacje dotyczą działalności organu władzy publicznej oraz stanowią informację o sprawach publicznych (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 udip). Bezspornym jest również, że informacja taka nie została stronie skarżącej udzielona stosownie do treści art. 13 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 udip, bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jednakże jak wynika z odpowiedzi na skargę oraz dołączonych do niej dowodów organ udzielił odpowiedzi na wniosek strony skarżącej pismem z [...] r. wysłanym [...] r. za pośrednictwem poczty elektronicznej, zgodnie z żądaniem skarżącego. W związku z powyższym należy przyjąć, że organ nie udzielił informacji stronie skarżącej w ciągu 14 dni, zatem pozostawał w stanie bezczynności. Niemniej zauważyć należy, że przedmiotowa sprawa została ostatecznie załatwiona w ten sposób, że organ przekazał stronie skarżącej żądaną przez nią informację publiczną za pośrednictwem poczty elektronicznej [...] r., a więc przed dniem rozpoznania skargi przez Sąd. W tym miejscu wskazać trzeba, że w takiej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08 (publ. ONSA i WSA z 2009 r. nr 4 poz. 63), stwierdzając, że: "Przepis art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. W uzasadnieniu tej uchwały NSA wskazał, że: "(...) w literaturze przedmiotu przyjmuje się pogląd, że postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestanie istnieć sprawa sądowoadministracyjna, co oznacza, że przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Nie budzi w zasadzie kontrowersji stanowisko, że w szczególności, sprawa sądowoadministracyjna przestaje istnieć na skutek uwzględnienia skargi przez organ administracyjny w trybie autokontroli - por. np. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 3, LexisNexis, Warszawa 2008, s. 403; B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2, Zakamycze 2005, s. 376, czy T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 495. Jeżeli stanowisko to nie budzi zastrzeżeń w odniesieniu do postępowań ze skargi na określone działanie (akt lub czynność) organu administracji, to nie ma żadnego powodu, ażeby nie miało ono zastosowania również w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi na bezczynność. I już to - zdaniem Sądu - jest wystarczającym powodem, dla którego należy umorzyć postępowanie sądowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., gdy w wyniku wniesienia skargi na bezczynność, organ wyda żądany akt lub dokona wnioskowanej czynności. Po drugie, stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z przepisu tego wynika a contrario, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi nawet wówczas, gdy ta decyzja lub akt podjęte zostały z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania - por. wyr. NSA z 16 marca 2000 r., I SAB 201/99 (niepubl.). Jest zatem rzeczą oczywistą, że jeżeli do daty orzekania przez sąd organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to - mimo pozostawania w zwłoce - przestaje on tkwić w bezczynności. Postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się więc bezprzedmiotowe również i z tego powodu, i dlatego podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3. Sąd w składzie orzekającym w całości podziela stanowisko zaprezentowanie w przywołanej uchwale. Mając na uwadze powyższe, skoro informacja publiczna została stronie udzielona pismem z [...] r., przesłanym za pośrednictwem ePUAP [...] r., to ustał stan bezczynności. W tym stanie rzeczy postępowanie niniejsze należało umorzyć na mocy art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jako bezprzedmiotowe.