II OZ 1044/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 września 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 591/20 o odmowie przywrócenia J.M. terminu do złożenia skargi na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 17 kwietnia 2020 r. nr WI-I.7840.3.49.2020.KW w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 4 września 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 591/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił J.M. przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 17 kwietnia 2020 r. nr WI-I.7840.3.49.2020.KW w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie sprawy: J.M. (zwany dalej "Skarżącym") wniósł skargę na ww. decyzję. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej po upływie terminu do jej wniesienia; termin do jej wniesienia upływał z dniem 28 maja 2020 r., a skarga została wniesiona w dniu 25 czerwca 2020 r. Następnie pełnomocnik Skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniu 28 kwietnia 2020 r. została mu doręczona decyzja Wojewody Pomorskiego z dnia 17 kwietnia 2020 r. wraz z pouczeniem, z którego treści wynikało, że z uwagi na art. 15zzs ust. 1 pkt 6 i ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 568), bieg terminu do złożenia skargi na niniejszą decyzję nie rozpoczyna się. Termin ten rozpocznie swój bieg z dniem ustania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii (...). Kierując się więc treścią powyższego pouczenia, pełnomocnik skarżącego wniósł skargę na wymienioną decyzję w dniu 22 czerwca 2020 r., tj. po uchyleniu art. 15zzs ww. ustawy. Zgodnie zaś z art. 68 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV 2 (Dz.U. poz. 875) terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs, których bieg nie rozpoczął się na podstawie art. 15zzs, rozpoczynają swój bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy, począwszy od 24 maja 2020 r. W świetle powyższego, zdaniem wnioskodawcy, wniesienie skargi na decyzję Wojewody Pomorskiego w dniu 22 czerwca 2020 r. było równoznaczne z dochowaniem trzydziestodniowego terminu wyznaczonego przez ustawodawcę w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nadto pełnomocnik Skarżącego wskazał również, że w myśl art. 112 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Zdaniem pełnomocnika, decyzja zawierała błędne pouczenie, gdyż nie zawierała informacji na temat wchodzącej w życie w dniu 18 kwietnia 2020 r. ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. poz. 695), która to ustawa w art. 15zzs ust. 12 wyłączała stosowanie art. 15zzs ust. 1 do postępowań administracyjnych i sądowych, w tym sądowoadministracyjnych, dotyczących infrastruktury telekomunikacyjnej w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne. Konsekwencją tego wyłączenia było rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi na zasadach ogólnych, tj. od dnia doręczenia decyzji. Zdaniem pełnomocnika, Wojewoda powinien był wiedzieć, że w chwili doręczenia decyzji, stan prawny w zakresie terminu do wniesienia skargi ulegnie zmianie, w związku z wejściem w życie ww. ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. Brak takowej informacji w treści pouczenia, wprowadził w błąd pełnomocnika, który będąc przekonanym o prawdziwości i rzetelności pouczenia, wniósł skargę w terminie 30 dni od dnia uchylenia art. 15zzs ww. ustawy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Podstawę odmowy przywrócenia terminu do złożenia skargi stanowił art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". W ocenie Sądu Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, co ma tym większe znaczenie w sprawie, w której korzysta on z pomocy prawnej profesjonalnego pełnomocnika. Dalej Sąd wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, który dopuszczając się negatywnych zaniedbań oraz uchybień swoim działaniem działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma bowiem obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się pełnomocnika. Zdaniem Sądu, pełnomocnik Skarżącego nie dochował wymaganej staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy. Profesjonalny pełnomocnik ma bezwzględny obowiązek znajomości aktualnego stanu prawnego, zwłaszcza w zakresie aktów normatywnych, które znajdują zastosowanie do spraw przez niego prowadzonych. Bez znaczenia pozostaje przy tym krótki okres vacatio legis danego aktu prawnego, czy też znaczna dynamika wprowadzanych zmian. Tutaj właśnie najpełniej przejawia się rola profesjonalnego pełnomocnika, który w odróżnieniu od strony niedysponującej fachową wiedzą, ma czuwać nad aktualnym brzmieniem przepisów i ich należytym stosowaniem. W ocenie Sądu, na kanwie niniejszej sprawy, wyraźnie widać, że pełnomocnik procesowy skarżącego nie odnotował zmiany stanu prawnego, mającej decydujący wpływ na losy wywiedzionej skargi. Od daty wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 do dnia doręczenia pełnomocnikowi decyzji Wojewody, upłynęło 10 dni. Bezspornie zatem, pełnomocnik dysponował odpowiednim czasem, aby zapoznać się z treścią nowych przepisów i zachować właściwy termin do wniesienia skargi. Dalej Sąd dodał, że okolicznością wpływającą na brak winy pełnomocnika ponad wszelką wątpliwość nie może być kwestionowana przez niego treść pouczenia załączonego do decyzji. Przede wszystkim, wbrew twierdzeniom skarżącego, organ zamieścił kompletne i prawidłowe pouczenie, gdyż było ono zgodne ze stanem prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji. Wojewoda nie miał obowiązku sygnalizować stronie nadchodzących zmian w prawie, wpływających na bieg terminu do wniesienia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Skarżący, domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu. Jego zdaniem, przy ocenie pouczenia Wojewody należy mieć na uwadze wszystkie okoliczności sprawy, a nie tylko formalną poprawność pouczenia. Skarżący wskazał, że sporna decyzja została wydana w okresie obowiązywania przepisu art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. Jednakże w tym czasie była już opublikowana Dzienniku Ustaw RP ustawa z dnia 16 kwietnia 2020 r. (która weszła w życie 18 kwietnia 2020 r.), na mocy której wprowadzono wyjątek od zasady wstrzymania rozpoczęcia i zawieszenia biegu terminów w postępowaniu administracyjnym oraz sądowoadministracyjnym dodając do ww. art. 15zzs - ust. 12. Ustawa zmieniająca wprowadzała zatem w stosunku do urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej wyjątek od generalnej reguły wstrzymania biegu terminów administracyjnych do czasu ustania stanu zagrożenia epidemicznego lub epidemii. W tej sytuacji, zdaniem Skarżącego, treść pouczenia zawartego w decyzji jest niepełna, wprowadzająca adresata decyzji w błąd odnośnie terminu do wniesienia skargi do sądu. W związku z tym, że jest to pouczenie niepełne, to strona która się do takiego pouczenia zastosowała, nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji prawnych z tym związanych. Skarżący wskazał także na zasadę wynikającą z art. 9 k.p.a., iż organy administracji powinny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wskazówek. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W okolicznościach niniejszej sprawy, zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2 art. 87 p.p.s.a.). Przy czym brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z 4.03.2020 r. II OZ 215/20; postanowienie NSA z 8.07.2008 r. II OZ 712/08). Natomiast w warunkach sprawy niniejszej, nie można przyjąć, by uchybienie terminowi do złożenia skargi nastąpiło bez winy strony, co trafnie ocenił Sąd pierwszej instancji, mając na uwadze obiektywny miernik staranności wymagany od profesjonalnego pełnomocnika. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego 28 kwietnia 2020 r., zaś skarga została wniesiona w dniu 22 czerwca 2020 r. (data stempla pocztowego). Poza sporem jest także, że pouczenie zawarte w decyzji wskazywało, iż stronie służy prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od ustania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii. Organ wskazał także, powołując się na przepis art. 15zzs ust. 1 pkt 6 i 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., iż bieg terminu do złożenia skargi na niniejszą decyzję nie rozpoczyna się. Termin ten rozpocznie swój bieg z dniem ustania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Powyższe pouczenie było aktualne na datę wydania decyzji. Wprawdzie w dniu 18 kwietnia 2020 r. (ze wskazanymi w ustawie wyjątkami) weszła w życie ustawa z dnia 16 kwietnia 2020 r., która na mocy art. 73 pkt 46 lit. f dodała w art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. dodała ust. 12, zgodnie z którym "przepisów ust. 1 i 8 nie stosuje się do postępowań administracyjnych i sądowych, w tym sądowoadministracyjnych, dotyczących infrastruktury telekomunikacyjnej w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne.", jednakże - wbrew twierdzeniu pełnomocnika strony - Wojewoda nie miał obowiązku zawierania w pouczeniu informacji o nadchodzących zmianach w prawie. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił poglądów strony skarżącej, że w sprawie mamy do czynienia z pouczeniem błędnym, bo niepełnym. W konsekwencji gwarancje wynikające z art. 112 k.p.a. czy art. 9 k.p.a. nie mają w sprawie zastosowania. Rację ma Sąd pierwszej instancji wskazując, że rolą pełnomocnika strony było czuwanie nad aktualnym brzmieniem przepisów i ich należytym stosowaniem. Nadto, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sposób sformułowania pouczenia wskazywał, iż fachowy pełnomocnik winien śledzić na bieżąco przepisy prawa, albowiem w każdej chwili mogą one ulec zmianie. Kwestia ta ma o tyle znaczenie, że od zawodowego pełnomocnika co do zasady wymagana jest znajomość przepisów prawa, w tym ich bieżącej zmiany. Rację ma strona skarżąca, iż vacatio legis ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. nie było długie, jednakże należy mieć na uwadze, że od daty wejścia w życie tej ustawy, do dnia doręczenia decyzji upłynęło 10 dni. Zatem był to okres, w którym obiektywnie możliwe było zapoznanie się ze zmianami w stanie prawnym dotyczącym przedmiotu sprawy. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Dlatego, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.