I SA/Wa 1660/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Asesor WSA Mateusz Rogala Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2022 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 kwietnia 2022 r. nr DAP-WOSRFR-7280-93/2021/KB w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją DAP-WOSRFR-7280-93/2021/KB Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako organ/minister) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U.2021, poz.735 dalej: kpa) oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 2097; dalej jako ustawa) utrzymał w mocy decyzję Wojewody P. z dnia 22.11.2021 r., znak: WG-1.7541.1.2019.RO odmawiającej J. N. i B. Z.(dalej jako skarżąca) prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. N. s. F. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości D., powiat [...], województwo [...]. W uzasadnieniu ww. decyzji organ przywołał treść art. 5 ust. 1 ustawy i podał, że wniosek skarżących z 2 kwietnia 2019r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty został złożony z uchybieniem terminu określonego w ww. przepisie. W skardze na ww. decyzję skarżąca zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędną jego wykładnię polegającą na: 1. nieuzasadnionym przyjęciu, że przepis art. 27 ustawy nie ma zastosowania w sprawie niniejszej. 2. nieuzasadnionym przyjęciu, że postępowanie o "odszkodowanie" z tytułu pozostawienia mienia zostało wszczęte przez Państwowy Urząd Repatriacyjny na wniosek S. N. i zakończyło się ostatecznie wydaniem przez Państwowy Urząd Repatriacyjny Wojewódzki Oddział w B. orzeczenia Nr [...] z dnia 28.03.1947 r. nr [...], poświadczającego pozostawienie przez S. N. w D. placu o powierzchni 1500 m. kw., w tym ogrodu warzywnego z sadem, domu drewnianego krytego blachą cynkową o wym. 12x15 (dwunastu izb) i dwóch składzików z desek, podczas gdy postępowanie o "odszkodowanie" zostało wszczęte z urzędu wezwaniem Prezydenta Miasta B., A. K. (działającego na podstawie Zarządzenia Biura Odszkodowań Wojennych przy Prezydium Rady Ministrów z dnia 26 maja 1945 roku Nr 533/45 i z 03 lipca 1945 roku Nr 912/45 w sprawie przeprowadzenia akcji rejestracji szkód wojennych i ustalenia roszczeń odszkodowawczych osób poszkodowanych) - do zarejestrowania przez obywateli polskich strat i wszystkich szkód, w tym szkód materialnych w nieruchomościach, powstałych w związku z wojną i okupacją niemiecką i nie zostało zakończone, gdyż orzeczenie Nr [...] z dnia 28.03.1947 r. nr [...] poświadczające pozostawienie przez S. N. wymienionego w nim mienia nie przyznawało żadnego odszkodowania a w związku z tym nie osiągnęło nigdy celu, dla którego zostało wszczęte, określonego w ten sposób, iż "dotychczasowo dokonane rejestracje służyły dla celów statystycznych, ta zaś raz na zawsze ustala wysokość roszczeń odszkodowawczych i będzie podstawą do zaspokojenia tych roszczeń" a każdy kto uchyli się od obowiązku zarejestrowania szkód działać będzie "nie tylko na szkodę Państwa, lecz i na własną szkodę, gdyż straci prawo do odszkodowania w jakiejkolwiek postaci ono nastąpi". Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 i ust. 1a ustawy prawo do rekompensaty przysługuje z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie tzw. "układów republikańskich" oraz umowy pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich z dnia 15 lutego 1951 r. Potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Wynika to wprost z art. 5 ust. 1 ustawy. Termin na złożenie wniosku wskazany w tym przepisie jest terminem prekluzyjnym prawa materialnego. Oznacza to, że niezłożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie do 31 grudnia 2008 r. powoduje wygaśnięcie tego prawa. W sprawie nie budzi wątpliwości, że swój wniosek skarżąca zgłosiła dopiero w 2019r. Stąd zaskarżona decyzja odmawiająca potwierdzenia prawa do rekompensaty z uwagi na uchybienie terminowi określonemu w art. 5 ust. 1 ustawy - nie narusza prawa. Chybione są zarzuty skargi wskazujące na to, że skuteczne zainicjowanie postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty miało miejsce jeszcze w 1945 r. poprzez zgłoszenie – w odpowiedzi na publikację ogłoszenia – w wyniku Zarządzenia Biura Odszkodowań Wojennych przy Prezydium Rady Ministrów z dnia 26 maja 1945 roku Nr 533/45 i z 03 lipca 1945 roku Nr 912/45 w sprawie przeprowadzenia akcji rejestracji szkód wojennych i ustalenia roszczeń odszkodowawczych osób poszkodowanych. Dokonane w tym trybie "zarejestrowanie strat i wszystkich szkód, w tym szkód materialnych w nieruchomościach, powstałych w związku z wojną i okupacją niemiecką" nie może być utożsamiane z wnioskiem wymaganym przepisami ustawy. Jakkolwiek zatem art. 27 ustawy, (na który powołuje się skarżąca) stanowi, że postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów, to jednak "sprawa w przedmiocie prawa do rekompensaty" jest rodzajowo inna niż zgłoszenie szkód wojennych dokonane w 1945 r. W konsekwencji nie można przyjąć, że ww. zgłoszenie przez poprzednika skarżącej szkód wojennych w 1945 r. może być utożsamiane z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty za tzw. mienie zabużańskie. Wejście w życie przepisów ustawy obligowało podmioty uprawnione do zgłoszenia swoich "roszczeń" do końca 2008 r. Przekroczenie ww. terminu, tak o 1 dzień jak i o ponad 10 lat – jak w sprawie niniejszej – powoduje utratę prawa do ubiegania się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Podobnie, zasadnie organ uznał, że znajdująca się w aktach sprawy uwierzytelniona kopia wniosku S. N. skierowanego w dniu 14.06.1947 r. do Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w B., świadczy jedynie o tym, że postępowanie było wszczęte przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, a następnie zakończyło się ostatecznie wydaniem przez Państwowy Urząd Repatriacyjny Wojewódzki Oddział w B. orzeczenia Nr [...] z dnia 28.03.1947 r. nr [...]. Na podstawie w/w orzeczenia repatrianci mogli starać się o "odszkodowanie" i zobowiązani byli do przedstawienia tego dokumentu by otrzymać od Skarbu Państwa rekompensatę za pozostawione poza obecnymi granicami mienie. Każdorazowo tego rodzaju dokumenty stanowiły załącznik do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, nie zastępowały jednak tego wniosku, Skoro zatem skarżąca nie wykazała aby ona sama bądź ktokolwiek z innych uprawnionych po S. N. złożył skutecznie wniosek w trybie art. 5 ustawy, bądź na podstawie obowiązujących przed jej wejściem w życie przepisów – to zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Wbrew zarzutom skargi, zadaniem organów nie było ustosunkowanie się do prawa do odszkodowania w oparciu o zgłoszenie szkód wojennych dokonane w 1945 r., lecz ustalenie w pierwszej kolejności czy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty został złożony w terminie określonym w ustawie. Zawarte w zaskarżonej decyzji stanowisko organu zostało szeroko i rzeczowo uzasadnione z przywołaniem orzecznictwa potwierdzającego zastosowane przez niego przepisy i dokonaną wykładnię. Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).