II OW 64/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Kisiel /spr./ Sędzia WSA del. Arkadiusz Despot-Mładanowicz Protokolant: Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Wójta Gminy Prażmów z dnia 31 sierpnia 2009 r. nr GGR-7228/22/09 o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Prażmów a Starostą Piaseczyńskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do stwierdzenia ostateczności aktu własności ziemi wystawionego na podstawie art. 1, art. 5 i art. 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych postanawia: wskazać Wójta Gminy Prażmów jako organ właściwy do rozpoznania sprawy UZASADNIENIE 1. Wnioskiem z dnia 31 sierpnia 2009 r. Wójt Gminy Prażmów wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między wnioskodawcą i Starostą Powiatu Piaseczyńskiego w sprawie wniosku M. P. o stwierdzenie ostateczności aktu własności ziemi. W uzasadnieniu wniosku podano następujący stan sprawy: a) M. P. zwróciła się do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Piasecznie z "prośbą o uprawomocnienie aktu własności ziemi dotyczącego J. G." (pisownia oryginalna wnioskodawczyni). Dodała, że jest siostrzenicą J. G.. W załączeniu przedstawiła akt własności ziemi z dnia [...] września 1974 r., znak: [...], wystawiony przez Naczelnika Powiatu Piaseczno na rzecz J. G.. b) Starosta Powiatu Piaseczyńskiego postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. znak: [...] przekazał Wójtowi Gminy Prażmów sprawę z wniosku M. P.. Organ przekazujący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2008 r., II OSK 568/07, stwierdzający w szczególności, że "organ samorządu gminy a nie starosta jest organem właściwym do prostowania aktu własności ziemi", wydanego na mocy ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. 1971, nr 27, poz.250, powoływana dalej jako "u.ureg.wł.gosp.roln."). 2. Wójt Gminy Prażmów uznał, że nie jest właściwy do załatwienia wniosku M. P. i dlatego skierował do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Akt własności ziemi został wydany przez Naczelnika Powiatu Piaseczno w dniu [...] września 1974 r., zatem przez organ ówczesnej administracji rządowej. Dlatego zdaniem Wójta Gminy Prażmów organem właściwym obecnie do załatwienia wniosku M. P. jest Starosta Powiatu Piaseczyńskiego. Sprawa własności jest sprawą z zakresu dominium państwa. Starosta jest statio fisci Skarbu Państwa. Wójt gminy nie jest organem Skarbu Państwa i nie jest też organem administracji rządowej, lecz organem gminy będącej odrębną osobą prawną. Akt własności ziemi stanowi podstawę do ujawnienia właściciela w księdze wieczystej nieruchomości, a Wójt Gminy Prażmów nie jest uprawniony do wystawiania tego typu dokumentów z uwagi na brak ustawowych kompetencji w tym zakresie. Nieruchomość położona jest na terenie gminy Prażmów, ale nie ma to znaczenia dla sprawy, ponieważ nie istnieją podstawy prawne przyznające wójtowi gminy kompetencje do stwierdzania ostateczności aktu, który pochodzi od organów administracji rządowej. 3. Odpowiadając na powyższy wniosek, Starosta Piaseczyński wskazał, że wejście w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych - spowodowało utratę właściwości organów administracji publicznej do wydawania aktów własności ziemi. Na właściwość Wójta Gminy Prażmów w sprawie objętej wnioskiem M. P. wskazuje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 maja 2008 r. II OSK 568/07. W ocenie Starosty skoro organ gminy właściwy jest do prostowania aktów własności ziemi, to tym bardziej jest on właściwy do nadania takim aktom klauzuli ostateczności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skład sędziowski Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekający w niniejszej sprawie, podziela pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 12 sierpnia 2005 r. II OW 34/05 oraz w wyroku NSA z dnia 28 maja 2008 r., II OSK 568/07, że sprawy przyznania indywidualnym podmiotom w drodze decyzji administracyjnej tytułu własności gospodarstw rolnych należy zaliczyć do spraw o znaczeniu lokalnym na poziomie samorządu gminnego. Dlatego zasadne jest odwołanie się do domniemania właściwości gminy, określonego przez art.6. ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001, nr 142, poz.1591 ze zm.). W konsekwencji do podjęcia czynności administracyjnoprawnych w sprawie własności ziemi, do których nadal może być zobowiązany organ administracyjny, jest właściwy organ samorządu gminy, a nie starosta powiatu. Ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych została uchylona przez art.4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. nr 11, poz.81 ze zm.). Uchylenie tej ustawy spowodowało, że organy administracji całkowicie utraciły właściwość do wydawania aktów własności ziemi. Od 1 stycznia 1992 r., tj. od daty wejścia w życie art.63 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 107, poz.464) został wprowadzony zakaz prowadzenia postępowań administracyjnych, w sprawach uprzednio unormowanych ustawą o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Dlatego może się okazać, że Wójt Gminy będzie zobowiązany jedynie do zwrócenia stronie podania wraz z informacją, że sprawa objęta jest kognicją sądu powszechnego oraz pouczeniem strony, że tytuł wykonawczy może obejmować jedynie takie obowiązki, które podlegają egzekucji administracyjnej (art.26 i następne ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz.U. z 2005 r., nr 229, poz.1954). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie artykułów 4 i 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) w związku z art.22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst Dz.U. z 2000, nr 98, poz.1071 ze zm.).