II SA/Go 588/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2020 r. sprawy ze skargi S.G. reprezentowanego przez opiekuna prawnego J.G. na czynność Wójta Gminy z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do szkoły I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, II. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącego S.G. reprezentowanego przez opiekuna prawnego J.G. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r., znak: [...], Wójt Gminy poinformował J.G. – opiekuna prawnego S.G., że w odpowiedzi na jej pismo z dnia [...] lipca 2020 r., podtrzymuje stanowisko dotyczące utraty przez ucznia – S.G. uprawnień do korzystania z bezpłatnego dowozu do szkoły z uwagi na ukończenie w marcu br. 21 roku życia w przypadku, gdyby przewozy ucznia miałyby się odbywać do innej placówki niż ośrodek rewalidacyjno-wychowawczy. Wójt wskazał na treść art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 910 – dalej u.p.o.) określającego obowiązki gminy w zakresie zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami. Następnie podał, iż w wyniku złożonego przez J.G. wniosku z [...] lipca 2019 r., po dokonaniu analizy treści orzeczenia nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...] czerwca 2019 r. wyrażono zgodę na dowóz w/w ucznia w roku szkolnym 2019/2020 do Szkoły Ponadgimnazjalnej wchodzącej w skład Zespołu Kształcenia Specjalnego nr [...] - Szkoła Przysposabiająca do Pracy (pismo z dnia [...] lipca 2019r., nr [...]). Uczeń posiadał wówczas orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego na okres/etap ponadgimnazjalny/ponadpodstawowy wydane ze względu na niepełnosprawność sprzężoną (niepełnosprawność intelektualną stopnia umiarkowanego i niepełnosprawność ruchową). Wójt zauważył, iż od 1 września 2020 r. S.G. nadal będzie uczniem Szkoły Przysposabiającej do Pracy. Obecnie uczeń posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019r. na okres/etap nauki na poziomie ponadgimnazjalnym/ ponadpodstawowym wydane ze względu na niepełnosprawność sprzężoną (niepełnosprawność intelektualną stopnia umiarkowanego, niepełnosprawność ruchową i słabowidzenie). Zgodnie z zaleceniami zawartymi w w/w orzeczeniu najkorzystniejszym miejscem kształcenia jest kontynuowanie nauki w dotychczasowej szkole specjalnej w formie szkoły przysposabiającej do pracy. Ponadto kształcenie specjalne może być realizowane w: specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną i ruchową oraz słabowidzeniem, szkole integracyjnej, szkole ogólnodostępnej z oddziałami integracyjnymi, szkole ogólnodostępnej z oddziałami specjalnymi, szkole ogólnodostępnej, ośrodku rewalidacyjno - wychowawczym. Zdaniem organu z analizy przepisów wynika, że obowiązek zapewnienia przez gminę bezpłatnego transportu i opieki począwszy od następnego roku szkolnego po ukończeniu przez ucznia 21 roku życia, istniałby tylko wówczas, gdyby jego przewóz odbywał się do ośrodka rewalidacyjno- wychowawczego. W przypadku kontunuowania przez ucznia w przyszłym roku szkolnym kształcenia w Zespole Kształcenia Specjalnego Nr [...] - zgodnie z obowiązującymi przepisami - gmina nie ma obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki. Organ dodał, iż uczniowie z niepełnosprawnością mają możliwość pobierania nauki w szkole ponadpodstawowej do 24 roku życia. Prawo ustanawia jednak możliwość dowozu do szkoły ponadpodstawowej wyłącznie do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia (jeżeli nie mamy do czynienia z niepełnosprawnością sprzężoną z upośledzeniem umysłowym). Po upływie tego okresu jedynie młodzież z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim i młodzież z niepełnosprawnością sprzężoną z niepełnosprawnością intelektualną zachowuje prawo do dowozu tylko jeżeli nauka odbywa się w ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym. Drugim przypadkiem kiedy gmina ma obowiązek zapewnić uczniom z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim, a także uczniom z niepełnosprawnością sprzężoną z niepełnosprawnością intelektualną - bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu - po roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia są przewozy do ośrodka rewalidacyjno- wychowawczego, w którym uczniowie są uczestnikami zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, wówczas taki obowiązek trwa do 25 roku życia ucznia. Według Wójta obowiązki gminy w powyższym zakresie zostały sformułowane przez ustawodawcę jednoznacznie. W tym przypadku prawo różnicuje uczniów nie ze względu na ich specjalne potrzeby edukacyjne, a ze względu na typ placówki, do jakiej uczęszczają. Analiza przepisów rozdziału 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie publicznych placówek oświatowo-wychowawczych, młodzieżowych ośrodków wychowawczych, młodzieżowych ośrodków socjoterapii, specjalnych ośrodków szkolno- wychowawczych, ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych oraz placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem zamieszkania (Dz. U. z 2017r.t poz. 1606) pozwala bezsprzecznie stwierdzić, że użytego przez ustawodawcę pojęcia "ośrodek rewalidacyjno-wychowawczy" nie należy traktować tożsamo z nazwą "szkoła przysposabiająca do prac". Mając jednak na uwadze charakter sprawy organ zaproponował zorganizowanie dowozu w ramach istniejącego kursu. Na powyższą czynność Wójta Gminy skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniosła J.G. opiekun prawny S.G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej czynności zarzucono naruszenie: 1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie pełnego wyjaśnienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym, a przy tym braku swobodnej oceny tych dowodów które organ posiadał, albowiem organ rozpatrując sprawę pominął twierdzenia reprezentującej interes skarżącego J.G. oraz nie rozważył treści orzeczenia nr [...], a także publicznych informacji o potrzebie kształcenia specjalnego w zakresie, iż Zespół Kształcenia Specjalnego Nr [...] jest odpowiednim ośrodkiem dla ucznia S.G. ze względu, na to że pełni usługi w zakresie rewalidacyjno-wychowawczym. 2. art 39 ust 4 pkt 2 u.p.o. przez jego niezastosowanie w sprawie niepełnosprawnego ucznia S.G., oraz poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na przyjęciu, że obowiązek gminy zapewnienia transportu i opieki istniałby li wówczas, gdyby przewóz niepełnosprawnego odbywał się do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, a nie do ośrodków przysposabiających do pracy, takich jak Zespół Kształcenia Specjalnego Nr [...], pomimo tego, że ośrodek ten świadczy w zakresie rewalidacyjno-wychowawczym, a w rejonie [...] brak jest innych odpowiednich ośrodków tego typu. Wskazując na powyższe strona skarżąca wniosła o: 1) stwierdzenie bezskuteczności czynności Wójta Gminy [...] sierpnia 2020 r. nr [...], oraz uznanie obowiązku Gminy, o którym mowa w art. 39 ust. 4 pkt 2 u.p.o. wobec niepełnosprawnego ucznia S.G.. 2) przeprowadzenie dowodu z dokumentów przedstawionych organowi w niniejszej sprawie, 3) zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz uczestnika postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. 4) rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi podano, iż S.G. jest osobą niepełnosprawną od urodzenia, legitymuje orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2020 r., [...], gdzie wskazano, że zalicza się on do stopnia znacznego o symbolu 01-U, 05-R, 06-E. Orzeczeniem nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego, wydanego na podstawie art. 127 ust. 10 u.p.o. zespól orzekający w Zespole Poradni Psychologiczno-pedagogicznych zalecił kontynuowanie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych w Zespole Kształcenia Specjalnego Nr [...]. Wobec powyższego zdaniem skarżącego spełnia on wszelkie podmiotowe przesłanki przepisu stojącego u podstawy sporu. Podkreślono, iż spór dotyczy kwestii rozumienia pojęcia ośrodek rewalidacyjno-wychowawczy, oraz co należy wskazać czy Zespól Kształcenia Specjalnego Nr [...] jest ośrodkiem, który można uznać za realizujący cele stawione przez prawodawcę. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, strona skarżąca wskazała na stanowisko WSA w Białymstoku, który w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 69/19, rozstrzygał w analogicznej sprawie o obowiązku transportu osoby z niepełnosprawnością sprzężoną do specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego. Zgodnie z wyrokiem z dnia 16 stycznia 2020 r. kontynuowanie nauki w ośrodku zapewniającym najkorzystniejszą formę kształcenia specjalnego, przy wykorzystaniu zajęć rewalidacyjnych, należy uznać za objęte dyspozycją art. 39 ust. 4 pkt 2 u.p.o. Zdaniem skarżącego placówki wymienione w art. 2 pkt 7 u.p.o., w tym ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze, z założenia powinny być utożsamiane jako umożliwiające realizację przez dzieci i młodzież obowiązku szkolnego i nauki w zależności od etapu edukacyjnego, na którym aktualnie się znajdują. Orzeczeniem nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego, wydanego na podstawie art. 127 ust. 10 u.p.o. zespół orzekający w Zespole Poradni Psychologiczno-pedagogicznych orzekł o potrzebie kształcenia specjalnego S.G. wprost wskazując, że w okresie nauki w szkole ponadgimnazjalnej najkorzystniejszą formą kształcenia dziecka jest nauka w szkole w Zespole Kształcenia Specjalnego Nr [...]. Orzeczenie to wymienia ośrodek w Gorzowie Wielkopolskim. W zaleceniach wydanego orzeczenia zapisano kontynuowanie zajęć rewalidacyjnych w celu wszechstronnego stymulowania jego rozwoju, zwłaszcza w zakresie samoobsługi i rozwijania zaradności życiowej oraz usprawniania umiejętności, z którymi ma trudności. Wobec powyższego nie ulega wątpliwości zdaniem skarżącego, że S.G. należy do grupy osób, o których mowa w art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy. W skardze podkreślono, że celem art. 39 ust. 4 u.p.o. jest pomoc rodzinom wychowującym uczniów niepełnosprawnych w wieku do 21 roku życia oraz wychowującym młodzież i dzieci niepełnosprawne w stopniu głębokim, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi - nawet do 25 roku życia - i ułatwienie realizacji przez takie osoby obowiązku nauki, który zwłaszcza w przypadku osób dotkniętych niepełnosprawnościami kwalifikowanymi trwa dłużej niż w przypadku osób dotkniętych lżejszą niepełnosprawnością. Na marginesie wspomniano, że w pobliżu [...] poza ośrodkiem w [...], jest tylko jeden ośrodek rewalidacyjno-wychowawczy - Niepubliczny Dzienny Ośrodek Rewalidacyjno-edukacyjno-wychowawczy, mieści się poza granicami województwa. W [...] funkcjonuje ośrodek o takim profilu tj. Ośrodek Rewalidacyjno-edukacyjno-wychowawczy [...], ale tylko dla dzieci z autyzmem, poza tym wybór każdego innego ośrodka jak Zespół Kształcenia Specjalnego Nr [...] wiązałby się z ponowną adaptacją w nowym środowisku, przy tym gmina [...] i tak organizuje dowóz do [...] innych niepełnosprawnych uczniów, a organizacja transportu i opieki wiązałaby się ze stosunkowo niewielką zmianą dotychczas funkcjonującej trasy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. Organ zauważył, iż przepis art. 39 ust. 4 pkt 2 u.p.o. odnosi się do uprawnienia do dowożenia - bezpłatnego transportu i opieki tylko do dzieci i młodzieży uczących się w ośrodku rewalidacyjno- wychowawczym. W konsekwencji zatem uprawnienie to dotyczy tylko jednej z placówek oświatowych enumeratywnie wymienionych w art. 2 pkt 7 u.p.o. Regulacja wspomnianego artykułu wyszczególnia jako jedną z jednostek również specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy (w ocenie organu Zespół Kształcenia Specjalnego Nr [...] do tego typu ośrodków należy), jednakże nie przenosi tego do art. 39 ust. 4 pkt 2 u.p.o. W przekonaniu organu nie można przyjąć wykładni art. 39 ust. 4 pkt 2 u.p.o., jak to uczynił WSA w Białymstoku w wyroku przywołanym w skardze, gdyż prace legislacyjne oraz wstępne koncepcje rozwiązań mające miejsce na tym etapie, na które wskazał sąd, nie mogą stanowić podstawy do rozstrzygnięcia sądowego i zastępować obowiązujących przepisów prawa. Organ uznał, iż gdyby ustawodawca miał taki zamiar i wolę, to dokonałby ujednolicenia placówek wymienionych w art. 2 pkt. 7 ustawy, bądź też w art. 39 ust. 4 pkt 2 u.p.o. nie wyszczególniłby jedynie ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, lecz także innej jednostki, zwłaszcza specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, wreszcie mógł dokonać odniesienia art. 39 ust. 4 pkt 2 cytowanej ustawy do art. 2 pkt. 7 u.p.o. Ustawodawca jednak tego nie zrobił, określając ściśle zakres regulacji przepisu art. 39 ust. 4 pkt 2 u.p.o. tylko do ośrodków rewalidacyjno - wychowawczych i należy przyjąć literalną interpretację, która jest jednoznaczna. Dodatkowo organ zwrócił uwagę, że art. 2 pkt 7 u.p.o. odpowiada w zasadniczej części treścią uchylonemu z dniem wejścia w życie tego przepisu (tj. 1 września 2017 r.) art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm.). Z porównania obu tych przepisów wynika, że różnią się one jedynie w zakresie ośrodków, które są opisane po użytym w obu porównywanych przepisach zwrocie "a także" i tak w art. 2 pkt 5 ustawy o systemie oświaty były to "ośrodki umożliwiające dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki", a w obecnie obowiązującym przepisie art 2 pkt 7 są "ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze umożliwiające dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, realizację odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 31 ust. 4, obowiązku szkolnego obowiązku nauki." Ponadto organ zauważył, iż w uzasadnieniu skargi błędnie wskazano, że orzeczeniem nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego, wydanego na podstawie art. 127 ust. 10 u.p.o. zespół orzekający w Zespole Poradni Psychologiczno-Pedagogicznych zalecił kontynuowanie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych w Zespole Kształcenia Specjalnego Nr [...], gdyż z treści orzeczenia wynika zalecenie objęcia ucznia zajęciami rewalidacyjnymi w celu wszechstronnego stymulowania jego rozwoju, zwłaszcza w zakresie samoobsługi i rozwijania zaradności życiowej oraz usprawniania umiejętności, z którymi uczeń ma trudności. Zdaniem organu zajęć rewalidacyjnych nie należy mylić z zajęciami rewalidacyjno-wychowawczymi, które dotyczą dzieci lub młodzieży w wieku 3-25 lat z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim i organizowane są na podstawie orzeczenia poradni psychologiczno - pedagogicznej o potrzebie objęcia ucznia zajęciami rewalidacyjno-wychowawczymi. Natomiast zajęcia rewalidacyjne to zajęcia organizowane dla uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane ze względu na niepełnosprawność. Z uwagi na powyższe za błędne uznał organ przyjęcie, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu ucznia do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończy 25 rok życia, albowiem jest uczestnikiem zajęć rewalidacyjno-wychowawczych. Uczeń posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną (niepełnosprawność intelektualna stopnia umiarkowanego, niepełnosprawność ruchową i słabowidzenie). Nie posiada orzeczenia o potrzebie objęcia ucznia zajęciami rewalidacyjno- wychowawczymi i tym samym nie może być uczestnikiem zajęć rewalidacyjno-wychowawczych. Istotnym jest również, że orzeczenie o potrzebie objęcia zajęciami rewalidacyjno-wychowawczymi może otrzymać uczeń z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim, a w rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z niepełnosprawnościami sprzężonymi (niepełnosprawność intelektualna stopnia umiarkowanego, niepełnosprawność ruchową i słabowidzenie). Rozpatrując skargę w ocenie organu powinny być wzięte pod uwagę przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie publicznych placówek oświatowo- wychowawczych, młodzieżowych ośrodków wychowawczych, młodzieżowych ośrodków socjoterapii, specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodków wychowawczych, ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych oraz placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem zamieszkania (Dz.U z 2017, poz. 1606 – dalej rozporządzenie z 2017 r.), które potwierdzają, iż specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz ośrodki rewalidacyjno - wychowawcze, to odrębne jednostki uregulowane oddzielnie odpowiednio w § 1 pkt 1 rozporządzenia lit. e i f, jak też w rozdziale IV - specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze i specjalne ośrodki wychowawcze oraz w rozdziale V ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze. Dokonanie takiego podziału ww. placówek uzasadnia także w przekonaniu organu, argument za tym, iż przepis art. 39 ust. 4 pkt 2 u.p.o. obejmuje tylko ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy była ocena legalności zaskarżonej czynności Wójta Gminy w piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. w przedmiocie odmowy zapewnienia niepełnosprawnemu S.G. bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do Zespołu Kształcenia Specjalnego nr [...]. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, że odmowa zapewnienia uczniom dojazdu do szkoły jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje na nią skarga do sądu administracyjnego (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 7 lutego 2019 r., II SA/Bk 723/18, wyrok WSA w Szczecinie z 17 stycznia 2008 r., II SA/Sz 775/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 października 2015 r., II SA/Wa 369/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że S.G. posiada orzeczony na stałe znaczny stopień niepełnosprawności i potrzebę kształcenia specjalnego w związku ze stwierdzoną niepełnosprawnością sprzężoną (intelektualna w stopniu umiarkowanym, niepełnosprawność ruchowa i słabowidzenie). Orzeczenie z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego wskazuje, że najkorzystniejszym miejscem kształcenia dla ww. niepełnosprawnego jest kontynuowanie nauki w dotychczasowej szkole specjalnej w formie szkoły przysposabiającej do pracy, co pozwoli zwiększyć jego umiejętności i zaradność życiową. W orzeczeniu zalecono objęcie S.G. zajęciami rewalidacyjnymi w celu wszechstronnego stymulowania jego rozwoju, zwłaszcza w zakresie samoobsługi i rozwijania zaradności życiowej. Stwierdzono również, że wskazane jest między innymi prowadzenie indywidualnej rehabilitacji ruchowej i prowadzenie zajęć logopedycznych. W uzasadnieniu orzeczenia podkreślono, że udział ucznia w zajęciach rewalidacyjnych wpłynie na jego dalszą stymulację rozwoju, co ułatwi prawidłowe funkcjonowanie w grupie i zwiększy zaradność życiową, a działania w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej przyczynią się do wzrostu jego kompetencji społecznych. Zgodnie z art. 39 ust. 4 u.p.o. obowiązkiem gminy jest: 1) zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia; 2) zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą: a) 24. rok życia - w przypadku uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, b) 25. rok życia - w przypadku uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych. Zdaniem organu art. 39 ust. 4 pkt 2 u.p.o. przyznaje dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu, ale tylko pod warunkiem, że uczęszczają do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego. Takiego uprawnienia nie nabywają dzieci z tego rodzaju niepełnosprawnościami uczęszczające do innego rodzaju placówek. Według organu Zespół Kształcenia Specjalnego Nr [...] należy zaliczyć do specjalnego ośrodka specjalno-wychowawczego, ale nie jest to ośrodek rewalidacyjno-wychowawczy w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 2 u.p.o. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela powyższego stanowiska. Zdaniem Sądu oceniając zgodność z prawem zaskarżonej czynności należy odwołać się nie tylko do wykładni językowej art. 39 ust. 4 pkt u.p.o. Należy uwzględnić dyrektywy wykładni systemowej i funkcjonalnej (zob. uchwałę NSA (7) z dnia 14 marca 2011 r., II FPS 8/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA; M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2010, s. 291 i n.; L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 74-83). Proces wykładni zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, jednak nie może się do nich ograniczać. Pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych jest obecnie dominujący w nauce prawa i orzecznictwie (por. np. uchwała NSA (7) z 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09, M. Zirk-Sadowski: Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. Tom 4 s.204 i nast., M. Gutowski, P. Kardas: Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji. W-wa 2017 s. 275 i nast. i powołana w tych publikacjach literatura i orzecznictwo). Żaden przepis prawa nie jest bowiem oderwaną jednostką, lecz występuje w pewnym kontekście systemowym - jest częścią określonego aktu normatywnego, który z kolei jest częścią określonej gałęzi prawa przynależącej do systemu prawa polskiego. Wykładając więc dany przepis prawa, należy brać pod uwagę jego relacje do innych przepisów danego aktu normatywnego (wykładnia systemowa wewnętrzna) oraz do przepisów zawartych w innych ustawach (wykładnia systemowa zewnętrzna). Należy mieć również na uwadze, aby rezultat wykładni był zgodny z zasadami przewidzianymi w Konstytucji. W orzecznictwie wskazuje się, że Konstytucja ma przede wszystkim znaczenie dla właściwej, prokonstytucyjnej wykładni ustaw, co m.in. oznacza, że gdy na gruncie logiki możliwe będzie przyjęcie kilku różnych sposobów wykładni ustawy, organ stosujący prawo będzie musiał dać pierwszeństwo takiemu wynikowi wykładni, który najpełniej będzie odpowiadać treściom wyrażonym przez przepis Konstytucji (zob. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2019 r., I OSK 202/19, CBOSA). Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa. Wymaga podkreślenia, że obowiązek zapewnienia przez gminę dowozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły jest realizacją konstytucyjnego prawa do nauki (art. 70 Konstytucji RP). Zgodnie z przepisem art. 70 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. W tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów i studentów. Warunki udzielania pomocy określa ustawa. Zasadnicze kwestie związane z organizacją oświaty regulują przepisy przywołanej u.p.o. System oświaty zapewnia w szczególności realizację prawa każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju (art. 1 pkt 1 u.p.o.), możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną, niedostosowaną społecznie i zagrożoną niedostosowaniem społecznym, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami (art. 1 pkt 6 u.p.o.), opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych (art. 1 pkt 7 u.p.o.). Na system oświaty składają się według u.p.o. różnego rodzaju placówki, które zostały wymienione w art. 2: przedszkola, szkoły, placówki oświatowo-wychowawcze, placówki kształcenia ustawicznego oraz centra kształcenia zawodowego, placówki artystyczne, poradnie psychologiczno-pedagogiczne, biblioteki publiczne itd. Wśród nich ustawodawca wymienił w art. 2 pkt 7 u.p.o. jako obejmujące system oświaty: młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze umożliwiające dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, realizację odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 31 ust. 4, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. W rozpoznawanej sprawie S.G. ze względu na wiek nie może być zakwalifikowany do uczniów, co do których obowiązek gminy znajduje podstawę w treści art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o. Przedmiot sporu dotyczy możliwości zastosowania wobec niepełnosprawnego ucznia art. 39 ust. 4 pkt 2 u.p.o. Nie ulega wątpliwości, że S.G. należy do grupy osób, o których mowa w art. 39 ust. 4 pkt 2 u.p.o. tzn. dysponuje orzeczeniem o niepełnosprawności sprzężonej, z których jedna jest niepełnosprawnością intelektualną. Wskazać trzeba, że celem art. 39 ust. 4 u.p.o. jest pomoc rodzinom wychowującym uczniów niepełnosprawnych w wieku do 21 roku życia oraz wychowującym młodzież i dzieci niepełnosprawne w stopniu głębokim, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi - nawet do 25 roku życia - i ułatwienie realizacji przez takie osoby obowiązku nauki, który zwłaszcza w przypadku osób dotkniętych niepełnosprawnościami kwalifikowanymi trwa dłużej niż w przypadku osób dotkniętych lżejszą niepełnosprawnością. W sytuacji gdy w ośrodku szkolno – wychowawczym prowadzone są zajęcia rewalidacyjne (§ 33 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2017 r.), a orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego S.G. stwierdza, że udział ucznia w zajęciach rewalidacyjnych wpłynie na jego dalszą stymulację rozwoju, co ułatwi prawidłowe funkcjonowanie w grupie i zwiększy zaradność życiową, to zdaniem Sądu nie ma racjonalnych podstaw, aby pozbawić tego ucznia uprawnienia płynącego z normy zawartej w art. 39 ust. 4 pkt 2 u.p.o. Sąd podziela bowiem wyrażone w orzecznictwie stanowisko, że kontynuowanie nauki w ośrodku zapewniającym najkorzystniejszą formę kształcenia specjalnego przy wykorzystaniu zajęć rewalidacyjnych należy uznać za objęte dyspozycją art. 39 ust. 4 pkt 2 u.p.o. (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 stycznia 2020 r., II SA/Bk 691/19, wyrok NSA z dnia 30 października 2020 r., I OSK 1087/20, CBOSA). Zdaniem Sądu reguły wykładni funkcjonalnej i systemowej pozwalają na odstąpienie od literalnej wykładni art. 39 ust. 4 pkt 2 u.p.o. i objęcie skarżącego uprawnieniem wynikającym z ww. przepisu nawet do 25 roku życia. W ocenie Sądu nie podważa tego stanowiska fakt, że przepisy rozporządzenia z 2017 r. odrębnie regulują specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze (§ 1, § 32) oraz ośrodki rewalidacyjno – wychowawcze (§ 1, § 50). Zarówno w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, jak i w ośrodku rewalidacyjno - wychowawczym uczęszczają dzieci i młodzież, które wymagają zajęć rewalidacyjnych (§ 33 ust. 1 pkt 1, § 51 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia z 2017 r.). Dodatkowo należy wskazać na treść § 33 ust. 3 i 35 ust. 2 cyt. rozporządzenia, z których wynika, że pobyt wychowanka w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, jak i w specjalnym ośrodku wychowawczym, może trwać nie dłużej jednak niż do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym wychowanek kończy 24 rok życia (w przypadku specjalnego ośrodka wychowawczego dotyczy to osób niepełnosprawnych). W orzecznictwie stwierdzono, że rażąco niesprawiedliwe, a wręcz irracjonalne byłoby pozbawienie uprawnienia do bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu niepełnosprawnego ucznia przebywającego w specjalnym ośrodku wychowawczym, w przypadku wyznaczenia okresu kształcenia się tego ucznia do dnia, w którym kończy 24 rok życia, a więc okresu dłuższego niż okres, o którym mowa w art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o. (wyrok NSA z dnia 30 października 2020 r., I OSK 1087/20, CBOSA). W związku z powyższym Sąd uznał, że czynność Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2020 r. naruszyła prawo, gdyż została oparta na błędnej wykładni art. 39 ust. 4 pkt 2 u.p.o., co uniemożliwiło skorzystanie przez skarżącego z uprawnienia określonego tym przepisem. W konsekwencji Sąd na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Wskazać również należy, że jednoczesne uznanie w wyroku uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa pozostawione jest uznaniu Sądu (art. 146 § 2 p.p.s.a. "sąd może"). Mając na uwadze dokonaną powyżej wykładnię art. 39 ust. 4 pkt 2 u.p.o., wskazującą na istnienie obowiązku gminy w zakresie obowiązku bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do szkoły niepełnosprawnego skarżącego, którą organ będzie związany w dalszym toku postępowania, Sąd nie zastosował art. 146 § 2 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i zasądził od organu na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w wysokości 697 zł, które sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. ----------------------- 2 1 lei. *4895727 71 30 fax+48 95 727 7136 tel. Kom.: 519 613130 http;r,Mm'lubisżyn.p( NIP: 509-11-70-20? Regon: 000546S22 * Wdjik Gwixiy , J,t|\ ' .r'(J- '■a Swhrska jĄju Lubiszyn :88S33? 1 Robotni niczej 1 jf