II SA/Bd 697/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak asesor WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział B. na decyzję Inne z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za usługi wodne 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Inne na rzecz skarżącej kwotę [...](sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Dyrektor Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w I. decyzją z [...].05.2020 r., znak [...], na podstawie art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2, art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 1 pkt 3 i ust. 4, art. 273 ust. 2 i art. 298 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 310) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej powoływana jako kpa) oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2502) określił Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w B. (dalej określana jako Skarżąca) za okres 1 stycznia 2020 r. - 31 grudnia 2020 r. opłatę stałą w wysokości 161 zł za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód Jeziora Ż. i Jeziora R. W uzasadnieniu organ wskazał, że [...] .03.2020 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w I. na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego ustaliło w formie informacji rocznej Nr [...] Skarżącej za okres 1 stycznia 2020 r. - 31 grudnia 2020 r. opłatę stałą w wysokości 161 zł za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód Jeziora Ż. i Jeziora R. Skarżąca złożyła reklamację na ww. informację, w której podniosła, że nie jest podmiotem właściwym do ponoszenia kosztów ustalonych w informacji. W opinii organu powyższa argumentacja nie zasłużyła na uwzględnienie i nie uznano reklamacji gdyż informacja roczna została wystawiona na podstawie obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego, które znajduje się w obiegu prawnym, gdzie podmiotem wskazanym do ponoszenia opłat jest Skarżąca, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne w powyższym zakresie. Przepis art. 273 ust. 6 Prawa wodnego stanowi, że w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał sposób wyliczenia ustalonej w decyzji opłaty stałej. Skargę na powyższą decyzję złożyła Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w B., wnosząc o jej uchylenie oraz na podstawie art. 145a § 1 ppsa o zobowiązanie przez Sąd organu I instancji w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku do wydania decyzji o umorzeniu postępowania, ewentualnie, o uchylenie w całości decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu Skarżąca zarzuciła: naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy - art. 7, art. 77 oraz art. 80 w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz dokonanie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z naruszeniem zasad wiedzy, logiki oraz prawidłowego co do uznania faktycznego zarządcy drogi, czasu, sposobu przejścia zarządu drogi; naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych i art. 411 Prawa wodnego poprzez ich niezastosowanie i nieuznanie, że w myśl art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2068 ze zm.) odcinek drogi krajowej od km 91 + 740 do km 118+150 został pozbawiony kategorii drogi krajowej i przeszedł w administrację i utrzymanie Zarządu Dróg Wojewódzkich w B., a zgodnie z art. 411 Prawa wodnego następuje przejęcie obowiązków z mocy samego prawa, co oznacza już w tym momencie zmianę podmiotu zobowiązanego bez względu na to, czy następca prawny wystąpił z wnioskiem o przeniesienie decyzji wodnoprawnej na jego rzecz. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że decyzja Starosty Ż., znak [...], z [...] .06.2016 r. dotyczy drogi krajowej nr [...] na odcinkach od km 94+307 do km 96+900 oraz od km 104+280 do km 111 + 150. W związku z oddaniem do użytkowania w dniu [...] .12.2019 r. drogi ekspresowej [...] na odcinku od J. do granicy województwa (pozwolenie na użytkowanie w załączeniu), w myśl art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych odcinek drogi krajowej od km 91+740 do km 118+150 został pozbawiony kategorii drogi krajowej i przeszedł w administrację i utrzymanie Zarządu Dróg Wojewódzkich w B. Wobec powyższego obciążanie Skarżącej opłatą za usługi wodne realizowane na przedmiotowym odcinku drogi wojewódzkiej jest bezpodstawne. Zgodnie z treścią art. 16 pkt 73 Prawa wodnego, zakładem jest podmiot wykonujący inne działania wymagające zgody wodno prawnej, np.: odprowadzanie wody opadowej do rowów melioracyjnych. W przedmiotowej sprawie zakładem jest więc Skarżąca, która otrzymała pozwolenie wodnoprawne uprawniające do ww. działań. Zgodnie z treścią art. 411 Prawa wodnego, następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia. Przejście praw i obowiązków wynikających z udzielonego pozwolenia następuje z mocy prawa na następcę prawnego. Postępowanie w przedmiocie przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego (uregulowane w art. 411 cyt. ustawy) ma na celu jedynie potwierdzenie w drodze decyzji przejścia praw i obowiązków z niego wynikających. (Por. Komentarz Prawo Wodne. Zgoda wodnoprawna. art. 388 i in. red. Magdalena Tomaszewska). Tym samym z mocy prawa już od dnia zmiany zarządcy drogi to następca prawny (Zarząd Dróg Wojewódzkich) jest zobowiązany do wypełniania obowiązków wynikających z posiadania pozwolenia np.: uiszczania opłat za usługi wodne. Skarżąca nie jest już zatem zobowiązana do uiszczania ww. opłat. Stanowisko to potwierdzano także w orzecznictwie, m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 20.09.2018 r., II SA/Bk 389/18, w którym stwierdzono, że: "artykuł 411 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1566) wskazuje wyraźnie, że następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia. Jest to więc przejęcie obowiązków z mocy samego prawa, co oznacza już w tym momencie zmianę podmiotu zobowiązanego bez względu na to, czy następca prawny wystąpił z wnioskiem o "przeniesienie" decyzji wodnoprawnej na jego rzecz." W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że podnoszony argument mówiący o niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy należy uznać za niewłaściwy, ponieważ nie w gestii organu leży weryfikowanie podmiotu pozwolenia wodnoprawnego. Jeżeli Skarżąca uważa, że treść pozwolenia jest niezgodna ze stanem faktycznym, to powinna dokonać zmian pozwolenia wodnoprawnego w przedmiotowym zakresie. Obowiązek ten spoczywa na uprawnionym, a nie na organie. Sąd zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. Materialnoprawną podstawę ustalenia opłaty stałej za usługi wodne, w tym za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych, stanowią przepisy Prawa wodnego. W myśl art. 271 ust. 3 pkt 1 lit. a cyt. ustawy, wysokość opłaty stałej za: odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty (art. 273 ust. 1). Stosownie do przepisu art. 273 ust. 6 Prawa wodnego, w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. Z powyższych przepisów wynika, że opłatami stałymi za usługi wodne obciąża się "podmioty obowiązane". Wymaga zatem dekodowania w świetle przepisów Prawa wodnego, kim są owe podmioty. W myśl art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego, usługi wodne obejmują - jak w niniejszej sprawie - odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Przepis art. 16 pkt 73 cyt. ustawy stanowi, że przez zakłady rozumie się podmioty korzystające z wód w ramach usług wodnych, wykonujące urządzenia wodne lub wykonujące inne działania wymagające zgody wodnoprawnej. Definicja legalna zawarta w tym przepisie stanowi, że przez zakłady rozumie się podmioty korzystające z wód w ramach usług wodnych, wykonujące urządzenia wodne lub wykonujące inne działania wymagające zgody wodnoprawnej. Tym samym należy uznać, że podmioty obowiązane do ponoszenia opłat stałych za usługi wodne są zakładami w rozumieniu art. 16 pkt 73. W związku z powyższym rację należy przyznać Skarżącej, że kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie dla właściwego ustalenia podmiotu obowiązanego - adresata decyzji określającej opłatę stałą za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych, ma przepis art. 411 ust. 1 Prawa wodnego. Określa on, że następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia. Pozwolenie wodnoprawne w niniejszej sprawie zostało wydane [...] .06.2016 r. dla Skarżącej. Skarżąca podnosiła, że w związku z oddaniem do użytkowania w dniu [...].12.2019 r. drogi ekspresowej [...] na odcinku od J. do granicy województwa na podstawie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] .12.2019 r. o pozwolenie na użytkowanie, w myśl art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych odcinek drogi krajowej od km 91+740 do km 118+150 został pozbawiony kategorii drogi krajowej i przeszedł w administrację i utrzymanie Zarządu Dróg Wojewódzkich w B. Sąd podziela stanowisko Skarżącej. Organ nie wziął pod uwagę, że przepis art. 411 ust. 1 Prawa wodnego wskazuje wyraźnie, że następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia. Jest to więc przejęcie obowiązków z mocy samego prawa, co oznacza już w tym momencie zmianę podmiotu zobowiązanego bez względu na to, czy następca prawny wystąpił z wnioskiem o przeniesienie decyzji - pozwolenia wodnoprawnego na jego rzecz. Organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego tylko potwierdza przejęcie praw i obowiązków przez następcę prawnego, co oznacza deklaratywne, formalne stwierdzenie zaistniałych już faktów (por. wyrok WSA w Białymstoku z 20.09.2018 r., sygn. II SA/Bk 389/18). W świetle powyższego kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie miało ustalenie, czy faktycznie, zgodnie z tym, co twierdzi Skarżąca, doszło do uzyskania pozwolenia na użytkowania i oddania do ruchu odcinka drogi ekspresowej [...] na wskazanym odcinku. Zgodnie bowiem z przepisem art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. Przepis ten należy odczytywać jako lex specialis wobec pozostałych, wcześniejszych ustępów art. 10 ustawy o drogach publicznych, które traktują o procedurze pozbawiania drogi dotychczasowej kategorii. Art. 10 ust. 5 cyt. ustawy rozstrzyga o zmianie kategorii drogi publicznej w sposób całkowicie niezależny od ogólnych zasad i niezależny od woli podmiotów zainteresowanych (por. postanowienie NSA z 4.03.2014 r., sygn. II GW 28/13). Zatem wraz z chwilą oddania do użytku nowo wybudowanej drogi w miejscu odcinka drogi krajowej, odcinek ten zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. To zaś wiąże się ze zmianą zarządcy drogi, którym od tego momentu staje się - zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 2 ustawy o drogach publicznych, zarząd województwa. Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że organ, przyjmując w uzasadnieniu decyzji odmienne stanowisko, naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 411 ust. 1 Prawa wodnego w zw. z art. 10 ust. 5 i art. 19 ust. 2 pkt 2 ustawy o drogach publicznych, co miało wpływ na wynik sprawy. Skutkiem tego jest to, że nieustalenie przez organ, czy doszło do zmiany zarządcy drogi na wskazanym odcinku, dla której wydane zostało pozwolenie wodnoprawne [...] .06.2016 r., stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 14 ust. 2 Prawa wodnego w zw. z art. 7, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania Sądu i ustali, kierując się nimi, jaki wpływ miało na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wydanie decyzji z [...] .12.2019 r. przez [...] Wojewódzkiego Inspktora Nadzoru Budowlanego w B. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej powoływana jako "ppsa") uchylił zaskarżoną decyzję. Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query. Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ppsa z uwzględnieniem uiszczonego przez skarżącego wpisu w kwocie 100 zł (§ 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193)