II FSK 285/06

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędziowie NSA Krystyna Nowak, del. WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Wiesławy i Ireneusza K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 października 2005 r. sygn. akt I SAB/Łd 1/05 w sprawie ze skargi Wiesławy i Ireneusza K. w przedmiocie bezczynności organu podatkowego p o s t a n a w i a uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 14 października 2005 r. I SAB/Łd 1/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił jako niedopuszczalną skargę Wiesławy i Ireneusza K. wskazując w sentencji postanowienia, iż dotyczy ona pisma Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 6 lipca 2005 r. (...) w przedmiocie bezczynności organu podatkowego. Powyższe pismo Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. stanowiło odpowiedź na ponaglenie wniesione przez skarżących na podstawie art. 141 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./ dotyczące nierozstrzygnięcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., pomimo żądań skarżących, kwestii nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. tj. niewydanie postanowienia, o którym mowa w art. 273 par. 1 pkt 2 lit. "b" Ordynacji podatkowej o zaliczeniu nadpłaty na poczet zaległości podatkowych lub decyzji o odmowie zwrotu nadpłaty. W odpowiedzi na ponaglenie Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, że jest ono nieuzasadnione. Wskazał, że wydanie postanowienia na podstawie art. 273 par. 1 pkt 2 lit. "b" Ordynacji podatkowej było niemożliwe, ponieważ w obrocie prawnym nadal pozostawała decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia 19 grudnia 2001 r. odmawiająca stwierdzenia nadpłaty i naliczenia odsetek od nienależnie zapłaconego podatku i kosztów upomnienia. Dyrektor podniósł ponadto, że przepisy obowiązujące w dacie stwierdzenia nadpłaty nie przewidywały obowiązku wydania postanowienia o zaliczeniu nadpłaty oraz że nie zakończono postępowania w sprawie z wniosku skarżących z 12 października 2001 r. Organ odwoławczy wskazał również, że podatnik został szczegółowo poinformowany o rozliczeniu z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r., a nadpłata została całkowicie rozliczona do dnia 7 grudnia 2000 r. W skardze wniesionej na podstawie art. 3 par. 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej powoływana jako "p.p.s.a."/ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżących zaskarżył bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. poprzez niewydajnie postanowienia w trybie art. 273 par. 1 pkt 2 lit. "b" Ordynacji podatkowej pomimo obowiązku działania w tym zakresie z urzędu oraz bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., który nie zdyscyplinował podrzędnego mu organu i nie uwzględnił zarzutów ponaglenia. Pełnomocnik skarżących wniósł o nakazanie organowi wydania przedmiotowego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej odrzucenie ze względu na uchybienie 30-dniowego terminu do wniesienia skargi od doręczenia odpowiedzi na ponaglenie skarżących, względnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu skargi wskazał, że zaskarżone pismo nie odpowiada zakresowi przedmiotowemu art. 3 par. 2 p.p.s.a., a żaden inny przepis nie przewiduje sądowej kontroli takiego pisma. Wobec powyższego Sąd I instancji uznał skargę za niedopuszczalną i odrzucił ją na podstawie art. 58 par. 1 pkt 6 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżących zaskarżył powyższe postanowienie w całości zarzucając mu błędną ocenię co do stanu faktycznego sprawy i nieuwzględnienie zarzutów skargi. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazał art. 174 pkt 2 p.p.s.a. i naruszenie przepisów postępowania polegające na błędnej wykładni i niezastosowaniu art. 3 par. 2 pkt 4 i pkt 8 p.p.s.a. oraz naruszenie art. 149 p.p.s.a. poprzez niezobowiązanie organu podatkowego do określonego zachowania się i nienakazanie wydania żądanego postanowienia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że przedmiotem skargi do Sądu I instancji była bezczynność organu podatkowego I instancji wynikająca z niewydania postanowienia na podstawie art. 273 par. 1 pkt 2 lit. "b" Ordynacji podatkowej, a nie odpowiedź na ponaglenie skierowana do skarżących przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Brak reakcji z strony organu podatkowego przez okres 4 lat należało uznać za bezczynność, na którą służyło stronie ponaglenie do organu wyższego stopnia, a następnie, po uznaniu ponaglenia za nieuzasadnione, droga postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie jej zarzuty są usprawiedliwione. Jako podstawę skargi kasacyjnej jej autor wskazał art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania polegające na błędnej wykładni i niezastosowaniu art. 3 par. 2 pkt 4 i pkt 8 p.p.s.a. oraz naruszenie art. 149 p.p.s.a. poprzez niezobowiązanie organu podatkowego do określonego zachowania się i nienakazanie wydania żądanego postanowienia. Pierwszy z tych zarzutów należało uznać za uzasadniony. Skarga Strony złożona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi dotyczyła bezczynności Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. oraz Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Prawo do wniesienia skargi na bezczynność przewiduje art. 3 par. 2 pkt 8 p.p.s.a. Skarga ta przysługuje w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia /pkt 1-3/ oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności określone w art. 3 par. 2 pkt 4 p.p.s.a. Według Strony bezczynność organu podatkowego polegała na niewydaniu żądanego postanowienia. Strona wskazywała ponadto, że złożyła ponaglenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. przez co wykorzystała środki zaskarżenia, o których mowa w art. 52 par. 2 p.p.s.a. Przedmiot skargi mieścił się zatem we właściwości sądu administracyjnego określonej w art. 3 par. 2 pkt 8 p.p.s.a. Tymczasem Sąd I instancji wbrew postanowieniom ustawy dotyczącym możliwości zaskarżenia bezczynności organu odrzucił skargę jako niedopuszczalną. W uzasadnieniu wydanego postanowienia Sąd wojewódzki nie odniósł się do podnoszonych przez organ odwoławczy innych przesłanek odrzucenia skargi. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł rozważyć ich zasadności. Pozostawienie przez sąd kasacyjny w mocy orzeczenia z innych względów prawnych niż przytoczone w uzasadnieniu, dopuszczalne jest bowiem tylko pod warunkiem, że względy te znajdowały oparcie w ustaleniach faktycznych zawartych w zaskarżonym orzeczeniu. Przedwczesny natomiast jest drugi zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 149 p.p.s.a. poprzez niezobowiązanie organu podatkowego do określonego zachowania się i nienakazanie wydania żądanego postanowienia. Adresatem zarzutu naruszenia prawa, zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania, może być tylko sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie może odnieść się do kwestii, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 58 par. 1 pkt 6 p.p.s.a. i dotyczyło odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej. Sąd I instancji nie rozpoznawał skargi merytorycznie, ograniczył się bowiem tylko do zbadania jej wymogów formalnych błędnie uznając, że ze względu na przedmiot zaskarżenia jest niedopuszczalna. Sąd wojewódzki w ogóle nie orzekał o zasadności zarzutu bezczynności organów. Z tego względu zarzut ten należało uznać za nieusprawiedliwiony. Mając powyższe na uwadze, na podstawie 185 par. 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.