I OSK 4103/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 29 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1605/17 w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1605/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.B. (dalej: skarżący) na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] marca 2016 r. Nr [...], zwalniającą skarżącego z dniem 30 kwietnia 2016 r. z zawodowej służby wojskowej i przenoszącą do rezerwy, wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. zwolnił skarżącego, z dniem 30 kwietnia 2016 r. z zawodowej służby wojskowej, wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe, w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją oraz wniósł o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania. Organ ponownie rozpoznając sprawę podał, że w jego ocenie prawidłowo ustalono i przeanalizowano sytuację kadrową oficera, w aspekcie w jakim ujęta sytuacja ma wpływ na jego status w strukturach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, nie przekraczając granic prawa. Uzasadniając decyzję organ podał, że z treści art. 111 pkt 10 pow. ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. Następnie organ przywołał treść § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2014 r., poz. 670), zgodnie z którym w przypadku przebywania żołnierza w rezerwie kadrowej i niewyznaczenia go do końca okresu pozostawania w rezerwie kadrowej na stanowisko służbowe organ, o którym mowa w art. 20 ust. 3 ustawy, występuje do organu zwalniającego, jeżeli sam nie jest tym organem, z wnioskiem o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Organ zwalniający, ustalając w decyzji datę zwolnienia, określa ją na pierwszy dzień po upływie okresu pozostawania w rezerwie kadrowej. Organ podał, że ww. przepis ustawy jednoznacznie określa, że zwolnienie żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej nie fest fakultatywne lecz obligatoryjne. Oznacza to, że ustawodawca - w tym przypadku - nie przyznał organowi możliwości wyboru sposobu ustalenia sytuacji kadrowej oficera, który nie został wyznaczony na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. Organ wskazał, że podjęta decyzja nie wymaga zatem uzasadnienia z punktu widzenia uwzględniania słusznego interesu strony i interesu społecznego, w tym przypadku - potrzeb Sił Zbrojnych, zdefiniowanych w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. e wymienionej wojskowej ustawy pragmatycznej, jako celowości zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej. Organ powołał się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym na stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2013 r. (sygn. akt I OSK 1312/12), w którym wskazano, że: "zastosowanie instytucji, o której mowa w art. 111 pkt 10 ustawy z 2003 r, o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, uwarunkowane jest wyłącznie wykazaniem, że upłynął okres przeniesienia żołnierza do rezerwy kadrowej oraz że w tym czasie żołnierz nie został wyznaczony na inne stanowisko służbowe. Przepis ten nie zawiera natomiast warunku uzależniającego jego zastosowanie od uprzedniego wykazania, z jakich przyczyn żołnierz nie został wyznaczony na inne stanowisko służbowe. Zagadnienia właściwego zagospodarowania kadry wojskowej pozostającej w rezerwie kadrowej muszą być przez organy wojskowe wnikliwie rozważone, ale następuje to w postępowaniu poprzedzającym wszczęcie procedury zwolnieniowej. Zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 1 pow. ustawy z 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje między innymi w sprawach wyznaczenia, przeniesienia i zwolnienia ze stanowiska służbowego. Działalność organów wojskowych w takich sprawach nie podlega w ogóle kontroli sądowoadministracyjnej. Podejmowane w takich sprawach czynności organów wojskowych nie mogą być też badane przez sądy administracyjne pośrednio, to jest przy okazji skargi na decyzje o zwolnieniu ze służby ". Organ wskazał następnie, że podjęcie decyzji w sprawie wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe leży w gestii właściwego organu wojskowego, który w ramach przyznanych mu kompetencji posiada wyłączne prawo do kształtowania polityki kadrowej, zgodnie z potrzebami Sił Zbrojnych. Ponadto organ wskazał, że pełnienie służby na określonym stanowisku nie jest uzależnione od istnienia wolnego stanowiska, lecz od potrzeb Sił Zbrojnych. O tym natomiast, czy istnieje potrzeba wyznaczenia określonej osoby na stanowisko służbowe decyduje nie żołnierz, lecz właściwy organ wojskowy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 487/08). Podobne stanowisko podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2161/06. Organ uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie podjął rozstrzygnięcia dowolnego, arbitralnego, niemającego oparcia w materiale dowodowym sprawy. Organ uznał, że był zobowiązany do wydania negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Organ podał, że bezsporne jest, że skarżący, w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej, nie został wyznaczony na inne stanowisko służbowe. W tej sytuacji rozwiązanie stosunku służbowego było obligatoryjne. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia przez organ przepisów proceduralnych zawartych w kpa organ stwierdził, że Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej służą ochronie suwerenności państwa, niepodzielności jego terytorium oraz zapewnieniu bezpieczeństwa i nienaruszalności jego granic. Z tego względu członkowie Sił Zbrojnych mogą podlegać daleko większym ograniczeniom, niż pozostałe grupy społeczeństwa (...). Zdaniem organu, sytuacja żołnierzy zawodowych nie może być porównywana z sytuacją "każdego obywatela", a tylko z kategoriami podmiotów, których funkcje w państwie oraz sposób dochodzenia do zajmowanego stanowiska wykazują cechy zbliżone do żołnierzy zawodowych (np. funkcjonariusze innych służb mundurowych). Ustawodawca ma zatem prawo do odmiennego kształtowania sfery praw i obowiązków określonej kategorii podmiotów pod warunkiem, że te odmienne zasady oparte będą na istniejących pomiędzy poszczególnymi kategoriami podmiotów odmiennościach w ich sytuacji faktycznej. Organ podał też, że w ramach stosunków służbowych organy kadrowe, działając jako pełnomocnicy władzy publicznej, mogą w prawem przewidzianych przypadkach, w związku ze świadczeniem przez żołnierza zadań dobrowolnie podporządkowanej, związanej z egzekwowaniem zadań publicznych państwa formacji, jednostronnie kształtować ich całościowo ujmowany status służbowy z uwagi na kryterium interesu (dobra) służby. Żołnierz, podejmując świadomą decyzję o wstąpieniu do Sił Zbrojnych, od momentu powołania poddać się musi regułom pełnienia służby, nacechowanej istnieniem specjalnych uprawnień, ale też szczególnych obowiązków, gdyż uprawnienia i obowiązki żołnierzy zawodowych pozostają w ścisłej korelacji z wymaganiami, jakie wynikają z art. 26 Konstytucji. Następnie organ wskazał, że nawet gdyby hipotetycznie uznać, że doszło do ograniczenia uprawnienia strony - wynikającego z dyspozycji przepisu art. 10 kpa to nie mogło to mieć żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia wynikającego z narzuconego przez ustawodawcę materialnego terminu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, wskutek upływu terminu jego przebywania w rezerwie kadrowej. Reasumując, organ stwierdził, że nie naruszył prawa i zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a brak jest nowych okoliczności faktycznych oraz prawnych, które uzasadniałyby konieczność uwzględnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący złożył skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., zarzucając organowi naruszenie m.in. art. 10 § 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzucił także brak zmiany w decyzji II instancji terminu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Sąd I instancji uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 111 pkt 10 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1414 ze zm.), zgodnie z którym żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. Stosownie natomiast do § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r., w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. poz. 670), w przypadku przebywania żołnierza w rezerwie kadrowej i niewyznaczenia go do końca okresu pozostawania w rezerwie kadrowej na stanowisko służbowe, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje w pierwszym dniu po upływie okresu pozostawania w rezerwie kadrowej. Sąd wskazał również, że zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy pragmatycznej żołnierz zawodowy zwolniony z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego może być przeniesiony do rezerwy kadrowej Ministra Obrony Narodowej lub dyrektora departamentu Ministerstwa Obrony Narodowej właściwego do spraw kadr, jeżeli przewiduje się wyznaczenie go na inne stanowisko służbowe. Stosownie zaś do treści art. 45 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, żołnierza zawodowego można zwolnić z zajmowanego stanowiska służbowego w przypadku zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych. Z kolei z treści art. 45 ust. 2a ww. ustawy wynika, że żołnierza zawodowego zwolnionego z zajmowanego stanowiska służbowego w przypadku zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych wyznacza się na równorzędne lub wyższe stanowisko służbowe albo przenosi się do rezerwy kadrowej na okres nie krótszy niż 6 miesięcy. Jak wynika z art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy pragmatycznej pozostawanie żołnierza zawodowego w rezerwie kadrowej jest jedną z form pełnienia zawodowej służby wojskowej. Natomiast zgodnie z art. 35 ust. 1 ww. ustawy, żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe, w drodze decyzji, stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych, w zależności od wymaganych kwalifikacji zawodowych, posiadanej oceny w opinii służbowej oraz modelu przebiegu służby w poszczególnych korpusach osobowych (grupach osobowych). Następnie Sąd I instancji podkreślił, że przeniesienie żołnierza zawodowego do rezerwy kadrowej nie stanowi gwarancji wyznaczenia tego żołnierza na stanowisko służbowe. Trzeba bowiem mieć na względzie, że ustawodawca - wprowadzając do wojskowej ustawy pragmatycznej przepis art. 111 pkt 10 - dopuścił możliwość, że w okresie pozostawania w rezerwie kadrowej żołnierz zawodowy nie zostanie wyznaczony na stanowisko służbowe. Zwrócić należy także uwagę, że celem instytucji rezerwy kadrowej jest usytuowanie żołnierza zawodowego - który z różnych powodów został zwolniony z zajmowanego stanowiska służbowego - w dalszej służbie, przy uwzględnieniu jednakże potrzeb Sił Zbrojnych, co wynika z art. 20 ust. 1 w związku z art. 35 ust. 1 ww. ustawy. Zaznaczenia przy tym wymaga, że podjęcie decyzji w sprawie przeniesienia żołnierza zawodowego, zwolnionego z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego, do rezerwy kadrowej, jeżeli przewiduje się wyznaczenie go na inne stanowisko służbowe, leży w gestii właściwego organu wojskowego, który w ramach przyznanych mu kompetencji posiada wyłączne prawo do kształtowania polityki kadrowej, zgodnie z potrzebami Sił Zbrojnych. Pełnienie służby na określonym stanowisku nie jest bowiem uzależnione od istnienia wolnego (dowolnego) stanowiska, lecz od potrzeb Sił Zbrojnych. O tym natomiast, czy istnieje potrzeba wyznaczenia określonej osoby na stanowisko służbowe decyduje nie żołnierz, lecz samodzielnie właściwe organy wojskowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 487/08; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2161/06; publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe uwagi na stan rozpoznawanej sprawy Sąd zauważył, że skarżący został przeniesiony do rezerwy kadrowej z dniem 1 kwietnia 2015 r., do dnia 30 października 2015 r. - na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. Ministra Obrony Narodowej. Następnie, decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] przedłużono skarżącemu okres pozostawania w rezerwie kadrowej do dnia 29 kwietnia 2016 r. We wskazanym okresie pozostawania w rezerwie kadrowej skarżący nie został wyznaczony na stanowisko służbowe. Powyższe skutkowało wydaniem rozkazu personalnego Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2016 r., utrzymanego następnie w mocy decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2016 r., orzekającego o zwolnieniu skarżącego z dniem 30 kwietnia 2016 r. z zawodowej służby wojskowej w trybie art. 111 pkt 10 ustawy pragmatycznej. Podkreślić należy, że ww. przepis stanowi samodzielną i obligatoryjną podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego przeniesionego do rezerwy kadrowej, który nie został wyznaczony na stanowisko służbowe z tego mianowicie powodu, że właściwy organ stwierdził brak możliwości zaproponowania żołnierzowi innego stanowiska. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Ponadto Sąd zaznaczył, że art. 111 pkt 10 ww. ustawy nie zawiera warunku uzależniającego jego zastosowanie od uprzedniego wykazania przez organ wojskowy działań zmierzających do wyznaczenia na inne stanowisko służbowe. Wystarczająca jest w tym zakresie analiza możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1856/10; z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 937/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2147/11; publ.j.w.). Analizę tę należy rozumieć jako wewnętrzne działanie organu, prowadzone na podstawie art. 35 ust. 1 ww. ustawy, który stanowi, iż podjęcie decyzji w sprawie wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe należy do uprawnionego organu wojskowego, któremu w ramach przyznanych kompetencji przysługuje wyłączne prawo do kształtowania polityki kadrowej zgodnie z potrzebami Sił Zbrojnych. Organ wojskowy nie ma obowiązku szczegółowo wyjaśniać motywów podjętych w tym zakresie decyzji kadrowych. Podkreślić jednak należy, że z przepisów prawa nie wynika, aby - w przypadku zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej - po stronie organu wojskowego istniał obowiązek wykazania braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe, jak to jest wymagane w przypadku wypowiedzenia żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego przez organ wojskowy. Brak jest też obowiązku w zakresie badania przyczyn niewyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe w okresie pozostawania w rezerwie kadrowej, a tym bardziej przyczyn braku możliwości pozytywnego załatwienia wniosku żołnierza o przedłużenie rezerwy kadrowej w celu poszukiwania adekwatnego stanowiska służbowego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lipca 2016 r. (sygn. akt I OSK 165/15; publ.j.w.), w sprawach wyznaczenia na stanowisko służbowe skarga do właściwego sądu administracyjnego nie może być wniesiona. Jeżeli sprawy te są wyłączone z kognicji sądów administracyjnych, to podejmowane w nich działania organów wojskowych nie mogą być także przez sądy oceniane pośrednio. Brak jest zatem podstaw, aby przy analizie legalności decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby, kontroli podlegały sprawy nieobjęte właściwością sądów administracyjnych. Poddanie takich decyzji kontroli sądowoadministracyjnej stanowiłoby obejście zakazu przewidzianego w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Z tych względów Sąd I instancji za nietrafne uznał zarzuty naruszenia art. 7 , art. 8 , art. 9, art. 10, art. 11 i art. 61 § 4 kpa k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ stosownych działań w celu poszukiwania stanowiska, które mógłby objąć skarżący. Warunkiem skorzystania przez organ z omawianego trybu zwolnieniowego jest jedynie niewyznaczenie żołnierza na stanowisko służbowe w okresie pozostawania w rezerwie kadrowej. Ustawodawca nie uzależnił dopuszczalności zastosowania instytucji przewidzianej w art. 111 pkt 10 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych od wykazania dlaczego żołnierz w określonym czasie nie został wyznaczony na inne stanowisko służbowe. Zatem przyczyny takiego stanu rzeczy są w istocie prawnie obojętne. Za nieuzasadniony Sąd uznał również zarzut skargi dotyczący wydania rozkazu personalnego MON z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej przed upływem okresu pozostawania skarżącego w rezerwie kadrowej. Zwolnienie z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej następuje bowiem w terminie prawa materialnego, określonym w powołanym wyżej § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. W ww. rozkazie personalnym wskazany został ten właśnie termin, przy czym brak jest podstaw do uznania, że wniesienie środka odwoławczego obliguje organ odwoławczy do zmiany daty zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Bez znaczenia jest również to, że ww. rozkaz wydany został w dniu 21 marca 2016 r., a więc przed końcem okresu pozostawania oficera w rezerwie kadrowej, który upływał w dniu 29 kwietnia 2016 r. Samo wydanie tego rozkazu nie przesądzało bowiem jeszcze o nieuchronności zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Jak zasadnie wskazał Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę, gdyby w okresie pomiędzy wydaniem decyzji o zwolnieniu ze służby, a końcem okresu pozostawania skarżącego w rezerwie kadrowej pojawiła się możliwość wyznaczenia go na stanowisko służbowe. Sąd I instancji zauważył również, że warunki zastosowania art. 111 pkt 10 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych należy odnosić do daty zwolnienia żołnierza ze służby. Istotny jest więc termin rozwiązania stosunku służbowego, a nie data wydania decyzji o zwolnieniu. Za takim stanowiskiem przemawia wykładnia przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz ww. rozporządzenia. Z przepisów tych wynika, że zasadą jest, iż rozwiązanie stosunku służbowego następuje z dniem wskazanym w rozkazie, stąd decyzja zwolnieniowa winna precyzować datę rozwiązania stosunku służbowego. W razie zwolnienia żołnierza na podstawie art. 111 pkt 10 ww. ustawy, organ ustalając datę zwolnienia, określa ją na pierwszy dzień po upływie okresu pozostawania w rezerwie kadrowej, o czym stanowi § 10 ust. 2 ww. rozporządzenia (por. powołany już wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 165/15). Konkludując Sąd stwierdził, że w sprawie bezsporne jest, iż skarżący został zwolniony ze służby wojskowej z dniem 30 kwietnia 2016 r. Okres jego pozostawania w rezerwie kadrowej został przedłużony do dnia 29 kwietnia 2016 r. W czasie pozostawania w rezerwie kadrowej skarżący nie został wyznaczony na stanowisko służbowe. W tej sytuacji zachodziły podstawy do obligatoryjnego zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 111 pkt 10 ustawy pragmatycznej. Oznacza to, że zarzut naruszenia ww. przepisu prawa materialnego nie jest trafny. Nieuzasadnione są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Organ rozpatrzył wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, które znajdują odzwierciedlenie w materiale aktowym. Swe stanowisko należycie uzasadnił - stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości, zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. 1) art. 111 pkt 10 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że użyty w tym przepisie zwrot "w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej" oznacza, iż zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej następuje obligatoryjnie po upływie określonego w decyzji administracyjnej, zwalniającej żołnierza zawodowego ze stanowiska służbowego i przenoszącego go do rezerwy kadrowej, terminu końcowego pełnienia zawodowej służby wojskowej w rezerwie kadrowej, chociaż właściwa wykładnia tego przepisu oznacza, iż warunkiem zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej jest pełnienie przez niego zawodowej służby wojskowej w rezerwie kadrowej przez okres pełnych 2 lat i nie wyznaczenie go w tym okresie na stanowisko służbowe; 2) art. 111 pkt 10 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. nie po zakończeniu czasu pozostawania przez skarżącego w rezerwie kadrowej, lecz w trakcie czasu pozostawania przez skarżącego w rezerwie kadrowej, poprzez wydanie decyzji o zwolnieniu go z zawodowej służy wojskowej przed spełnieniem się ustawowego warunku zastosowania tego przepisu czyli przed zakończeniem czasu pozostawania przez skarżącego w rezerwie kadrowej (nawet czasu określonego w decyzji zwalniającej skarżącego ze stanowiska służbowego i przenoszącej go do rezerwy kadrowej); 3) § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 roku w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2104 r. poz. 670 z późn. zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie chociaż przepis ten jest sprzeczny z przepisem rangi ustawowej, tj. art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a tym samym niedopuszczalnym jest wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji administracyjnej w sprawie zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej przed upływem ostatniego dnia pełnienia zawodowej służby wojskowej w rezerwie kadrowej, a decyzja o terminie tego zwolnienia na mocy wskazanego przepisu rangi ustawowej została pozostawiona uznaniu organu administracji, a tym samym nie może być określana przez przepisy wykonawcze do ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1) art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego skarżącego z wydanych w 2016 r. decyzji na mocy których po upływie czasu określonego, jako czas pozostawania w rezerwie kadrowej w decyzjach o zwolnieniu żołnierza zawodowego ze stanowiska służbowego i przeniesieniu go do rezerwy kadrowej, pomimo niewyznaczenia na inne stanowisko służbowe, nie wydano decyzji o zwolnieniu żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej, lecz wydawano decyzje o przedłużeniu okresu pozostawania w rezerwie kadrowej, albowiem nie przeprowadzenie tego dowodu nie pozwoliło ustalić Sądowi I instancji, iż wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonej decyzji, według organu administracji upływ czasu, określonego w decyzji o zwolnieniu żołnierza zawodowego ze stanowiska służbowego i przeniesieniu go do rezerwy kadrowej jako okres pełnienia przez żołnierza zawodowego służby w rezerwie kadrowej, jeśli okres ten jest krótszy niż 2 lata, nie oznacza obowiązku zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej, co doprowadziło Sąd I instancji do wadliwej wykładni przepisu art. 111 pkt 10 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych; 2) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 8 § 2 k.p.a. poprzez nie dostrzeżenie - w następstwie naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a., iż wydając zaskarżoną decyzję organ administracji odstąpił od ustalonej praktyki stosowania art. 20 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i wydawaniu po pierwszych 6 miesiącach pełnienia przez żołnierza zawodowej służby wojskowej w rezerwie kadrowej decyzji o przedłużaniu rezerwy kadrowej o kolejne 6 miesięcy, a tym samym o niestosowaniu w takim stanie faktycznym jak w niniejszej sprawie przepisu art. 111 pkt 10 o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych; 3) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 130 § 2 k.p.a. poprzez nie dostrzeżenie - w następstwie niewłaściwego zastosowania przepisu § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2104 r. poz. 670 z późn. zm.), iż wniesienie przez skarżącego odwołania od decyzji organu I instancji wstrzymywało wykonanie tej decyzji czyli nakładało obowiązek zmiany terminu zwolnienia strony z zawodowej służby wojskowej, a tym samym obligowało organ II instancji co najmniej do zmiany zaskarżonej decyzji w zakresie terminu tego zwolnienia, co oznacza, iż chociażby w tym zakresie zaskarżona decyzja odwoławcza posiada rozstrzygniecie sprzeczne ze wskazanym przepisem kodeksu postępowania administracyjnego; 4) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniesienia się do problemów wykładni art. 111 pkt 10 i art. 115 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zakresie określonym w piśmie procesowym skarżącego z dnia 18 czerwca 2018 r., a tym samym Sąd I instancji nie dokonał kompleksowej kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wnioskowanym przez stronę, co sprawia, iż zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej w tej części, chociaż zarzuty naruszenia przepisów zawarte w piśmie procesowym skarżącego z dnia 18 czerwca 2018 r. miały fundamentalne znaczenie dla kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. W niniejszej sprawie jednak zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego i procesowego zostały tak sformułowane, że pozostają ze sobą w związku, a zatem muszą być rozpatrzone łącznie. Istota sporu prawnego między stronami sprowadzała się do wyjaśnienia, czy w świetle art. 111 pkt 10 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przy uwzględnieniu treści § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, organ mógł wydać decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby przed upływem ostatniego dnia pozostawania przez niego w rezerwie kadrowej oraz czy dopuszczalne jest zwolnienie żołnierza zawodowego po upływie terminu określonego w decyzji przenoszącej do rezerwy, pomimo ze nie upłynął jeszcze okres 2 lat na jaki maksymalnie można przenieść żołnierza do rezerwy. Stosownie do art. 111 pkt 10 ustawy żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. W takiej sytuacji organ zwalniający w decyzji ustala datę zwolnienia, którą jest pierwszy dzień po upływie pozostawania żołnierza w rezerwie kadrowej (§ 10 ust. 2 rozporządzenia). Nieuzasadniony jest zatem podniesiony w skardze zarzut przedwczesnego wydania decyzji w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej. W myśl § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej w przypadku przebywania żołnierza w rezerwie kadrowej i niewyznaczenia go do końca okresu pozostawania w rezerwie kadrowej na stanowisko służbowe organ, o którym mowa w art. 20 ust. 3 ustawy, występuje do organu zwalniającego, jeżeli sam nie jest tym organem, z wnioskiem o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, organ zwalniający, ustalając w decyzji datę zwolnienia, określa ją na pierwszy dzień po upływie okresu pozostawania w rezerwie kadrowej (§ 10 ust. 2). Skarżący pozostawał w rezerwie kadrowej od dnia 1 kwietnia 2015 r. do dnia 29 kwietnia 2016 r. Mając na względzie powołany wyżej przepis § 10 ust. 2 rozporządzenia, zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 kwietnia 2016 r. było prawnie uzasadnione. Nieprawidłowe jest również stanowisko skarżącego, iż organ winien "przedłużyć" okres pozostawania przez niego w rezerwie kadrowej do "ustawowego okresu 2 lat". Przede wszystkim zauważyć należy, iż brak jest przepisu ustawowego, który przewidywałby okres pozostawania w rezerwie kadrowej. Zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej, okres pozostawania żołnierza zawodowego w rezerwie kadrowej nie może być jednorazowo dłuższy niż dwa lata dla żołnierza służby stałej i sześć miesięcy dla żołnierza służby kontraktowej. Wskazany przez Skarżącego dwuletni okres dotyczy zatem "jednorazowego" określenia – w decyzji o przeniesieniu do rezerwy kadrowej – czasu pozostawania w niej żołnierza zawodowego, jak również możliwości jego przedłużania kolejnymi decyzjami, na okres "jednorazowo" nie dłuższy niż dwa lata. Okres określony w art. 20 ust. 2 ustawy to okres maksymalny, powyżej którego nie ma prawnych możliwości, aby żołnierz pozostawał w rezerwie. Natomiast w decyzji o zwolnieniu ze stanowiska może być ustalony okres krótszy. Czas pozostawania w rezerwie kadrowej to czas ściśle określony w decyzji o zwolnieniu ze stanowiska i przeniesieniu do rezerwy. Jest on determinowany wyłącznie prognozowanym przez organ możliwym wyznaczeniem żołnierza na inne stanowisko służbowe. Podkreślić również należy, iż kwestie te należą do wyłącznych kompetencji organu wojskowego i są niezależne od woli samego żołnierza, a także nie mogą podlegać kontroli sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 2 pkt.1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje między innymi w sprawach wyznaczenia, przeniesienia i zwolnienia ze stanowiska służbowego. Działalność organów wojskowych w takich sprawach nie podlega w ogóle kontroli sądowoadministracyjnej. Skoro w sprawach zwolnienia żołnierza ze stanowiska służbowego skarga jest niedopuszczalna, to podejmowane w takich sprawach czynności organów wojskowych nie mogą być też badane przez sądy administracyjne pośrednio, to jest przy okazji skargi na decyzje o zwolnieniu ze służby. Poddanie kontroli sądowej takiej materii – zgodnie z żądaniem skarżącego - stanowiłoby obejście jednoznacznego zakazu przewidzianego w art. 8 ust. 2 pkt. 1 wskazanej ustawy. Z powyższych względów, zamierzonego skutku nie mogły odnieść zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 111 pkt 10 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 roku w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. Niezasadne okazały się również podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego. Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. przez nieuwzględnienie wniosku dowodowego skarżącego z wydanych przez organ decyzji dotyczących praktyki przedłużania czasu pozostawania w rezerwie kadrowej do 2 lat. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na rozpoznanie skargi, a tym samym nie było konieczności przeprowadzenia uzupełniającego dowodu. Sąd I instancji nie ma obowiązku badania wszelkich aspektów sprawy, w tym tych, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu. Zauważyć też trzeba, że kontrola sądowoadministracyjna odbywa się na podstawie akt sprawy, dlatego co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed tym sądem, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem, którego działalność podlega kontroli. Ponadto, dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (por. wyrok NSA z 25 września 2012 r., sygn. akt II OSK 840/11 i wyrok NSA z 17 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2501/15, CBOSA). Załączone do akt sądowych akta organu zawierają wszystkie dokumenty niezbędne do rozpatrzenia sprawy. Nie mają zaś znaczenia dla rozstrzygnięcia zgłaszane przez stronę dowody w postaci decyzji organu wskazujące na praktykę przedłużania okresu pozostawania w rezerwie kadrowej do 2 lat. Ze względu bowiem na powyższe rozważania NSA, dotyczące okresu pozostawania żołnierza w rezerwie kadrowej, powoływanie się w skardze kasacyjnej na praktykę stosowaną przez organ nie ma żadnej doniosłości prawnej. Sąd nie ma obowiązku sprawdzania jaka jest praktyka organu, nie ona bowiem jest źródłem prawa. WSA nie naruszył zatem art. 106 § 3 P.p.s.a. Tym samym niezasadny okazał się również powiązany z nim zarzut naruszenia art. 141 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. w zw. z art. 8 § 2 k.p.a. Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumenty skarżącego nie mogły świadczyć o odstąpieniu przez organy od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym i uchybieniu zasadzie zaufania, skoro w okolicznościach niniejszej sprawy określenie czasu pozostawania w rezerwie należało do uznania organu i mogło być krótsze niż 2 lata. Zamierzonego skutku nie mógł również odnieść zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 130 § 2 k.p.a. poprzez nie dostrzeżenie - w następstwie niewłaściwego zastosowania przepisu § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r., iż wniesienie przez skarżącego odwołania od decyzji organu I instancji wstrzymywało wykonanie tej decyzji czyli nakładało obowiązek zmiany terminu zwolnienia strony z zawodowej służby wojskowej. Jak już wyżej wskazano, stosownie do art. 111 pkt 10 ustawy żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. W takiej sytuacji organ zwalniający w decyzji ustala datę zwolnienia, którą jest pierwszy dzień po upływie pozostawania żołnierza w rezerwie kadrowej (§ 10 ust. 2 rozporządzenia). Wobec powyższego w przypadku zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia do końca okresu pozostawania w rezerwie kadrowej na stanowisko służbowe nie mają zastosowania przepisy k.p.a. Ustawodawca przyznał bowiem organowi prawo do określenia w decyzji daty zwolnienia. Pogląd prezentowany przez skarżącego byłby uzasadniony tylko w przypadku braku stosownych regulacji prawnych określających termin zwolnienia żołnierza ze służby. Termin zwolnienia z zawodowej służby wojskowej stanowi tzw. "termin prawa materialnego". Powołany przepis rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. przy określaniu daty zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej nie pozostawiał organowi tzw. "luzu decyzyjnego", lecz obligował do ustalenia, kiedy upływa okres pozostawania żołnierza w rezerwie kadrowej i określenia daty zwolnienia na pierwszy dzień po upływie tego okresu. Podnoszone przez skarżącego argumenty nie mają wpływu na ustalenie daty zwolnienia ze służby. Był to termin prawa materialnego co powoduje, że przepisy art. 130 § 1 i 2 k.p.a. nie mają w tym przypadku zastosowania. Chybiony jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Stosownie do jego treści uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zarzut naruszenia tego przepisu byłby zatem skuteczny wówczas, gdyby Sąd I instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu, dlaczego oddalił skargę. Sąd I instancji ocenił legalność zaskarżonej decyzji i podał motywy podjętego rozstrzygnięcia. Z naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę skarżącą kasacyjnie nie oznacza, że takie uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym. Uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku sporządzone zostało w sposób umożliwiający zapoznanie się ze stanowiskiem Sądu I instancji jak również zawiera wszystkie elementy wymienione w tym przepisie. Podkreślić należy, że polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez który nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (zob. wyrok NSA z 26 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1131/13; wyrok NSA z 20 stycznia 2015 r. sygn. akt I FSK 2081/13; wyrok NSA z 12 marca 2015r. sygn. akt I OSK 2338/13; wyrok NSA z18 marca 2015 r. sygn. akt I GSK 1779/13, wyrok NSA z 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt II GSK 1995/16, CBOSA). Ponadto, nieodniesienie się przez Sąd I instancji do problemów wykładni art. 115 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadkach, o których mowa w art. 111 pkt 1, 3, 5, 8, pkt 9 lit. b i pkt 11-15, następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby. Przedmiotem kontroli legalności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny była ostateczna decyzja Ministra Obrony Narodowej wydana na podstawie art. 111 pkt 10 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zatem art. 115 ust. 2 ustawy nie miał w niniejszej sprawie zastosowania. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.