IV SA/Wa 1602/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Barszcz po rozpoznaniu 9 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym skargi A. S. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 2208/07 odrzucającym skargę A. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i stwierdzenia braku przesłanek dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany postanawia odrzucić skargę UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 26 września 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 2208/07 odrzucił skargę A. S.(dalej: "skarżący", "strona") na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i stwierdzenia braku przesłanek dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Od powyższego postanowienia strona wniosła skargę kasacyjną, która postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2007 r. została odrzucona. Jednocześnie z tym dniem, postanowienie z dnia 26 września 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 2208/07 stało się prawomocne. Pismem z 21 lipca 2020 r. (data pisma) skarżący wniósł o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego ww. postanowieniem. W obszernym uzasadnieniu skargi, jako główną podstawę wznowienia ww. postępowania strona wskazała na brak tłumacza, co w ocenie skarżącego mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Strona odniosła się także, do sposobu prowadzenia postępowania przez organ oraz jego bezczynności w wydaniu decyzji. Zarządzeniem z dnia 29 września 2020 r. (k. 80) skarżący został wezwany m.in. do wykazania (wobec upływu 5 letniego okresu od uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2208/07) przesłanek z art. 278 p.p.s.a., w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 2 i pkt 6 w zw. z art. 278 p.p.s.a.), Przedmiotowa korespondencja sądowa została doręczona stronie w dniu 16 października 2020 r. (z.p.o. – k. 87), a zatem ostatnim dniem terminu do wykonania zarządzenia był 23 października 2020 r. Pismem z dnia 20 października 2020 r. (data pisma) skarżący nadesłał 1 egzemplarz skargi. Ponadto osobnym pismem (datowanym na dzień 20 października 2020 r.) strona odpowiedziała na wezwanie do wykazania przesłanek z art. 278 p.p.s.a. W wyjaśnieniu strona wskazała, że przesłanką jest brak należytej reprezentacji skarżącej, a podstawę prawną stanowią art. 270, art. 272 § 1 i 2, art. 275, art. 276 i art. 279 p.p.s.a., a także art. 190 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2, art. 45 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1, art. 78 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Jednocześnie strona podała, że wnosi o wznowienie postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a., gdyż a) w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, b) strona została pozbawiona możności działania, c) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa stwierdzający niekonstytucyjność przepisu, który stanowił podstawę wydanego postanowienia. Ponadto strona dokonała wykładni zwrotu "brak należytej reprezentacji" oraz "zasady prawa do sądu" przywołując na tą okoliczność orzecznictwo sądowoadministracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Powodem nieskuteczności uruchomionego przez skarżącego trybu, służącego wzruszeniu prawomocnego rozstrzygnięcia sądu administracyjnego jest niezachowanie ustawowych terminów wniesienia skargi o wznowienie. W pierwszej kolejności jednak należy podkreślić, iż postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego - art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego stanowi instytucję obalania prawomocnych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego uwarunkowana jest od spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze, skarga o wznowienie musi opierać się na ustawowej podstawie wznowienia, a po drugie, winna być wniesiona w terminie (art. 280 p.p.s.a.) Jak stanowi art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Ponadto, zgodnie z art. 278 p.p.s.a., po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Jednakże, aby w danej sprawie mógł znaleźć zastosowanie art. 278 p.p.s.a. strona musi zachować termin z art. 277 p.p.s.a., bądź art. 272 § 2 lub 3 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt II OZ 89/17). Skarga o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie została wniesiona po prawie 13 latach od dnia prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2208/20 i oparto ją na podstawie określonej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 272 § 1 i 2 p.p.s.a. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zależy od podstawy wznowienia. Jeżeli istnieje kilka podstaw wznowienia postępowania (tak jak to strona wskazuje w skardze i w piśmie z dnia 20 października 2020 r.), termin do wniesienia skargi o wznowienie biegnie odrębnie dla każdej z nich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt II FSK 1139/05). Przechodząc do analizy terminowości wniesienia skargi z przyczyny wskazanej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., Sąd wskazuje, że przy jej ustalaniu, zastosowanie znajdzie art. 278 w zw. z art. 277 p.p.s.a., tj. a mianowicie zbadanie czy strona wniosła skargę w terminie 3 miesięcznym od dnia, w którym strona pozbawiona możności działania lub braku należytej reprezentacji, dowiedziała się o orzeczeniu. Sąd podkreśla przy tym, że świadomość strony o istnieniu podstaw wznowienia i data, kiedy strona dowiedziała się o nich, decyduje o dniu rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi, zaś wniesienie skargi o wznowienie postępowania po upływie tego terminu jest niedopuszczalne i powoduje odrzucenie tej skargi. Analiza sprawy o sygn. akt V SA/Wa 2208/07 wskazuje, że strona w toku postępowania występowała bez pełnomocnika, a postanowienie z dnia 26 września 2007 r. zostało odebrane. W tej sytuacji, termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, o którym mowa wyżej, rozpoczął swój 3-miesięczny bieg w dniu 28 listopada 2007 r., a zatem termin upłynął 27 lutego 2008r. Tymczasem przedmiotowa w skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w dniu 22 lipca 2020 r. (osobiście w siedzibie Sądu), a więc ze znacznym przekroczeniem ustawowego terminu. Przy ustalaniu terminowości wniesienia skargi, Sąd miał także na uwadze orzecznictwo sądowoadministracyjne, a zwłaszcza orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2020 r. (sygn. akt I OSK 3328/18), które mówi że, "skoro art. 277 p.p.s.a. wiąże początek biegu terminu do wniesienia skargi z dniem, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, to istotne znaczenie należy przypisać powzięciu przez stronę faktycznej wiedzy o okoliczności decydującej o zaistnieniu tej podstawy. Wiedza ta powinna umożliwić stronie zakwalifikowania danej okoliczności jako spełniającej przesłanki podstawy wznowienia." W związku z tym, zarządzeniem z dnia 29 września 2020 r., skarżący został wezwany do wykazania przesłanek z art. 278 p.p.s.a., celem stwierdzenia czy strona została pozbawiona możności działania lub należytej reprezentacji, co z kolei wskazywałoby, kiedy strona faktycznie dowiedziała się o podstawie wznowienia postępowania oraz czy ta przesłanka w niniejszym przypadku ma zastosowanie. Nadesłane przez stronę pismo stanowiło w głównej mierze wyjaśnienie zwrotu "brak należytej reprezentacji" oraz "zasady prawa do sądu" bez zindywidualizowanego odniesienia się do sytuacji strony w postępowaniu o sygn. akt V SA/Wa 2208/07. Skarżący nie wskazała na żadne zdarzenie, okoliczność, która przemawiałaby za tym, że o podstawie wznowienia dowiedziała się później aniżeli w dniu 28 listopada 2007 r. Podobnie, z treści wniesionej skargi nie można wywnioskować, w którym momencie strona dowiedziała o podstawie wznowienia, bowiem w przeważającej mierze skarga ta stanowi polemikę z rozstrzygnięciem organu, które zostało już poddane kontroli sądowoadministracyjnej w postępowaniu o sygn. akt V SA/Wa 2208/07, ale z uwagi na nieuzupełnione w terminie braki formalne, skarga została odrzucona. Ponadto w skardze o wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania strona przywołuje szereg przepisów oraz w jaki sposób należy dokonać ich wykładni. W związku z powyższym analiza akt obu spraw nie pozwala uznać, iż strona w innym czasie, niż w dacie doręczenia postanowienia z dnia 26 września 2007 r. (sygn. akt V SA/Wa 2208/07) powzięła faktyczną wiedzę o okoliczności decydującej o zaistnieniu podstawy do wznowienia z art. 271 pkt 2. p.p.s.a. W tej sytuacji, Sąd uznał, iż termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie mógł rozpocząć się później aniżeli w dniu 28 listopada 2007 r. i upłynął w dniu 27 lutego 2007 r. Odnosząc się jeszcze do podnoszonej w pismach okoliczności do wznowienia postępowania z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., która przedkłada się także na rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi, Sąd zaznacza, że analiza akt sprawy o sygn. akt V SA/Wa 2208/07 doprowadza do wniosku, że strona nie została możności działania w postępowaniu. Skarżący brał bowiem czynny udział w każdej fazie tego postępowania, odpowiadając na pisma Sądu, był również pouczany przez Sąd o przysługujących prawach i ciążących na nim obowiązkach, a nawet złożył skargę kasacyjną. Fakt, iż skarżący działał w sprawie osobiście, a nie przez profesjonalnego pełnomocnika, nie świadczy o tym, że pozbawiono lub ograniczono w jakikolwiek sposób możliwość jego działania. Okoliczność taka miałaby miejsce jedynie w przypadku, gdyby z winy Sądu skarżący został pozbawiony możliwości skorzystania z przysługujących w postępowaniu środków, a taka sytuacja w sprawie nie wystąpiła. Przechodząc do badania terminowości skargi o wznowienie postępowania w oparciu o art. 272 § 1 i 2 p.p.s.a. w pierwszej kolejności Sąd podkreśla, że sam fakt przytoczenia przepisów Konstytucji RP nie jest tożsame z niezgodnością aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W tym przypadku podstawę wznowienia stanowi przepis ustawy, na której oparto wyrok, a nie orzeczenie Sądu samo w sobie. Osobiste odczucie co do zasadności zapadłego orzeczenia nie stanowi przesłanki z art. 272 § 1 i 2 p.p.s.a. Przepis art. 272 § 1 p.p.s.a. stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub ustawą obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien stosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w sprawie. Strona w swoich pismach nie wskazała na niekonstytucyjność przepisów, na których zostało oparte orzeczenie. Mało tego, przepisy te obowiązują do dnia dzisiejszego. W myśl art. 272 § 1 i 2 p.p.s.a., w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu. Jak już wyżej Sąd wskazał, strona nie wskazała orzeczenia TK, o którym wyżej mowa. Nadto istnieje duże prawdopodobieństwo, że takie orzeczenie nie zapadło. W tej sytuacji skarga o wznowienie postępowania z tej przyczyny jest niedopuszczalna. Tylko wówczas, gdy niekonstytucyjny przepis stał się w przeszłości podstawą orzeczenia, można przyjąć istnienie podstawy wznowieniowej przewidzianej przez art. 272 § 1 p.p.s.a. Powołanie się w skardze o wznowienie postępowania na niekonstytucyjność przepisu, który nie był podstawą wydania orzeczeń organów administracji publicznej i sądów administracyjnych obu instancji, nie stanowi ustawowej podstawy wznowienia z art. 272 § 1 p.p.s.a. i czyni skargę o wznowienie postępowania niedopuszczalną (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2938/16) Końcowo Sąd wskazuje jeszcze, że skarga o wznowienie postępowania wniesiona z zachowaniem terminów określonych w art. 272 § 2 i 3 lub art. 277 p.p.s.a., ale po upływie terminu przewidzianego w art. 278 p.p.s.a., będzie podlegała odrzuceniu, bez konieczności badania merytorycznej zasadności wskazanych w niej podstaw (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 3232/13) Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 277 oraz z art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.