VII SA/Wa 1174/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na rozstrzygnięcie Ministra Rodziny Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na umorzenie należności postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE Strona skarżąca [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na rozstrzygnięcie Ministra Rodziny Pracy i Polityki Społecznej z [...] stycznia 2020 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na umorzenie należności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, alternatywnie o jej oddalenie. Podniósł m.in., że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Przepisy ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy nie przewidują bowiem sądowoadministracyjnej kontroli orzeczeń w zakresie umarzania należności Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z § 2a ww. przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Ponadto, stosownie do art. 3 § 3 ustawy p.p.s.a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Sądy administracyjne są zatem właściwe wyłącznie do rozpatrywania skarg w sprawach określonych w powołanych przepisach. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 i § 2a p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, a także ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Podkreślić trzeba, że jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skarga podlega odrzuceniu. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie przedmiot zaskarżenia nie jest objęty kognicją sądu administracyjnego, bowiem sprawa nie mieści się we wskazanym wyżej katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. Przepisy ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. z 2020 r., poz. 7) nie przewidują bowiem sądowoadministracyjnej kontroli orzeczeń w zakresie umarzania należności Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jak podkreśla się w piśmiennictwie, w art. 23 cyt. ustawy, ustawodawca wprowadził mechanizm przejścia wierzytelności zaspokojonych przez Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych do wysokości dokonanej przez Fundusz spłaty na marszałka województwa. Skutek ten następuje z mocy prawa – marszałek województwa działający w imieniu dysponenta Funduszu "wchodzi" w miejsce pracownika i może dochodzić zwrotu wypłaconego świadczenia. Fundusz nabywa wierzytelność wobec pracodawcy, likwidatora lub innej osoby zarządzającej majątkiem pracodawcy lub roszczenia do masy upadłości o zwrot wypłaconych świadczeń (por. Monika Latos-Miłkowska, Ochrona roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Komentarz, 2017 r.) Zdaniem Sądu, rozstrzygnięcie w sprawie załatwienia wniosku dotyczące odmowy umorzenia należności Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych nie będzie stanowić żadnego z aktów i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a., dlatego też na takie rozstrzygnięcie nie będzie przysługiwać skarga do sądu administracyjnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że stosunek prawny, jaki zachodzi na podstawie art. 23 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy ma cywilnoprawny charakter. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt V CZ 31/07, przysługujące Funduszowi Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych roszczenie regresowe ma charakter cywilnoprawny (regres ustawowy), a spory dotyczące zwrotu wypłaconych przez Fundusz świadczeń, w tym i spory, dla których podstawę stanowi przewidziane w art. 10 ust. 3 poprzednio obowiązującej ustawy z 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy uprawnienie Funduszu do określenia warunków zwrotu wypłaconych świadczeń, odstąpienia od dochodzenia ich zwrotu należą do sądów powszechnych i rozpoznawane są w postępowaniu cywilnym zwykłym, nie zaś w postępowaniu odrębnym, stworzonym dla spraw z zakresu prawa pracy. Tożsamy pogląd wyrażono w postanowieniu Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] marca 1995 r., [...]. Powyższe stanowisko pozostaje aktualne w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie. W tych okolicznościach nie sposób uznać, że badana czynność dotyczy sprawy z zakresu administracji publicznej. Spory powstałe w związku z odmową wypłaty świadczenia ze środków Funduszu rozstrzyga sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy, o czym wprost stanowi art. 20 ust. 2 ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Powołane przepisy jednoznacznie wskazują o niedopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej. Zatem wniesiona skarga, jako niepodlegająca jurysdykcji sądów administracyjnych, nie może być przedmiotem oceny przez sąd administracyjny i podlega odrzuceniu z powodu braku właściwości sądu administracyjnego do jej rozpoznania. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.