I FSK 458/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hieronim Sęk, Sędzia NSA Marek Kołaczek (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Zbigniew Łoboda, , po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 31 października 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 551/17 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 4 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług od stycznia do lipca 2014 r. p o s t a n a w i a : 1) skierować skargę kasacyjną do rozpoznania na posiedzeniu jawnym, 2) uwzględnić wniosek skarżącej z dnia 28 października 2020 r. i wyznaczyć termin rozprawy z urzędu. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 31 października 2017 r., sygn. akt I SA/Bk 551/17 oddalił skargę P. Sp. z o. o. z siedzibą w S. (dalej: "Spółka" lub "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 4 kwietnia 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca 2014 r. W skardze kasacyjnej zawarty został wniosek o rozpoznanie tej skargi na rozprawie. W poszanowaniu złożonego wniosku Spółki skarga kasacyjna została najpierw skierowana zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Izby Finansowej z dnia 22 września 2020 r. do rozpoznania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym na rozprawie w ramach posiedzenia jawnego wyznaczonego na dzień 3 listopada 2020 r. (godz. 9:45), aczkolwiek bez nałożenia w trybie art. 91 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) obowiązku stawienia się stron lub jednej z nich osobiście albo przez pełnomocnika. Niestawiennictwo stron - jak pouczono w sądowych zawiadomieniach z dnia 2 października 2020 r. doręczonych pełnomocnikom stron - miało nie wstrzymywać rozpoznania sprawy na rozprawie. Z uwagi jednak na panujący w Polsce stan epidemiczny i środki podejmowane w celu ograniczenia zakażeń wirusem SARS-CoV-2, również w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Izby Finansowej z dnia 22 października 2020 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.; dalej: ustawa COVID-19), zniesiono wyznaczony termin rozprawy, a w jej miejsce wyznaczono posiedzenie niejawne w takim samym składzie orzeczniczym i dacie, jak na uprzednio wyznaczoną rozprawę, o czym zarządzono poinformować strony (poprzez ich pełnomocników). Z akt sądowych wynika, że pełnomocnik organu uzyskał wiedzę o opisanej zmianie przed planowanym terminem rozpoznania sprawy. Pełnomocnik Spółki oświadczył, że w imieniu Skarżącej wnosi o rozpoznanie sprawy na rozprawie bezpośredniej. Jednocześnie wskazał, że "w związku z treścią Zarządzenia nr 39 Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym, zgodnie z którym odwołuje się rozprawy, kontynuując działalność orzeczniczą Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych, a sprawy wyznaczone do rozpatrzenia na rozprawie kieruje się do załatwienia na posiedzeniu niejawnym" wnosi o niekierowanie przedmiotowej sprawy na posiedzenie niejawne, a odwołanie rozprawy wyznaczonej na dzień 3 listopada 2020 r. oraz wyznaczenie jej w późniejszym terminie, co zostało umotywowane istotnością niniejszej sprawy dla Spółki oraz wielością argumentów powołanych przez Skarżącą, którą Spółka chciałaby przedstawić osobiście w toku rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 90 § 1 P.p.s.a. jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawę na rozprawie. Do takich przepisów szczególnych można zaliczyć art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19, który przewiduje, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku; na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Nawet jednak w takim przypadku ostateczna decyzja, czy sprawa - tu ze skargi kasacyjnej - faktycznie zostanie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, czy jednak będzie oczekiwać na przeprowadzenie rozprawy na posiedzeniu jawnym w terminie późniejszym, należy finalnie do sądu, który ocenia ten aspekt przystępując do załatwiania tak wyznaczonej sprawy w dniu posiedzenia niejawnego. W myśl bowiem art. 90 § 2 P.p.s.a., stosowanego odpowiednio w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym mocą art. 193 P.p.s.a., sąd może skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę także wówczas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny rozważając zasadność rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, w kontekście wniosku Spółki oponującemu takiemu trybowi procedowania, uznał, że w świetle stwierdzonego stanu sprawy oraz problematyki dla niej prawnie doniosłej, oczekiwania Spółki są w tej mierze usprawiedliwione. Właściwszym było zatem skierowanie skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu jawnym, na którym będzie można przeprowadzić rozprawę z udziałem stron, w tym zwłaszcza Spółki w sposób dostatecznie przekonujący wykazującej na taką potrzebę. Konkretny termin rozprawy Sąd pozostawił do wyznaczenia z urzędu, a to z powodu trudności w określeniu - na moment orzekania - kiedy warunki epidemiczne lub organizacyjne Sądu na tyle ulegną korzystnej zmianie, że bez szkody dla stron oraz wymiaru sprawiedliwości będzie możliwe zakończenie niniejszej sprawy. W opisanych okolicznościach faktycznych i uwarunkowaniach prawnych Naczelny Sąd Administracyjny skorzystał zatem z regulacji zawartej w art. 90 § 2 w związku z art. 193 P.p.s.a. i na tej podstawie orzekł jak w sentencji postanowienia.