I FPP 4/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Grażyna Jarmasz (spr.) Sędzia NSA: Arkadiusz Cudak Sędzia WSA del. Małgorzata Fita po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi W. P. o stwierdzenie, że nastąpiła przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I FSK 37/10 ze skargi kasacyjnej W. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 1413/08 w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie podatku od towarów i usług od stycznia 2000 r. do maja 2004 r. postanawia: oddalić skargę. UZASADNIENIE W skardze z dnia 17 listopada 2010 r. (data wpływu do Sądu 17 listopada 2010 r.) W. P. (dalej Skarżący lub Strona) wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I FSK 37/10 wywołanej skargą kasacyjną W. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 1413/08 oddalającego skargę W. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 kwietnia 2008 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie podatku od towarów i usług od stycznia 2000 r. do maja 2004 r. Wniósł także o wydanie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zalecenia wykonania punktu 2. Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 stycznia 2010 r., poprzez włączenie do akt sprawy kasacyjnej dokumentu zatytułowanego "Nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych" z dnia 11 grudnia 2009 r., jak też o wydanie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zlecenia wyznaczenia terminu rozprawy w postępowaniu ze skargi kasacyjnej w terminie jednego miesiąca od daty powzięcia postanowienia w sprawie ze skargi na przewlekłość postępowania oraz o przyznanie od Skarbu Państwa kwoty 20.000 złotych (słownie: dwudziestu tysięcy złotych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga W. P. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, dalej ustawa) strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy). Wskazać należy, iż o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, gdy postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jej wyjaśnienia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także charakter sprawy, zachowanie stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Szybkość orzekania nie może bowiem stanowić przeszkody we właściwym funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości. Ocena czy wystąpiła przewlekłość postępowania jest dokonywana na podstawie obiektywnych i ustawowych kryteriów w odniesieniu do realiów faktycznych i prawnych danej sprawy. Na marginesie wskazać należy, iż o naruszeniu jednej z podstawowych zasad postępowania (rozpatrzenie sprawy w rozsądnym terminie), określonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP decyduje nie sam upływ czasu, ale nieuzasadnione przewlekanie procesu (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 15 stycznia 2003 r., II AKz 3/03, Wokanda 2004/3/44). Stosownie do przepisu § 39 ust. 1 uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2004 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M. P. Nr 11, poz. 176, dalej jako uchwała) sprawy wniesione do sądu rozpoznaje się według kolejności wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Istnieją jednak podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające, bądź to wprost z przepisów ustawy, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd, bądź to z przepisów regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, w których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością (§ 39 ust. 2 powołanej uchwały). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca nie złożyła takiego wniosku do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tym miejscu podkreślić ponownie należy, iż z art. 2 ust. 1 ww. ustawy wynika, iż postępowanie przewlekłe to takie, które m. in. trwa dłużej, niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd bada terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd, w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty (art. 2 ust. 2). W przepisie tym ustawodawca nie wskazał konkretnego terminu na dokonanie danej czynności. Jak już wskazano badanie przewlekłości postępowania, w tym terminowości, powinno być dokonane przy uwzględnieniu obiektywnych przesłanek, a nie poprzez wskazanie sztywnego okresu dla dokonania danej czynności. Jak wynika z akt sprawy skarga kasacyjna Skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 1413/08 r., wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego 8 stycznia 2010 r. Już tego dnia Przewodniczący Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego wydał stosowne zarządzenie w celu nadania sprawie biegu. Od 8 stycznia 2010 r. sprawa oczekiwała na wyznaczenie rozprawy. Zauważyć należy także, iż we wniesionej skardze stwierdzono, że upłynęło 10 miesięcy od wniesienia środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej podnosząc jednocześnie, że Skarżący nie jest w stanie ocenić, czy doszło do przewlekłości postępowania, jako że nie ma wiedzy odnośnie liczby spraw kasacyjnych, a ufa, że kwestia ta będzie wnikliwie zbadana. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny podaje, iż z danych sekretariatu Wydziału I Izby Finansowej wynika, że sprawa Skarżącego, zgodnie z powołaną wyżej zasadą rozpoznawania spraw według kolejności wpływu, powinna być rozpoznana w styczniu 2010 r. z uwzględnieniem czasu potrzebnego do rozpoznania niniejszej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny podaje także, że średni okres oczekiwania na rozpoznanie skargi kasacyjnej w I Wydziale Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego wynosi około 13 miesięcy. Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący skorzystał także z możliwości złożenia wniosku o rozpoznanie przedmiotowej sprawy poza kolejnością, tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł tego wyjątku uczynić. Stąd też, oceniając przesłanki stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, iż czynności zmierzające do wydania w sprawie rozstrzygnięcia były terminowe i prawidłowe, a okresu oczekiwania na wyznaczenie rozprawy, w związku z brakiem wniosku Strony o rozpoznanie sprawy poza kolejnością, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę. W uzasadnieniu skargi na przewlekłość postępowania zawarto także stwierdzenia o dostrzeżonych przez Skarżącego nieprawidłowościach. Mianowicie w aktach sprawy Naczelnego Sądu Administracyjnego nie umieszczono pisma procesowego wniesionego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 11 grudnia 2009 r., a zawierającego nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Rozpatrując niniejszą skargę na przewlekłość postępowania fakt ten należy ocenić w kontekście jego wpływu na prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W tym zakresie należy stwierdzić, że faktycznie przedmiotowe pismo Skarżącego winno znaleźć się w aktach Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednakże błąd ten (który zostanie naprawiony) nie miał i nie ma żadnego wpływu na termin wyznaczenia rozprawy, o czym była mowa wyżej. Zgodnie z § 34 ust. 1 uchwały rolą Przewodniczącego Wydziału jest ustalenie terminów rozpraw oraz ustalenie składów orzekających, a na każdą z rozpraw (posiedzenie) wyznaczone są sprawy według kolejności wpływu (§ 34 ust. 2 ww. uchwały). W myśl zaś ust. 3 tegoż § 34 zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy wydaje Przewodniczący Wydziału. Zatem polecenie z pkt IV zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 stycznia 2010 r., na które powołuje się Skarżący, przedłożenia akt w celu wyznaczenia rozprawy, oznacza, że akta tej sprawy winny być przedstawione Przewodniczącemu w tym celu, oczywiście w tym czasie, kiedy zbliża się termin rozpoznawania danej sprawy zgodnie z § 39 ust. 1 uchwały, czyli z zachowaniem kolejności wpływu, co ma miejsce w odniesieniu do środka odwoławczego wniesionego przez Skarżącego. Ze wskazanych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.