III SA/Wr 302/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Przewodniczący, Sędziowie Sędziowie, Sędzia WSA Kamila Paszowska - Wojnar Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędzia NSA Anna Moskała, Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak (sprawozdawca) Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, , po rozpoznaniu w Wydziale III na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A. V. na Wojewodę D. w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 30 stycznia 2020 r. sygn. akt III SAB/Wr 1156/19 I. wymierza Wojewodzie D. grzywnę w kwocie 200 (dwieście) złotych; II. stwierdza że bezczynność Wojewody D. w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. dalej idącą skargę oddala; IV. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE A.V. (dalej: skarżący, strona skarżąca) zwrócił się 8 sierpnia 2018 r. (data wpływu do organu) do Wojewody D. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP. Pismem z 25 kwietnia 2019 r. wniósł skargę na bezczynność Wojewody w zakresie złożonego wniosku. Wyrokiem z 30 stycznia 2020 r. (sygn. akt III SAB/Wr 1156/19), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w przedmiocie bezczynności Wojewody w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę: 1) stwierdził, że Wojewoda D. dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu; 2) stwierdził, że bezczynność Wojewody D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) nakazał Wojewodzie D. wydanie aktu kończącego postępowanie w sprawie w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 4) przyznał od Wojewody D. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 1500 złotych; 5) zasądził od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dnia 23 kwietnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny doręczył organowi prawomocne orzeczenie wraz z aktami. Dnia 10 czerwca 2020 r. do organu wpłynęło wezwanie do wykonania wyroku z dnia 30 stycznia 2020 r. o sygn. akt III SAB/Wr 1156/19. Pismem z [...]r. organ zwrócił się do strony skarżącej o wskazanie numeru rachunku bankowego, na który ma nastąpić zwrot pieniędzy. Dnia 19 czerwca 2020 r. do organu wpłynęła skarga strony skarżącej na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2020 r. o sygn. akt III SAB/Wr 1156/19. Strona skarżąca wniosła: 1. zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. o nałożenie na Wojewodę D. grzywny w wysokości 49 000 zł; 2. zgodnie z art. 154 § 7 zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. o przyznanie od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwoty 24 000 zł; 3. zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym; 4. o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych; 5. o wystosowanie do Wojewody D. postanowienia sygnalizacyjnego trybie art. 155 § 1 p.p.s.a. z informacją o zaistnieniu istotnych naruszeń prawa i okolicznościach mających wpływ na ich powstanie oraz poinformowania strony skarżącej o rezultatach procedury sygnalizacyjnej. Strona skarżąca uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Decyzją z [...]r. Wojewoda D. udzielił skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy do dnia [...]r. w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Dnia 2 grudnia 2020 r. do Sądu wpłynęła odpowiedź strony skarżącej na odpowiedź organu na skargę, w której strona podtrzymała w całości wniesioną skargę oraz wnosi o wydanie wyroku w sprawie w możliwie najszybszym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga częściowo zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. zwanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Wezwanie jest więc skierowane do organu, który ma wykonać wyrok, a nie do sądu. Jak już wskazano w uzasadnieniu wyroku tut. Sądu (sygn. akt III SAB/Wr 1156/19) w orzecznictwie i doktrynie podkreśla się (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018), że środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W świetle powyższego przez niewykonanie wyroku należy więc rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 30.05.2001 r., II SA 2015/00, LEX nr 57180). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24.05.2017 r., III SA/Łd 278/17, LEX nr 2308594). Cytowany przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. formułuje dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. W pierwszej kolejności należy odnotować, że w sprawie spełniony został warunek pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo strony skarżącej z 10 czerwca 2020 r., wzywające organ do wykonania wyroku, a tym samym rozpoznania jej wniosku. Bezspornie również wyrokiem z 30 stycznia 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 1156/19, tutejszy Sąd uwzględnił skargę cudzoziemca na bezczynność prowadzenie Wojewody D. i zobowiązał organ do załatwienia sprawy z wniosku skarżącej w terminie 14 dni. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, odpis prawomocnego wyroku z 30 stycznia 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 1156/19, doręczony został organowi w dniu 23 kwietnia 2020 r. (data na prezentacie organu). Od tego dnia zatem rozpoczął bieg termin 14 dni do załatwienia sprawy. Tymczasem organ nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem w terminie wyznaczonym w jego punkcie III. W myśl natomiast przepisu art. 35 § 5 k.p.a. do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W rozpoznawanej sprawie należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa") w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jakkolwiek stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 14 marca 2020 r. (a od dnia 20 marca 2020 r. stan epidemii) to jednak powołany przepis wszedł w życie dopiero 31 marca 2020 r. Ustawodawca natomiast nie wprowadził regulacji przejściowych nadających normie z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy charakter retroaktywny. W konsekwencji hipotezą art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy objęte mogą być wyłącznie terminy, które biegły w chwili jego wejścia w życie – skutek zawieszający bieg terminu oraz terminy, których bieg miał się dopiero rozpocząć – skutek wstrzymujący rozpoczęcie biegu terminu (por. postanowienie WSA w Rzeszowie z 1 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/RZ 1151/19, postanowienie WSA we Wrocławiu z 12 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 225/20). W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie na mocy art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) nastąpiło wstrzymanie biegu terminu do wydania aktu kończącego postępowanie w sprawie w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy . Na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), art. 15 zzs został uchylony. Zmiana ta weszła w życie w dniu 16 maja 2020 r. Jednakże na mocy art. 68 ust. 7 ostatnio wymienionej ustawy, terminy biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy. Oznacza to, że ustanie przyczyny powodującej zawieszenie biegu terminu nastąpiło dnia 23 maja 2020 r. Zakreślony zaś w przedmiotowej sprawie termin na wydanie aktu końcowego rozpoczął bieg w dniu 24 maja 2020 r. Czternastodniowy termin na wydanie decyzji w sprawie upłynął dnia 6 czerwca 2020 r. (sobota). W następnej kolejności wskazać należy, że Sąd podziela stanowisko, że w wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona, i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 k.p.a. (Z. Żukowski, Glosa do postanowienia NSA z 12.05.1998 r., IV SA 1317/96, OSP 1999/3, poz. 57). Wskazanie przez sąd w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest elementem wyroku, zaś przepis art. 37 § 2 k.p.a. nie wyposaża organu w kompetencję do ingerowania i zmiany prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Mając na uwadze fakt, że decyzja zezwalająca na pobyt czasowy została wydana przez organ [...]r. tj. ponad miesiąc po wyznaczonym terminie, Sąd uznał skargę za zasadną. W ramach przysługujących kompetencji, Sąd uwzględnił wniosek skarżącej o wymierzenie organowi grzywny. Wobec uznania, że bezczynności organu w wykonaniu przedmiotowego wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a., wymierzył organowi grzywnę w wysokości 200 złotych, mając na uwadze jej dyscyplinującą funkcję oraz stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy wskazanego w wyroku i okoliczności, w jakich doszło do niezachowania tego terminu. Sąd nie uwzględnił wniosku strony skarżącej o zasądzenie na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości 24 000 zł. W skardze, jak zauważa Sąd, powyższe żądanie nie zostało poparte właściwie żadnym uzasadnieniem. Strona skarżąca ograniczyła się jedynie do wskazania, że, została pozbawiona prawa do rzetelnego procesu. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się natomiast – a ten pogląd podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie - że zasądzana na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. suma pieniężna poza rolą dyscyplinująco-represyjną, powinna pełnić przede wszystkim również funkcję kompensacyjną, będąc swoistym zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma właśnie szczególne znaczenie. Skarżąca, uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej, powinna zatem nawiązać do krzywdy wywołanej przewlekłością, bądź bezczynnością i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie. Nie wystarczy ogólnie powołać się na samą okoliczność bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana argumentacją strony skarżącej (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 125/18; z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt. I SA/Wa 324/18). Skarga w niniejszej sprawie nie zawierała natomiast w tym zakresie żadnej argumentacji merytorycznej. Nie przedstawiała również jakichkolwiek okoliczności, które przemawiałyby za uwzględnieniem takiegoż wniosku. Zdaniem Sądu wymierzona grzywna w wysokości 200 zł, wypełnia już rolę dyscyplinującą na przyszłość. Dodatkowo w tym miejscu należy przytoczyć treść przepisów art. 154 § 1 i 2 p.p.s.a., stanowiących, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (§ 2) Wymierzenie organowi grzywny za niewykonanie przez niego wyroku nie jest więc uzależnione od stwierdzenia rażącego charakteru bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia przez niego postępowania. Jednocześnie wskazać należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 154 § 7 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę, może, lecz nie musi, przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Sąd w niniejszym przypadku zaś doszedł do przekonania, że wymierzenie organowi grzywny będzie środkiem wystarczającym, zwłaszcza, że w sprawie zapadła już decyzja. Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o wydanie na podstawie art. 155 § 1 p.p.s.a. postanowienia sygnalizacyjnego, Sąd zauważa, że powyższe orzeczenie ma charakter fakultatywny, jest wydawane tylko wówczas, gdy stwierdzone zostaną w toku postępowania istotne naruszenia prawa lub okoliczności mające wpływ na ich powstanie. W ocenie składu orzekającego, w niniejszej sprawie, nie zaszły podstawy do zastosowania procedury sygnalizacyjnej. W związku z powyższym, Sąd postanowił skargę w tym zakresie oddalić. W związku z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374) przedmiotowa sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 154 § 1, 2, 6 i 7 orzekł w punktach I, II, III sentencji wyroku. O kosztach Sąd wypowiedział się na podstawie art. 200 p.p.s.a. w punkcie IV sentencji wyroku.