I OSK 2021/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. Oddział w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SO/Ol 10/20 o odrzuceniu wniosku w sprawie z wniosku Z. Oddział w O. w przedmiocie ustanowienia kuratora dla osoby nieobecnej postanawia: oddalić skargę kasacyjną UZASADNIENIE Z. Oddział w O. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnego I.H., obywatela Ukrainy. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją z [...] października 2018 r. Z. stwierdził, że nieobecny podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia w M. sp. z o.o. w E. i ustalono podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i wysokość składki za poszczególne miesiące we wskazanym okresie. Po bezskutecznej próbie doręczenia nieobecnemu decyzji na adres na Ukrainie Z. Oddział w O. wystąpił do Sądu Rejonowego w O. z wnioskiem o ustanowienie dla niego kuratora. Sąd ten, stwierdzając swoją niewłaściwość miejscową, przekazał wniosek do Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy VI Wydział Rodzinny i Nieletnich. Postanowieniem z 30 stycznia 2020 r. Sąd ten odrzucił przedmiotowy wniosek wobec braku jurysdykcji krajowej. W konsekwencji Zakład uznał, że to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie jest właściwy do rozpoznania tego wniosku. Postanowieniem z 26 sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniosek Z. jako nienależący do właściwości sądu administracyjnego. Na powyższe postanowienie Z. złożył skargę kasacyjną, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ustanowienie dla osoby nieobecnego I.H. kuratora jako osobie nieobecnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. Przepis ten niewątpliwie znajduje zastosowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, gdyż te do momentu zaskarżenia rozstrzygnięć wydanych w tych sprawach przez właściwe organy – na co wskazuje w zażaleniu sam Zakład – rozpoznawane są w drodze postępowania administracyjnego, do którego w zakresie uregulowanym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266 z późn. zm.) stosuje się przepisy K.p.a. (art. 123 tej ustawy). Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, który wskazał w ślad za uchwałami Sądu Najwyższego z 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, oraz z 24 listopada 2006 r., sygn. akt III CZP 89/06, że wyznaczenie przez sąd przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. następuje na podstawie art. 184 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Oznacza to, że wyznaczenie kuratora dla osoby nieobecnej w postępowaniu administracyjnym nie należy do spraw administracyjnych, a zatem nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Za błędne należy uznać stanowisko, zgodnie z którym sąd administracyjny mógłby wyznaczyć kuratora dla osoby nieobecnej na podstawie art. 79 i n. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej: "p.p.s.a.". Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z niekwestionowanym brzemieniem tych przepisów znajdują one zastosowanie do wyznaczenia kuratora dla osoby nieobecnej na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania administracyjnego, w stosunku do którego zastosowanie znajduje przytoczony powyżej art. 34 § 1 k.p.a. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 58 § 4 p.p.s.a., należy wskazać, że w myśl tego przepisu sąd administracyjny nie może odrzucić skargi, a w związku z treścią art. 64 § 3 p.p.s.a., także wniosku, z powodu braku przynależności sprawy do właściwości sądu administracyjnego, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. W tym miejscu należy wyjaśnić, że do przyjęcia, że sąd powszechny uznał się za niewłaściwy w sprawie, konieczne jest wydanie przez ten sąd postanowienia o odrzuceniu pozwu (wniosku) z uwagi na niepodleganie danej sprawy kognicji tego sądu. Odrzucenie pozwu (wniosku) z innej przyczyny lub zwrot pisma procesowego nie świadczy o uznaniu się przez sąd powszechny za niewłaściwy, co przesądza o niemożliwości zastosowania art. 58 § 4 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1816/12). Mając powyższe na uwadze, należy odnotować, że odrzucenie wniosku Zakładu przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy VI Wydział Rodzinny i Nieletnich nastąpiło nie ze względu na stwierdzenie niewłaściwości sądu powszechnego, ale na brak jurysdykcji krajowej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucając wniosek zakładu o wyznaczenie kuratora osoby nieobecnej w postępowaniu administracyjnym, nie naruszył dyspozycji art. 58 § 4 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 ppsa w zw. z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.