I ACa 128/18
Common courts2018-11-30
Case number
I ACa 128/18
Judgment date
2018-11-30
Type
SENTENCE
Judges
Anna Cesarz (PRESIDING_JUDGE)Rafał MaciejewskiWiesława Kuberska
Legal basis
Judgment text
<p>Sygn. akt I ACa 128/18</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 30 listopada 2018 r.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie:</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Przewodnicząca: SSA Anna Cesarz</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Sędziowie: SA Wiesława Kuberska</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> SO (del.) Rafał Maciejewski (spr.)</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Protokolant: sekr. sąd. Ewelina Stępień</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2018 r. w Łodzi na rozprawie </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->sprawy z powództwa <span class="anon-block">B. M.</span>, <span class="anon-block">D. M. (1)</span>, <span class="anon-block">P. M.</span>, <span class="anon-block">J. M.</span>, <span class="anon-block">K. M.</span> i <span class="anon-block">R. M.</span> </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->przeciwko <span class="anon-block"> (...) Spółce Akcyjnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span>
</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->o zapłatę</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->na skutek apelacji powodów</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->z dnia 23 listopada 2017 r. sygn. akt I C 255/17</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Kaliszu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.</strong>
</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Wyrokiem z 23 listopada 2017 r. (sygn. akt I C 255/17) Sąd Okręgowy w Kaliszu oddalił powództwo <span class="anon-block">B. M.</span>, <span class="anon-block">D. M. (1)</span>, <span class="anon-block">P. M.</span>, <span class="anon-block">J. M.</span>, <span class="anon-block">K. M.</span> i <span class="anon-block">R. M.</span> przeciwko Powszechnemu <span class="anon-block">Z.</span>dowi <span class="anon-block"> (...) Spółce Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">W.</span> o zapłatę z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dobra osobistego w związku ze śmiercią osoby bliskiej na skutek wypadku komunikacyjnego, którego sprawca był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w pozwanym <span class="anon-block"> Zakładzie (...)</span>.</p>
<p>Sąd Okręgowy oparł powyższe rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych.</p>
<p>W dniu 9 sierpnia 2004 r. w miejscowości <span class="anon-block">N.</span> w gm. <span class="anon-block">B.</span> doszło do wypadku drogowego, w którym zginął <span class="anon-block">D. M. (2)</span> – mąż powódki <span class="anon-block">B. M.</span>, ojciec powodów <span class="anon-block">D. Z.</span> i <span class="anon-block">P. M.</span>, syn powódki <span class="anon-block">J. M.</span> oraz brat powodów <span class="anon-block">K. M.</span> i <span class="anon-block">R. M.</span>. Do wypadku doszło na łuku drogi, gdzie nastąpiło zderzenie jadącego od strony miejscowości <span class="anon-block">B.</span> ciągnika siodłowego, którym kierował <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span>, z nadjeżdżającym z naprzeciwka samochodem ciężarowym prowadzonym przez <span class="anon-block">D. M. (2)</span>.</p>
<p>Wyrokiem Sądu Rejonowego w Sieradzu z dnia 16 lutego 2008 roku <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span> został uznany za winnego wykroczenia polegającego na niezastosowaniu się do znaku drogowego B 18 – zakaz wjazdu pojazdów o rzeczywistej masie całkowitej ponad 15 t oraz przekroczenia dozwolonej prędkości o 25 km/h na obszarze zabudowanym i ukarany grzywną.</p>
<p>W wyroku z dnia 11 lutego 2008 roku Sad Rejonowy w Kaliszu, w sprawie o sygn. akt I C 633/06, zasądził od pozwanego na rzecz powódki <span class="anon-block">B. M.</span> kwotę 33 000 zł, na rzecz powódki <span class="anon-block">D. M. (1)</span> kwotę 10 000 zł oraz na rzecz powoda <span class="anon-block">P. M.</span> kwotę 10 000 zł, tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej</p>
<p>Pismem z dnia 10 czerwca 2016 r. powodowie wezwali pozwanego do zapłaty zadośćuczynienia w wysokości: na rzecz <span class="anon-block">B. M.</span> 150 000 zł, na rzecz <span class="anon-block">D. Z.</span> 150 000 zł, na rzecz <span class="anon-block">P. M.</span> 150 000 zł, na rzecz <span class="anon-block">J. M.</span> 100 000 zł, na rzecz <span class="anon-block">R. M.</span> 80 000 zł oraz na rzecz <span class="anon-block">K. M.</span> 80 000 zł. W toku postępowania likwidacyjnego, decyzją z dnia 9 sierpnia 2016 r,. pozwany przekazał tytułem odszkodowania na rzecz <span class="anon-block">D. Z.</span> i <span class="anon-block">P. M.</span> kwoty po 18 000 zł, na rzecz <span class="anon-block">B. M.</span> kwotę 16 000 zł, na rzecz <span class="anon-block">J. M.</span>lak kwotę 11 000 zł. Pozwany odmówił wypłaty odszkodowania <span class="anon-block">K.</span> i <span class="anon-block">R.</span>dowi <span class="anon-block">M.</span>.</p>
<p>Mając na uwadze powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy uznał, że skoro przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24)">art. 24 k.c.</a> przewiduje odpowiedzialność majątkową za naruszenie dóbr osobistych, a więc odsyła m in. do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a>, to do majątkowego roszczenia o zasądzenie zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24)">art. 24 k.c.</a> należy stosować terminy przedawnienia przewidziane dla roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. Terminy te uregulowane są zaś w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1))">art. 442<sup>
<!-- -->1</sup> k.c.</a>, zgodnie z którym roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.</p>
<p>W ocenie Sądu Okręgowego, powodowie posiedli wiedzę o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia już w 2005 r. Skoro zaś wystąpili z pozwem w niniejszej sprawie w dniu 15 lutego 2017 r., zasadny okazał się podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia roszczeń powodów. Termin przedawnienia upłynął bowiem 9 sierpnia 2007 r., tj. po upływie 3 lat od wypadku, w wyniku którego śmierć poniósł <span class="anon-block">D. M. (2)</span>. Sąd I instancji nie znalazł przy tym podstaw do zastosowania w sprawie klauzuli z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> i potraktowania zarzutu przedawnienia jako nadużycie prawa.</p>
<p>Powyższy wyrok zaskarżyli apelacją powodowie, zarzucając:</p>
<p>I.
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:</p>
<p>1.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 § 1 k.c.</a> przez jego błędną wykładnię polegającą na nieodpowiedniej ocenie przyjętych kryteriów ustalania wysokości zadośćuczynienia za naruszenie dobra osobistego co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia powództwa;</p>
<p>2.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 § 1 k.c.</a> poprzez oddalenie żądania powodów o zadośćuczynienie za naruszenie dobra osobistego podczas gdy utrata bliskiej osoby spowodowała u nich indywidualne, negatywne doznania, których rozmiar i krzywda zostały wykazane w toku procesu, tym samym dobra osobiste powodów zostały naruszone w sposób obiektywny i oczywisty;</p>
<p>3.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 2)">art. 442<sup>
<!-- -->1</sup> § 2 k.c.</a> poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. uznanie, że roszczenie objęte przedmiotowym postępowaniem uległo przedawnieniu, w sytuacji gdy okoliczności faktyczne sprawy wskazuję, że sprawca dopuścił się przestępstwa.</p>
<p>II.
naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:</p>
<p>1.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez dokonanie przez Sąd I instancji dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, w zakresie uznania, że nastąpiło przedawnienie roszczenia;</p>
<p>2.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a> poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wyrok Sądu Rejonowego w Sieradzu z dnia 16 lutego 2005 r., gdzie <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span> został uznany za winnego wykroczenia wiąże sąd w postępowaniu cywilnym, podczas gdy wiążą sąd w postępowaniu cywilnym jedynie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa;</p>
<p>3.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> poprzez niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie przez Sąd I instancji dowodu z opinii biegłego z urzędu do spraw rekonstrukcji wypadków drogowych, podczas gdy opinia biegłego sądowego wskazałaby czy sprawca <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span> wypadku z dnia 9 sierpnia 2004 r. dopuścił się przestępstwa;</p>
<p>4.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, poza ogólnikowym stwierdzeniem, dlaczego Sąd uważa, że tragiczna śmierć <span class="anon-block">D. M. (2)</span> stanowi wykroczenie, a nie przestępstwo.</p>
<p>Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku na uwzględniający ich roszczenia oraz o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Kaliszu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach procesu.</p>
<p>W odpowiedzi na apelację strona pozwana wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania odwoławczego. Strona pozwana podzieliła argumentację sądu I instancji, w szczególności w zakresie uznania roszczeń powodów za przedawnione oraz wynikające z popełnionego przez sprawcę szkody wykroczenia, nie zaś przestępstwa.</p>
<p>Sąd Apelacyjny dodatkowo ustalił następujące okoliczności faktyczne:</p>
<p>Postanowieniem z 30 września 2004 roku (sygn. akt 3 Ds. 893/04) Prokuratura Rejonowa w Sieradzu umorzyła śledztwo w sprawie wypadku drogowego z dnia 9 sierpnia 2004 r., z uwagi na uznanie braku znamion czynu zabronionego. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że ustaloną przyczyną wypadku było zjechanie przez <span class="anon-block">D. M. (2)</span> na przeciwległy pas ruchu, które doprowadziło do zderzenia z pojazdem kierowanym przez <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span>. Uznano zarazem, że <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span> nie przyczynił się do spowodowania owego wypadku <em>
<!-- -->(dowód: kopia postanowienia wraz z uzasadnieniem w załączonych aktach szkodowych – s. 95-100)</em>.</p>
<p>Motywem wydania przez Sąd Rejonowy w Kaliszu wyroku z 11 lutego 2008 r. (sygn. akt I C 633/06) - w którym zasądzono od pozwanego wówczas <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> kwoty pieniężne tytułem odszkodowania za pogorszenie sytuacji życiowej powodów w związku ze śmiercią <span class="anon-block">D. M. (2)</span> - było ustalenie, że sprawcą wypadku drogowego, w wyniku którego śmierć poniósł <span class="anon-block">D. M.</span>, był <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span>, zaś odmienne ustalenia poczynione w postępowaniu karnym, na których podstawie umorzono śledztwo w sprawie przedmiotowego wypadku drogowego, zostały przez tenże sąd zakwestionowane <em>
<!-- -->(dowód: kopia uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w Kaliszu w załączonych aktach szkodowych – s. 49-61)</em>.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong>
</p>
<p>Apelacja okazała się uzasadniona w sposób skutkujący koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.</p>
<p>Sąd Apelacyjny nie stwierdził istotnych uchybień w ustaleniach faktycznych Sądu Okręgowego, zasadniczo przyjmując je za własne, przy czym poszerzył je o dodatkowo poczynione ustalenia, powołane wyżej w treści uzasadnienia.</p>
<p>Najdalej idącym zarzutem skarżących był ten dotyczący uwzględnienia przez sąd I instancji zarzutu przedawnienia roszczeń powodów, z którym wystąpiła strona pozwana.</p>
<p>Zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>, w kontekście przyjęcia przez sąd I instancji upływu terminu przedawnienia, jest natomiast nieuzasadniony o tyle, że w istocie dotyczy on niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, nie zaś błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego. Upływ terminu przedawnienia powiązany z oceną prawną czynu wywołującego szkodę stanowi bowiem okoliczność natury prawnej, nie zaś natury faktycznej.</p>
<p>Argumentacja sądu I instancji, uzasadniająca uwzględnienie zarzutu przedawnienia, zasadniczo, w ujęciu abstrakcyjnym, słusznie odwołuje się do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1))">art. 442<sup>
<!-- -->1</sup> k.c.</a> Zarzut apelacji dotyczy jednak niezastosowania przez sąd normy prawnej wynikającej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 2)">art. 442<sup>
<!-- -->1</sup> § 2 k.c.</a>, zgodnie z którą, jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.</p>
<p>Sąd Okręgowy w swoich ustaleniach faktycznych prawidłowo powołuje fakt, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Sieradzu z dnia 16 lutego 2008 roku <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span> został uznany za winnego jedynie wykroczenia - polegającego na niezastosowaniu się do znaku drogowego „zakaz wjazdu pojazdów o rzeczywistej masie całkowitej ponad 15 t” oraz przekroczenia dozwolonej prędkości o 25 km/h na obszarze zabudowanym - nie zaś przestępstwa.</p>
<p>Sąd Okręgowy pominął jednak istotną okoliczność, że czyn opisany w ww. wyroku Sądu Rejonowego w Sieradzu z dnia 16 lutego 2008 roku nie polega w ogóle na spowodowaniu wypadku drogowego, a jedynie na naruszenia określonych przepisów ruchu drogowego przez <span class="anon-block">A. Ł.</span>. Taki opis czynu tego kierowcy pozostawał także w ścisłej korelacji z przyjęciem przez organy procesowe w toczącym się również w tej sprawie postępowaniu karnym, że jedynym sprawcą wypadku był zmarły w jego wyniku <span class="anon-block">D. M. (2)</span>, a <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span> w żadnym stopniu nie przyczynił się do tego wypadku. Gdyby zatem podzielić te właśnie ustalenia – które doprowadziły do ukarania <span class="anon-block">A. Ł.</span> jedynie za wykroczenie - to wówczas strona pozwana w ogóle nie mogłaby ponosić odpowiedzialności z umowy ubezpieczenia zawartej z <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span>, niezależnie od tego, czy jego czyn był przedawniony, czy nie.</p>
<p>Tymczasem wiadomo z niekwestionowanego dowodu w postaci kopii wyroku Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 11 lutego 2008 roku sprawie o sygn. akt I C 633/06, że odpowiedzialność pozwanego <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> za szkodę spowodowaną przedmiotowym wypadkiem została, co do zasady, ustalona w tymże orzeczeniu sądu. Sąd w opisywanej sprawie nie zgodził się z ustaleniami dokonanymi w postępowaniu karnym, przeprowadzając własne postępowanie dowodowe, na podstawie którego ustalił, że sprawcą wypadku był jednak <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span>, a nie <span class="anon-block">D. M. (2)</span>.</p>
<p>Nie sposób zatem w sposób stanowczy uznać, że z materiałów zgromadzonych w sprawie w żadnej mierze nie wynika, że wywołujący szkodę czyn <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span> nie wyczerpuje znamion przestępstwa. Jeśli bowiem przyjmie się – w ślad za prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego w Kaliszu w sprawie I C 633/06 - że to <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span> jest sprawcą przedmiotowego wypadku drogowego, to charakter tego czynu na gruncie przepisów prawa karnego należy ocenić mając na uwadze przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 177;art. 177 § 1)">art. 177 § 1 lub 2 k.k.</a>, kwalifikujący spowodowanie nieumyślnego wypadku w ruchu lądowym, w którym inna osoba odniosła przynajmniej obrażenia ciała, jako przestępstwo.</p>
<p>Jeśli Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie przyjął za udowodnione, że to <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span> jest sprawcą wypadku drogowego, na skutek którego śmierć poniósł <span class="anon-block">D. M. (2)</span>, to do powinności sądu należało ustalenie charakteru prawnego tego zachowania – albowiem nie jest to już okoliczność faktyczna, której ciężar udowodnienia spoczywa na stronie, lecz ocena prawna, która należy do sądu. Nie można przy tym oprzeć się na wyroku uznającym czyn <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span> za wykroczenie, bo z zawartego w owym wyroku opisu tego czynu w ogóle nie wynika, aby <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span> był sprawcą albo choćby w jakimkolwiek stopniu przyczynił się do przedmiotowego wypadku drogowego. Takie ustalenie wynika dopiero z orzeczenia Sąd Rejonowego w Kaliszu w powołanej wyżej sprawie cywilnej o sygn. akt I C 633/06.</p>
<p>Z uzasadnienia Sąd Okręgowego w niniejszej sprawie nie wynika natomiast, aby Sąd ten zakwestionował w ogóle sprawstwo wypadku po stronie <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span>, a tylko takie ustalenie uwolniłoby sąd od obowiązku badania charakteru prawnego popełnionego czynu – skoro brak byłoby wówczas podstaw faktycznych odpowiedzialności pozwanego ubezpieczyciela co do zasady.</p>
<p>Sąd I instancji nie rozpoznał zatem istoty sprawy, albowiem nie wypowiedział się w istocie o kwalifikacji prawnej zachowania <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span>, pomimo, że – jak się wydaje, bo brak na ten temat jednoznacznej wypowiedzi Sądu Okręgowego - sąd ten przyjął jednak sprawstwo <span class="anon-block">A. Ł.</span> przy wyrządzeniu szkody polegającej na spowodowaniu wypadku, w którym śmierć poniósł <span class="anon-block">D. M. (2)</span>. Świadczy o tym np. fragment uzasadnienia zaskarżonego wyroku, o treści: „Nie kwestionowaną w sprawie była zarówno wina kierującego pojazdem jak i fakt ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów u pozwanego” (str. 7 uzasadnienia wyroku). Błędnie jednak sąd ten utożsamił owe sprawstwo wypadku z czynem opisanym w wyroku wymierzającym <span class="anon-block">A. Ł.</span> karę za wykroczenie, podczas gdy wykroczenie to polegało na innym zachowaniu, niż spowodowanie wypadku drogowego - choć być może zachowanie to bezpośrednio poprzedzało ów wypadek.</p>
<p>Konsekwencją powyższego było ograniczenie się przez sąd I instancji do uregulowania zawartego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1)">art. 442<sup>
<!-- -->1</sup> § 1 k.c.</a> i powołanie się na skutki prawne upływu 3-letniego terminu przedawnienia, z pominięciem bardziej analitycznych rozważań dotyczących kwestii, czy zachowanie <span class="anon-block">A. Ł.</span> wypełniało znamiona przestępstwa, czy – pomimo przyjętego sprawstwa wypadku drogowego o określonych skutkach - jednak nie. Dalszym rezultatem tego zaniechania było oddalenie powództwa bez merytorycznej oceny jego zasadności, w szczególności w zakresie wysokości ewentualnie należnego każdemu bądź niektórym z powodów zadośćuczynienia.</p>
<p>Rozpoznając ponownie sprawę, sąd I instancji powinien dokonać kwalifikacji prawnej czynu ubezpieczonego <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span>, nie opierając się na treści wyroku orzekającego w stosunku do ubezpieczonego karę za wykroczenie, lecz na ustalonych samodzielnie okolicznościach, w jakich doszło do wypadku oraz dotyczących skutków owego wypadku. Należy w tym zakresie ustalić, czy są to w całości okoliczności bezsporne, czy też przynajmniej niektóre z tych okoliczności wymagają przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego. Postępowanie to, w razie sporu co do konkretnych okoliczności wypadku powoływanych przez strony oraz w razie prawidłowego złożenia wniosków dowodowych przez strony, powinno być przeprowadzone w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia, czy zachowanie <span class="anon-block">A. Ł. (1)</span> wypełniało znamiona wykroczenia (lub szerzej - czy w ogóle stanowiło sprawstwo szkody będącej podstawą roszczeń pozwu, wobec ujawnionych sprzeczności co do sprawstwa wypadku w zgromadzonym materiale dowodowym), czy też jednak stanowiło czyn kwalifikujący się jako przestępstwo.</p>
<p>W tym drugim przypadku zajdzie przesłanka z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 2)">art. 442<sup>
<!-- -->1</sup> § 2 k.c.</a>, umożliwiająca przyjęcie przedłużonego terminu przedawnienia. W tym przypadku zatem konieczne stanie się merytoryczne rozpoznanie roszczeń pozwu w odniesieniu do każdego z powodów, w tym wskazanie podstaw faktycznych i prawnych wysokości zasądzonych kwot zadośćuczynienia, w razie uwzględnienia roszczeń co do zasady.</p>
<p>Wobec uwzględnienia zarzutu apelacji dotyczącego istoty rozstrzygnięcia w sprawie, zbędna stała się analiza pozostałych zarzutów, dotyczących podstaw ustalenia zasady odpowiedzialności strony pozwanej oraz rozmiaru doznanych krzywd po stronie powodów.</p>
<p>Mając na uwadze powyższe, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> Sąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji wyroku.</p>
</div>