III Ca 1281/18

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt III Ca 1281/18</strong> </p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 maja 2018 roku, wydanym w sprawie <br/>o sygn. akt VIII Ns 263/17, z wniosku Gminy <span class="anon-block">Ł.</span> – Centrum Rehabilitacyjno <br/>– Opiekuńczego Domu Pomocy Społecznej w <span class="anon-block">Ł.</span> z udziałem <span class="anon-block">K. K.</span> <br/>o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu, Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa <br/>w <span class="anon-block">Ł.</span> stwierdził likwidację niepojętego depozytu w postaci środków pieniężnych po zmarłej <span class="anon-block">M. G.</span> w kwocie 471,56 zł wraz z odsetkami od tej sumy, zdeponowanego w Centrum Rehabilitacyjno - Opiekuńczym Domu Pomocy Społecznej <br/>w <span class="anon-block">Ł.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span>.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji oparł na ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych, które przedstawiają się następująco:</span> </em> </strong> </p> <p>W dniu 11 marca 2011 roku zmarła mieszkanka Centrum Rehabilitacyjno<br/>- Opiekuńczego Domu Pomocy Społecznej w <span class="anon-block">Ł.</span> <span class="anon-block">M. G.</span>, która pozostawiła <br/>w depozycie <span class="anon-block"> (...)</span> kwotę 471,56 zł.</p> <p>Depozyt po zmarłej nie został odebrany. Nie wiadomo kto jest spadkobiercą zmarłej.</p> <p>Z uwagi na to, że uprawniony do odbioru depozytu nie był znany, przechowujący depozyt po upływie 3 lat od dnia złożenia przedmiotu do depozytu, dokonał wezwania do odbioru depozytu poprzez jego wywieszenie na tablicy informacyjnej w swojej siedzibie na okres 6 miesięcy (od dnia 1 kwietnia 2014 roku do dnia 30 września 2014 roku). W wezwaniu tym wskazano, że depozyt należy odebrać w terminie 3 lat od daty wezwania, a nadto zawierało ono pouczenie o skutkach prawnych niepodjęcia depozytu w postaci przejścia praw do depozytu na rzecz Skarbu Państwa. Mimo upływu 3-letniego terminu do odbioru depozytu, nie został on podjęty.</p> <p>Na podstawie tak poczynionych ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy uznał, że wniosek jako zasadny podlega uwzględnieniu.</p> <p>Sąd Rejonowy wskazał, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20062081537" title="Ustawa z dnia 18 października 2006 r. o likwidacji niepodjętych depozytów - Dz. U. z 2006 r. Nr 208, poz. 1537 ()">ustawy z dnia 18 października 2006 roku o likwidacji niepodjętych depozytów</a>. W ocenie Sądu pierwszej instancji wszystkie określone wymogi, które warunkują możliwość stwierdzenia likwidacji niepodjętego depozytu, zostały przez wnioskodawcę spełnione.</p> <p>Postanowieniem z dnia 15 lutego 2018 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi - Widzewa <br/>w <span class="anon-block">Ł.</span> dokonał ogłoszenia o toczącym się postępowaniu, w którym wezwał potencjalnych zainteresowanych do odbioru ww. kwoty, a nadto zobowiązał uczestnika postępowania do zajęcia stanowiska w sprawie w zakreślonym terminie. Uczestnik postępowania nie zajął stanowiska w sprawie.</p> <p>Na marginesie Sąd Rejonowy wskazał, że tylko osoba dysponująca stwierdzeniem nabycia spadku po zmarłej mogłaby zostać uznana za uprawnioną do odbioru depozytu po niej, jako że zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1027)">art. 1027 k.c.</a> względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia.</p> <p>Uznając, że wnioskodawca dopełnił wymogów warunkujących stwierdzenie, że prawo do depozytu przeszło na rzecz Skarbu Państwa, Sąd Rejonowy uwzględnił wniosek.</p> <p>Apelację od ww. postanowienia złożył kurator działający w imieniu uczestniczki <span class="anon-block">K. K.</span>, zaskarżając orzeczenie w całości.</p> <p>Skarżący podniósł, że nie zgadza się z treścią zaskarżonego postanowienia i wniósł o jego uchylenie oraz o zobowiązanie wnioskodawcy do wypłacenia opiekunowi prawnemu uczestniczki kwoty niepodjętego przez nią depozytu.</p> <p>Skarżący argumentował, że uczestniczka jest osobą niepełnosprawną, schorowaną, która nie mogła należycie zająć się swoimi sprawami, w związku z czym została częściowo ubezwłasnowolniona.</p> <p> <em> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</span> </em> </p> <p>Apelacja okazała się zasadna o tyle, że zainicjowana nią kontrola instancyjna doprowadziła do uchylenia postanowienia, zniesienia postępowania od dnia 28 grudnia 2017 roku i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu dla Łodzi – Widzewa w Łodzi do ponownego rozpoznania, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.</p> <p>Sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania (<em> <!-- -->tak Sąd Najwyższy w mającej moc zasady prawnej uchwale składu 7 sędziów z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. III CZP 49/07, publ. OSNC 2008/6/55</em>).</p> <p>W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji pominął fakt, że postanowieniem Sądu Okręgowego w Łodzi wydanym w sprawie o sygn. akt XII Ns 194/16 z dnia 4 grudnia 2017 roku <span class="anon-block">K. K.</span> została częściowo ubezwłasnowolniona z powodu zaburzeń psychicznych. Postanowienie to jest prawomocne od dnia 28 grudnia 2017 roku (<em> <!-- -->postanowienie – k. 4 akt VII Op 25/18</em>). Postanowieniem z dnia 7 maja 2018 roku w sprawie o sygn. akt VII RNs 224/18 Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi ustanowił kuratelę nad częściowo ubezwłasnowolnioną <span class="anon-block">K. K.</span>, powierzając obowiązki kuratora <span class="anon-block">S. P.</span> (<em> <!-- -->postanowienie – k. 10 akt VII Op 25/18</em>).</p> <p>Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie wystąpił przypadek nieważności postępowania, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 2;art. 379 pkt. 5)">art. 379 pkt 2 i 5 k.p.c.</a>, ponieważ uczestniczka po wszczęciu postępowania z wniosku Gminy <span class="anon-block">Ł.</span> – Centrum Rehabilitacyjno – Opiekuńczego Domu Pomocy Społecznej w <span class="anon-block">Ł.</span> o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu utraciła zdolność procesową z dniem 28 grudnia 2017 roku i do maja 2018 roku nie miała ustanowionego kuratora, który obecnie udziela jej pomocy do prowadzenia jej spraw.</p> <p>W sprawie zachodziła zatem podstawa do zawieszenia postępowania z urzędu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 174;art. 174 § 1;art. 174 § 1 pkt. 1)">art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c.</a> i podjęcia go dopiero z udziałem kuratora. Sąd prowadził jednak postępowanie, kierując w lutym 2018 roku korespondencję do uczestniczki, zawierającą postanowienie o wezwaniu uprawnionych do podjęcia depozytu.</p> <p>W tym miejscu wskazać należy, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 65)">art. 65 k.p.c.</a>, z racji swojego brzmienia i usytuowania w sposób zasadniczy kształtuje granice zdolności procesowej w systemie postępowania cywilnego. Reguły wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 65)">art. 65 k.p.c.</a> dotyczą ogółu spraw cywilnych, nie tylko rozstrzyganych w procesie, w tym w postępowaniach odrębnych, z zastrzeżeniem regulacji szczególnych, lecz także postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a>).</p> <p>Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 65)">art. 65 k.p.c.</a> reguluje posiadanie zdolności procesowej na podstawie kryterium normatywnego, jakim jest zdolność do czynności prawnych. Oznacza to odejście od kryteriów faktycznych, zakładających ocenę <em> <!-- -->ad casum</em> stanu psychicznego osoby będącej stroną postępowania. Zdolność procesową posiada także osoba dotknięta zaburzeniami psychicznymi, jeżeli przysługuje jej pełna zdolność do czynności prawnych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 65;art. 65 § 1)">art. 65 § 1 k.p.c.</a>), a zatem jest pełnoletnia i nie została ubezwłasnowolniona (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 11;art. 12)">art. 11 i 12 k.c.</a>) (<em> <!-- -->por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 1960 r., I CO 25/60, OSN 1961, Nr 2, poz. 32, z dnia 26 lutego 2015 r., III CZP 102/14, OSNC 2015, Nr 12, poz. 139, i z dnia 28 września 2016 r., III CZP 38/16, Biul. SN 2016, nr 9, s. 9</em>). Z drugiej strony, treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 65)">art. 65 k.p.c.</a> prowadzi do jednoznacznego wniosku, że osoby pozbawione zdolności do czynności prawnych nie mają zdolności do czynności procesowych. Z zestawienia obu paragrafów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 65)">art. 65 k.p.c.</a> wynika także jasno, że w takiej samej sytuacji, jak osoby pozbawione zdolności do czynności prawnych, są osoby, których zdolność do czynności prawnych jest ograniczona, z tym zastrzeżeniem, że osoby te mają zdolność procesową w sprawach wynikających z czynności prawnych, których mogą dokonywać samodzielnie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 65;art. 65 § 2)">art. 65 § 2 k.p.c.</a>).</p> <p>W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 66)">art. 66 k.p.c.</a> osoba fizyczna niemająca zdolności procesowej może podejmować czynności procesowe tylko przez swego przedstawiciela ustawowego. W typowej sytuacji przedstawicielem procesowym ubezwłasnowolnionego częściowo jest jego kurator ustanowiony na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 16;art. 16 § 2)">art. 16 § 2 k.c.</a> </p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że <br/>w niniejszej sprawie wystąpiła nieważność postępowania polegająca na tym, że uczestnik postępowania <span class="anon-block">K. K.</span> nie miała kuratora, który reprezentowałby ją w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, przez co jednocześnie została pozbawiona możliwości obrony swych praw (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 2;art. 379 pkt. 5)">art. 379 pkt. 2 i 5 k.p.c.</a>). Zatem postępowanie przed Sądem I instancji musi zostać powtórzone z udziałem kuratora, ustanowionego postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 7 maja 2018 roku, który wystąpił z apelacją.</p> <p>Ustalenia faktyczne poczynione w warunkach nieważności i prawidłowość innych czynności procesowych przeprowadzonych w nieważnym postępowaniu pozbawione są znaczenia, ponieważ wada, jaką dotknięte zostało całe postępowanie, wyłącza możliwość podejmowania jakichkolwiek rozważań w oparciu o jego wyniki (<em> <!-- -->tak też Sąd Najwyższy <br/>w wyroku z dnia 12 lutego 2010 r., I CSK 272/09, LEX nr 583724</em>).</p> <p>Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy powinien ponownie dokonać doręczeń uczestniczce <span class="anon-block">K. K.</span> z uwzględnieniem, że jest ona reprezentowana przez kuratora <span class="anon-block">S. P.</span>, umożliwiając uczestniczce udział w postępowaniu oraz podjęcie ewentualnych czynności zmierzających do wykazania swojego uprawnienia do niepodjętego depozytu po zmarłej <span class="anon-block">M. G.</span>.</p> <p>Mając na względzie powyższe Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 2)">art. 386 § 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art. 108 § 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> </p> </div>