I OZ 666/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 8 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SAB/Gl 87/19 o odrzuceniu skargi T. H. na bezczynność Starosty Cieszyńskiego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SAB/Gl 87/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę T. H. na bezczynność Starosty Cieszyńskiego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w skardze na bezczynność Starosty Cieszyńskiego skarżący podniósł zarzut niewykonania przez wymieniony organ wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 1995 r. sygn. akt SA/Ka 165/94. W kolejnym piśmie z dnia 29 września 2019 r. skarżący podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 stycznia 1995 r. sygn. akt SA/Ka 165/94 uchylił decyzję Wojewody Bielskiego odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i zgodnie z tym wyrokiem Kierownik Urzędu Rejonowego w Cieszynie zwrócił część wywłaszczonych nieruchomości, które były we władaniu Skarbu Państwa, "a zwrot pozostałych, tj. ppgr [...], [...] i [...] do [...], postanowieniem z dnia [...] lutego 1996 r. zawiesił do czasu przywrócenia władania Skarbu Państwa". Skarżący wskazał, że skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności Starosty Cieszyńskiego w wykonaniu wyżej wymienionego postanowienia Kierownika Urzędu Rejonowego w Cieszynie z dnia [...] lutego 1996 r. i jednocześnie dodał, że "składając niniejsze wyjaśnienia podtrzymuje żądanie orzeczenia rażącego naruszenia art. 35 K.p.a. przez Starostę w rozpatrzeniu wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej orzeczonego wyrokiem NSA z dnia 9 stycznia 1995 r.". Zwrócono uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 18 czerwca 2014 r. sygn. akt II SAB/Gl 27/14 oddalił skargę T. H. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Cieszyńskiego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący upatruje bezczynności i przewlekłości postępowania przed Starostą Cieszyńskim w niewykonaniu wytycznych, zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 1995 r. sygn. akt SA/Ka 165/94, gdyż organ ten od 1996 r., tj. od wydania postanowienia przez ówczesnego Kierownika Urzędu Rejonowego o zawieszeniu postępowania, nie podjął czynności w celu przywrócenia Skarbowi Państwa władania nad wywłaszczoną nieruchomością. WSA podniósł, że po wyroku w sprawie SA/Ka 165/94, zostały wydane decyzje, kończące postępowanie o zwrot wymienionych w nich działek, czyli – jak wskazał w części wstępnej uzasadnienia - decyzją z dnia [...] marca 2000 r. Starosta Cieszyński orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w O., oznaczonej jako pgr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (powstałe z podziałów geodezyjnych z wywłaszczonych parcel) i decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] maja 2000 r. Decyzje te były zaś przedmiotem kontroli sądowej w sprawie II SA/Ka 1179/00 i wyrokiem z dnia 27 lutego 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny skargę oddalił. WSA podkreślił, że oznacza to prawomocne zakończenie postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, wszczętego z wniosku skarżącego z dnia 4 lutego 1989 r. Dodał, że załatwienie sprawy przez Starostę Cieszyńskiego przez wydanie decyzji nastąpiło przed wniesieniem skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, gdyż decyzja tego organu zapadła w dniu [...] marca 2000 r., zaś skargę wniesiono w dniu 12 marca 2014 r. (data wpływu do organu). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucając skargę T. H. w niniejszej sprawie wskazał natomiast, że jej przedmiotem jest ponownie bezczynność Starosty Cieszyńskiego dotycząca niewykonania przez wymieniony organ wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 1995 r. sygn. akt SA/Ka 165/94. Skarga zawiera zarzut bezczynności Starosty Cieszyńskiego w tym samym zakresie, jaki był przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt II SAB/Gl 27/14. Oddalając skargę Sąd stwierdził zaś, że zostały już wydane decyzje, kończące postępowanie o zwrot działek, oznaczonych jako pgr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Stanowi to podstawę odrzucenia skargi wniesionej w niniejszym postępowaniu, gdyż sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami została już prawomocnie osądzona. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł T. H., kwestionując jego prawidłowość. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Powaga rzeczy osądzonej (res iudicata), o jakiej mowa w powołanym przepisie, oznacza przeszkodę, której wystąpienie tamuje dalszy bieg postępowania i uniemożliwia wydanie ponownego rozstrzygnięcia merytorycznego w tej samej sprawie oraz niemożność modyfikacji orzeczenia sądu administracyjnego w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 695). Innymi słowy, z powołanego przepisu wynika, że wyłączona jest dopuszczalność skutecznego wniesienia kolejnej skargi dotyczącej tej samej materii. Omawiany stan powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu sądowoadministarcyjnym istnieje w warunkach tożsamości przedmiotu postępowania oraz tożsamości jego stron. Stąd, badając czy wskazana zasada nie została naruszona, sąd administracyjny analizuje: co jest przedmiotem sprawy i jakie występują w niej strony. Jeżeli dojdzie do przekonania, że sprawa "o to samo" między tymi samymi stronami została już rozstrzygnięta, zobowiązany jest do odrzucenia skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 777/08, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo uznał, że zakres podmiotowy i przedmiotowy niniejszej sprawy jest tożsamy ze sprawą zakończoną wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 czerwca 2014 r. sygn. akt II SAB/Gl 27/14. Podkreślić należy, że ww. wyrokiem została oddalona skarga T. H., w której jako przedmiot postępowania wskazano bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Cieszyńskiego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wyrok ten nie został zaskarżony, także w części ewentualnego błędnego określenia przedmiotu rozpoznania. W postępowaniu tym, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, stwierdzono że skarżący upatruje bezczynności i przewlekłości postępowania przed Starostą Cieszyńskim w niewykonaniu wytycznych, zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 1995 r. sygn. akt SA/Ka 165/94. Stwierdzono, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie bowiem po wyroku w sprawie SA/Ka 165/94 zostały wydane decyzje kończące postępowanie. Decyzje te były zaś przedmiotem kontroli sądowej przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II SA/Ka 1179/00. Oznacza to prawomocne zakończenie postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, wszczętego z wniosku skarżącego z dnia 4 lutego 1989 r. Ponadto wyjaśniono, że w sprawie nie miał zastosowania art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a., a zatem sąd administracyjny nie badał kwestii, czy po wyroku z dnia 9 stycznia 1995 r. postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły i czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Kolejny wniosek skarżącego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości z dnia 15 lipca 2010 r., będący przedmiotem orzekania w sprawie II SAB/Gl 15/11 został również załatwiony, zaś wydana decyzja Wojewody Śląskiego z dnia [...] grudnia 2013 r. i poprzedzająca ją decyzja Starosty Cieszyńskiego z dnia [...] października 2013 r. o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] była przedmiotem kontroli sądowej zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 93/14, którym oddalono skargę T. H. W konsekwencji uznano, że organ nie pozostawał w bezczynności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie stan faktyczny i prawny nie uległ zmianie. T. H. wniósł bowiem w sprawie o sygn. akt II SAB/Gl 87/19 kolejną skargę na bezczynność Starosty Cieszyńskiego polegającą na niepodjęciu działań w zakresie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Cieszynie z dnia [...] lutego 1996 r., przy czym z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że intencją strony jest podjęcie przez organ działań zmierzających do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. W tej sytuacji dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kwalifikacja skargi była prawidłowa. Wobec powyższego zasadnie przyjęto, że sprawa objęta tożsamym przedmiotem i pomiędzy tymi samymi stronami nie może być ponownie rozstrzygnięta, a skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.