Ppolska.starec← UrzadnikLog in

I ACa 1125/21

Common courts2024-03-25
Case number
I ACa 1125/21
Judgment date
2024-03-25
Type
SENTENCE

Judges

Paweł Rygiel (PRESIDING_JUDGE)

Legal basis

Judgment text

<p>Sygn. akt I ACa 1125/21</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 25 marca 2024 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie, I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSA Paweł Rygiel</p> <p>Protokolant: Edyta Sieja</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2024 r. w Krakowie na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">A. B. (1)</span>, <span class="anon-block">A. B. (2)</span> i <span class="anon-block">A. B. (3)</span> </p> <p>przeciwko Skarbowi Państwa – Wojewodzie <span class="anon-block"> (...)</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powodów</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie</p> <p>z dnia 22 czerwca 2021 r. sygn. akt I C 1966/19</p> <p>1.  oddala apelację;</p> <p>2.  zasądza solidarnie od powodów <span class="anon-block">A. B. (1)</span>, <span class="anon-block">A. B. (2)</span> i <span class="anon-block">A. B. (3)</span> na rzecz strony pozwanej Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, kwotę 8 100 zł (osiem tysięcy sto złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od uprawomocnienia się niniejszego postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego do dnia zapłaty.</p> <p>sygn. akt I ACa 1125/21</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>wyroku z dnia 25 marca 2024 r.</p> <p>Powód <span class="anon-block">A. B. (4)</span> domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta <span class="anon-block">K.</span> kwoty 711.462,50 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, a to tytułem odszkodowania za utratę prawa własności udziału w opisanej w pozwie nieruchomości. Na uzasadnienie żądania wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona decyzją Prezydium Rady <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">K.</span> z dnia 30 maja 1960 r., a następnie decyzją z dnia 13 sierpnia 2015 r. Minister Infrastruktury stwierdził nieważność w/w decyzji z dnia 30 maja 1960 r.. Powód podniósł, że zwrot przedmiotowej nieruchomości jest niemożliwy.</p> <p>Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu.</p> <p>W toku procesu powód <span class="anon-block">A. B. (4)</span> zmarł, a w jego miejsce do postępowania po stronie powodowej weszli jego spadkobiercy: <span class="anon-block">A. B. (1)</span>, <span class="anon-block">A. B. (2)</span> i <span class="anon-block">A. B. (3)</span>.</p> <p>Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy oddalił powództwo i zasądził od powodów na rzecz strony pozwanej koszty procesu.</p> <p>Sąd I instancji ustalił, że:</p> <p>1/ Orzeczeniem z dnia 30 maja 1960 r. o numerze <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> Prezydium Rady <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> orzekło o wywłaszczeniu m.in. nieruchomości położonej w <span class="anon-block">K.</span> gm. kat. <span class="anon-block">(...)</span>, oznaczonej jako parcela <span class="anon-block">(...)</span> kat.<span class="anon-block">(...)</span>o powierzchni 1444 m2, objętej Lwh <span class="anon-block">(...)</span>, stanowiącej własność <span class="anon-block">J. B. (1)</span> w ½ części i <span class="anon-block">S. L.</span> w ½ części.</p> <p>2/ Spadek po <span class="anon-block">J. B. (1)</span> zmarłym w dniu <span class="anon-block">(...)</span> r. nabyła <span class="anon-block">M. B.</span> w ¼ części oraz <span class="anon-block">A. B. (4)</span> w ¾ częściach. Spadek po <span class="anon-block">M. B.</span> zmarłej w dniu 1 listopada 1988 r. nabył w całości <span class="anon-block">A. B. (4)</span>. Spadek po <span class="anon-block">A. B. (4)</span> zmarłym w dniu 20 stycznia 2021 r. nabyli po 1/3 części <span class="anon-block">A. B. (1)</span>, <span class="anon-block">A. B. (2)</span> i <span class="anon-block">A. B. (3)</span>.</p> <p>3/ Decyzją z dnia 6 listopada 2009 r. o numerze <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> Minister Infrastruktury po rozpoznaniu wniosku <span class="anon-block">A. B. (4)</span> stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> z dnia 30 maja 1960 r. o numerze <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w <span class="anon-block">K.</span> gm. kat. <span class="anon-block"> (...)</span>, oznaczonej jako parcela <span class="anon-block">(...)</span> kat. <span class="anon-block">(...)</span> o powierzchni 1444 m2, objętej Lwh<span class="anon-block">(...)</span>, stanowiącej własność <span class="anon-block">J. B. (1)</span> w ½ części i <span class="anon-block">S. L.</span> w ½. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja została skierowana do osoby nieżyjącej (<span class="anon-block">J. B. (1)</span> zmarł w <span class="anon-block">(...)</span> r.), co stanowiło rażące naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie jej nieważności. Decyzją z dnia 16 marca 2011 r. o numerze <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>, wydaną po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Infrastruktury uchylił decyzję z dnia 6 listopada 2009 r. i umorzył postępowanie w sprawie, wskazując brak właściwości do rozstrzygnięcia sprawy. Wyrokiem z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>, Wojewódzki Sąd Administracyjny w <span class="anon-block">W.</span> po rozpatrzeniu skargi na <span class="anon-block">decyzję nr (...)</span> uchylił zaskarżoną decyzję i wskazał jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Wyrokiem z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt<span class="anon-block">(...)</span>, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną złożoną od w/w wyroku. Decyzją z dnia 13 sierpnia 2015 r. o numerze <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> Minister Infrastruktury po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymał w mocy decyzję z dnia 6 listopada 2009 r. o numerze <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>4/ W latach 2015-2016 <span class="anon-block">A. B. (4)</span> zwracał się do Wojewody <span class="anon-block"> (...)</span>, Urzędu Miasta <span class="anon-block">K.</span> i Prezydenta Miasta <span class="anon-block">K.</span> w sprawie odszkodowania za szkodę spowodowaną wydaniem decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości z dnia 30 maja 1960 r. W piśmie z dnia 19 października 2015 r. Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta <span class="anon-block">K.</span> wskazał, że kwestia uregulowania stanu prawnego nieruchomości oznaczonej jako parcela<span class="anon-block">(...)</span> kt <span class="anon-block">(...)</span>gm. kat. <span class="anon-block"> (...)</span> będzie możliwa po uzyskaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej i odszkodowawczej.</p> <p>5/ Wyrokiem z dnia 9 września 2016 r., sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>Wojewódzki Sąd Administracyjny w <span class="anon-block">W.</span> oddalił skargę Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta <span class="anon-block">K.</span> oraz Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span> reprezentowanej przez Prezydenta Miasta <span class="anon-block">K.</span> na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 13 sierpnia 2015 r. o numerze <span class="anon-block">(...)</span>. Wyrokiem z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span> Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od w/w wyroku.</p> <p>6/ Od dnia 23 kwietnia 1990 r. toczy się postępowanie z wniosku <span class="anon-block">A. B. (4)</span> o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej <span class="anon-block"> (...)</span> Spraw Wewnętrznych w <span class="anon-block">K.</span> z dnia 30 maja 1960 r. o numerze <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>. Postępowanie w dalszym ciągu jest w toku, nie wydano decyzji ostatecznie rozstrzygającej sprawę.</p> <p>Sąd poczynił także ustalenia dotyczące aktualnego oznaczenia geodezyjnego spornej nieruchomości. Wskazał, że aktualnie na nieruchomości położona jest część kompleksu <span class="anon-block"> Zespołu Szkół (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">K.</span>.</p> <p>W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał zgłoszone roszczenie za nieuzasadnione.</p> <p>W pierwszej kolejności Sąd wskazał, że do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 156;art. 156 § 1)">art. 156 § 1 k.p.a.</a> stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 1;art. 160 § 2;art. 160 § 3;art. 160 § 6)">art. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a.</a> Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 1)">art. 160 § 1 k.p.a.</a> stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 156;art. 156 § 1)">art. 156 § 1</a> albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. Do odszkodowania stosuje się przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksu cywilnego</a>, z wyłączeniem art. 418 tego kodeksu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 2)">art. 160 § 2 k.p.a.</a>). Przedawnienie roszczenia odszkodowawczego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 1)">art. 160 § 1 k.p.a.</a> zostało jednak uregulowane odmiennie niż w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksie cywilnym</a>. Stosownie bowiem do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 6)">art. 160 § 6 k.p.a.</a> roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 156;art. 156 § 1)">art. 156 § 1</a> albo decyzja, w której organ stwierdził, w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 158;art. 158 § 2)">art. 158 § 2</a>, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 156;art. 156 § 1)">art. 156 § 1</a>.</p> <p>W związku z tym Sąd Okręgowy wskazał, że decyzja z dnia 6 listopada 2009 r. stwierdzająca nieważność orzeczenia wywłaszczającego zyskała walor ostateczności w dniu 13 sierpnia 2015 r. Tym samym roszczenie o odszkodowanie za szkodę poniesioną przez powodów w wyniku wydania decyzji, która została później uznana za nieważną, przedawniło się z upływem dnia 13 sierpnia 2018 r. Pozew w niniejszej sprawie został zaś złożony w dniu 5 listopada 2019 r., a więc już po upływie terminu przedawnienia roszczenia. Skoro tak, to – z uwagi na to przedawnienie – roszczenie powodów musiało lec oddaleniu.</p> <p>Odnosząc się do twierdzeń powodów Sąd uznał, iż dla biegu przedawnienia nie ma znaczenia fakt, iż od 1990 r. do chwili obecnej toczy się postępowanie z wniosku <span class="anon-block">A. B. (4)</span> o zwrot nieruchomości wywłaszczonej. Podkreślił, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest dochodzone w postępowaniu administracyjnym na wniosek poprzedniego właściciela nieruchomości bądź jego następcy prawnego w sytuacji, gdy nieruchomość stała się zbędna na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19850220099" title="Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99 (art. 69)">art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości</a> (t.j. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.); <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (art. 136;art. 136 ust. 3)">art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami</a> (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 z późn. zm.)). Przy tym roszczeniu mamy więc do czynienia z sytuacją, gdy decyzją o wywłaszczeniu nieruchomości była ważna i skuteczna, lecz odpadły przyczyny, dla której nieruchomość została wywłaszczona. Z kolei roszczenie o odszkodowanie obejmujące własność wywłaszczonej nieruchomości, dochodzone na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 1)">art. 160 § 1 k.p.a.</a> powstaje w sytuacji, gdy decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości została uznana za nieważną i może przybrać formę alba żądania zwrotu nieruchomości, albo żądania zapłaty sumy pieniężnej odpowiadającej wartości nieruchomości.</p> <p>W rezultacie oba wskazane wyżej roszczenia są dochodzone w odmiennych sytuacjach prawnych i mają różne cele. W związku z tym złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie może zostać uznane za czynność przed właściwym organem powziętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia odszkodowawczego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 1)">art. 160 § 1 k.p.a.</a> </p> <p>Dodatkowo Sąd zaznaczył, że pisma kierowane przez <span class="anon-block">A. B. (4)</span> w latach 2015-2016 do Wojewody <span class="anon-block"> (...)</span>, Urzędu Miasta <span class="anon-block">K.</span> i Prezydenta Miasta <span class="anon-block">K.</span> w sprawie odszkodowania za szkodę poniesioną w wyniku wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, nie mogą być postrzegane jako którakolwiek z czynności skutkujących przerwaniem bieg terminu przedawnienia. Z kolei pismo Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta <span class="anon-block">K.</span> z dnia 19 października 2015 r. nie zawiera żadnych sformułowań, które mogłyby być traktowane jako uznaniu długu, właściwe bądź niewłaściwe.</p> <p>O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3 k.p.c.</a> </p> <p>Od powyższego orzeczenia apelację wnieśli powodowie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2)">art. 235<sup> <!-- -->2</sup> § 1 pkt 2 k.p.c.</a> poprzez pominięcie dowodów z dokumentów, a to: 1/ pisma z dnia 12 stycznia 2016 r. skierowanego do Wojewody <span class="anon-block"> (...)</span>, 2/ pisma z dnia 6 października 2015 r. skierowanego do Urzędu Miasta <span class="anon-block">K.</span>, 3/ pisma z dnia 28 września 2015 r. skierowanego do Urzędu Miasta <span class="anon-block">K.</span>, 4/ pisma Wydziału Skarbu Miasta <span class="anon-block">K.</span> z dnia 19 października 2015 r. – w sytuacji, gdy z w/w pism wynika, iż bieg przedawnienia roszczenia o odszkodowanie został przerwany, albowiem Skarb Państwa uznał przez swoje <em> <!-- -->statio fisci</em> odpowiedzialność odszkodowawczą i tym samym swój dług względem powoda, odraczając w czasie spełnienie na jego rzecz świadczenia na okres po zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego, a takie zachowanie odpowiadało instytucji uznania długu;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> poprzez brak oceny dowodów z powołanych wyżej dokumentów, co doprowadziło do błędnego uznania, iż w sprawie nie doszło do przerwania biegu przedawnienia roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności dokumentacji, z której wynika, iż od 1990 r. toczy się cały czas postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i błędne przyjęcie, że to postępowanie nie przerywa biegu przedawnienia roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości.</p> <p>Apelujący zarzucili także naruszenie przepisów prawa materialnego:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 1)">art. 123 § 1 pkt 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 6)">art. 160 § 6 k.p.a.</a> poprzez nieprawidłowe zastosowanie i brak uznania, że w sprawie doszło do przerwania biegu przedawnienia roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość na mocy czynności przedsiębranych przez <span class="anon-block">A. B. (4)</span> oraz organy administracji publicznej po 13 sierpnia 2015 r., wyrażone w opisanych wyżej pismach z dnia 12 stycznia 2016 r., z dnia 6 października 2015 r., z dnia 28 września 2015 r. i z dnia 19 października 2015 r.;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 2)">art. 123 § 1 pkt 2 k.c.</a> przez brak jego zastosowania do oceny stanowiska organu administracji publicznej zawartego w odpowiedzi Wydziału Skarbu Miasta <span class="anon-block">K.</span> z dnia 19 października 2015 r., w którym Urząd, mając wiedzę o wniesionych skargach do sądu administracyjnego wprost zapewnił <span class="anon-block">A. B. (4)</span> o tym, że <em> <!-- -->„w świetle powyższego kwestia uregulowania stanu prawnego nieruchomości (…) będzie możliwa po uzyskaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej i odszkodowawczej”</em> – czym uznał dług w postaci konieczności zaspokojenia roszczenia odszkodowawczego poprzednika prawnego powodów, a tym samym doszło do przerwy biegu przedawnienia tego roszczenia;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a> poprzez brak jego zastosowania, podczas gdy uwzględnienie zarzutu przedawnienia roszczenia powodów pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego takimi jak zasada zaufania obywateli do państwa i jego instytucji, zasada przyzwoitości w życiu publicznym, zasada nieosiągania przez organy administracji publicznej korzyści z własnych zaniedbań, zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań obywateli, zasada spokojnego życia i korzystania z własnego mienia.</p> <p>Apelujący podnieśli dalsze zarzuty kwestionujące ustalenia faktyczne Sądu I instancji, sprowadzające się do powtórzenia tez zawartych w już wcześniej przytoczonych zarzutach.</p> <p>W konsekwencji powodowie wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania – w obu przypadkach przy uwzględnieniu kosztów postępowania za obie instancje.</p> <p>Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.</p> <p>Apelacja powodów nie może odnieść zamierzonego skutku.</p> <p>Przede wszytskim odnotować należy, że Sąd Apelacyjny określa, iż właściwym <em> <!-- -->statto fisci</em> reprezentującym pozwany Skarb Państwa w niniejszej sprawie jest Wojewoda <span class="anon-block"> (...)</span>, a nie – jak przyjął to Sąd Okręgowy w ślad za depozycją powodów – Prezydent Miasta <span class="anon-block">K.</span>. Powodowie domagają się zasądzenia odszkodowania za szkodę poniesioną wskutek wydania nieważnej decyzji administracyjnej. Rację ma zatem strona pozwana, iż jednostką organizacyjną, z którą wiąże się dochodzone roszczenie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 67;art. 67 § 2)">art. 67 § 2 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 3)">art. 160 § 3 k.p.a.</a>) jest Wojewoda <span class="anon-block"> (...)</span>. Co do zasady, odszkodowanie przysługuje od organu, który wydał decyzję administracyjną z naruszeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 156;art. 156 § 1)">art. 156 § 1 k.p.a.</a> W sytuacji zatem, w której organ, który wydał w 1960 r. decyzję będącą źródłem zgłoszonego roszczenia (Prezydium Rady Narodowej <span class="anon-block"> (...)</span> Spraw Wewnętrznych) nie istnieje, a zgodnie z art. 36 ust.3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, Skarb Państwa przejmuje wymienione tam zobowiązania rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i wojewódzkiego, to właściwą jednostką reprezentującą Skarb Państwa jest wojewoda. Twierdzona szkoda nie wynika bowiem z działania z zakresu gospodarki nieruchomościami, lecz wadliwego sposobu działania administracji publicznej.</p> <p>Dookreślenie właściwego <em> <!-- -->statio fisci</em> na etapie apelacyjnym nie miało znaczenia dla dalszego biegu postępowania, skoro nadal stroną procesu jest Skarb Państwa, a czynności procesowe wykonywane były przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej. Nadto po wskazaniu właściwej jednostki reprezentującej Skarb Państwa Sąd Apelacyjny rozprawę odroczył, celem umożliwienia stronie pozwanej prawidłowo reprezentowanej zajęcia stanowiska procesowego.</p> <p>Ustalenia dokonane w pierwszej instancji są prawidłowe i Sąd Apelacyjny przyjmuje je za własne. W rzeczywistości przywołane przez Sąd Okręgowy fakty są niesporne.</p> <p>Nie mają racji apelujący powodowie o ile wskazują, iż Sąd I instancji całkowicie pominął w swojej ocenie treść eksponowanych w apelacji pism. Istotnie, treść przedmiotowych pism nie była przedmiotem szczegółowych ustaleń. Tym niemniej Sąd Okręgowy objął przedmiotowe okoliczności oceną wskazując, iż wbrew twierdzeniom powodów z treści powołanych pism nie wynika, by poprzez zawarte w nich oświadczenia doszło do przerwy biegu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego.</p> <p>Z uwagi na fakt, iż apelujący w swojej argumentacji bazują przede wszystkim na treści przedmiotowych pism, wywodząc z zawartych w nim oświadczeń daleko idące skutki, Sąd Apelacyjny uzupełnia ustalenia faktyczne poprzez odnotowanie następujących okoliczności.</p> <p>W dniu 12 stycznia 2016 r. <span class="anon-block">A. B. (4)</span> skierował pismo do Wojewody <span class="anon-block"> (...)</span>, w którym – w kontekście decyzji stwierdzającej nieważność decyzji wywłaszczeniowej i zawieszenia postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości – ponowił żądanie zapłaty przez Urząd Miasta <span class="anon-block">K.</span> za zabraną bezprawnie nieruchomość.</p> <p>Wcześniej, pismem z dnia 6 października 2015 r. <span class="anon-block">A. B. (4)</span> zwrócił się do Urzędu Miasta <span class="anon-block">K.</span> z informacją, iż wobec stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej „chce uzyskać” parcelę zamienną lub zapłatę „w cenach rynkowych osiąganych w miejscu usytuowania” jego parceli.</p> <p>Tożsame żądania <span class="anon-block">A. B. (4)</span> sformułował w piśmie skierowanym do Prezydenta Miasta <span class="anon-block">K.</span> w dniu 28 września 2015 r.</p> <p>Pismem z dnia 19 października 2015 r. Wydział Skarbu Urzędu Miasta <span class="anon-block">K.</span>, po przypomnieniu historii prowadzonych postępowań administracyjnych i kierowanych do niego żądań, odpowiedział <span class="anon-block">A. B. (4)</span>, że kwestia uregulowania stanu prawnego nieruchomości oznaczonej jako parcela<span class="anon-block">(...)</span>.kat.<span class="anon-block">(...)</span> gm. Kat. <span class="anon-block"> (...)</span> będzie możliwa po uzyskaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej i odszkodowawczej.</p> <p>W tym stanie rzeczy, w świetle ustalonego stanu faktycznego, w tym także przy uwzględnieniu treści w/w pism, Sąd Apelacyjny w pełni podziela dokonaną przez Sąd Okręgowy ocenę prawną.</p> <p>W sprawie nie budzi wątpliwości, że kwestia oceny przedawnienia zgłoszonego przez powodów roszczenia odszkodowawczego winna być oceniona w świetle treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 6)">art. 160 § 6 k.p.a.</a> Roszczenie odszkodowawcze powodów przedawnia się zatem z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 156;art. 156 § 1)">art. 156 § 1</a>. Skoro zatem przedmiotowa decyzja stała się ostateczna z dniem 13 sierpnia 2015 r., to zasadnie Sąd Okręgowy uznał, iż roszczenie powodów przedawniło się w dniu 13 sierpnia 2018 r. Tym samym istniały podstawy do oddalenia powództwa, skoro roszczenie odszkodowawcze zostało zgłoszone w pozwie wniesionym po tej dacie, bo w dniu 5 listopada 2019 r.</p> <p>Podzielić także należy ocenę Sądu I instancji, iż w świetle treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 1)">art. 123 § 1 pkt 1 k.c.</a> nie doszło do przerwania biegu przedawnienia z uwagi na fakt, iż od 1990 r. w toku pozostaje postępowanie o zwrot wywłaszczonej, spornej nieruchomości na podstawie przepisów art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 (art. 136;art. 136 ust. 3 l)">art. 136 ust.l3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami</a>. Podkreślenia wymaga, że w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 1)">art. 123 § 1 pkt 1 k.p.c.</a> aby czynność procesowa wywołała skutek przerwy biegu przedawniania oznaczonego roszczenia, czynność ta musi służyć dochodzeniu, ustaleniu, zaspokojeniu lub zabezpieczeniu tego roszczenia i zmierzać do tego bezpośrednio. Przerwanie biegu przedawnienia na skutek podjęcia określonej czynności procesowej dotyczy roszczeń tylko w zakresie objętym czynnością. Tym samym dochodzenie innego, jednego z roszczeń nie może oznaczać akceptacji poglądu, że także drugie z nich jest dochodzone, a w efekcie – prowadzić do przerwania biegu przedawnienia tego roszczenia.</p> <p>Zasadnie zatem odnotował Sąd Okręgowy odmienność roszczeń o odszkodowanie za wydanie nieważnej decyzji wywłaszczeniowej od roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na zbędność nieruchomości na cele określone w decyzji wywłaszczeniowej. Roszczenia te pozostają ze sobą w sprzeczności, a zatem – z istoty rzeczy – żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie mogło wywołać skutku przerwy biegu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego za wydanie nieważnej decyzji wywłaszczeniowej.</p> <p>Zważyć także należy, że bieg przedawnienia ulega przerwaniu jedynie w odniesieniu do osoby, przeciwko której skierowana jest czynność uprawnionego. Tymczasem żądanie zwrotu nieruchomości skierowane zostało do Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span>, zaś roszczenie odszkodowawcze – do Skarbu Państwa.</p> <p>Wbrew twierdzeniom apelujących powodów, nie zachodzą także przesłanki przerwy biegu przedawnienia z uwagi na rzekome uznanie powództwa (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 2)">art. 123 § 1 pkt 2 k.c.</a>). W żadnym wypadku na takie uznanie nie wskazuje treść pisma z dnia 19 października 2015 r. skierowanego do poprzednika prawnego powodów.</p> <p>Przede wszystkim odnotować należy, iż ewentualne oświadczenie zawarte w w/w piśmie nie zostało złożone przez jednostkę organizacyjną reprezentującą Skarb Państwa. Przedmiotowe pismo zostało sporządzone przez Wydział Skarbu Urzędu Miasta <span class="anon-block">K.</span>, zaś z okoliczności sprawy nie wynika w żaden sposób, by zawarte w nim oświadczenia były składane przez Prezydenta Miasta <span class="anon-block">K.</span> działającego jako jednostka organizacyjna Skarbu Państwa. Pismo to, w związku z żądaniami kierowanymi przez <span class="anon-block">A. B. (4)</span>, sporządzone zostało z uwagi na fakt, iż właścicielem spornej nieruchomości jest <span class="anon-block">Gmina M.</span> <span class="anon-block">K.</span>. To z uwagi na uprawnienia właścicielskie Gminy, a nie ewentualne zaspokojenie zobowiązań Skarbu Państwa, poinformowano adresata o tym, iż kwestia uregulowania stanu prawnego spornej nieruchomości będzie możliwa dopiero w przyszłości, po rozpoznaniu wniesionych środków zaskarżenia.</p> <p>Po drugie, z treści pisma nie wynika, by Gmina (Urząd Miasta <span class="anon-block">K.</span>) w ogóle odnosiła się do roszczenia odszkodowawczego powodów z tytułu wydania nieważnej decyzji wywłaszczeniowej. Wskazać należy, że pismo Urzędu Miasta z dnia 19 października 2015 r. stanowiło reakcję na żądania kierowane przez <span class="anon-block">A. B. (4)</span>. To wszystko w sytuacji, w której przed organami gminy od 1990 r. toczyło się postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wraz z uzyskaniem ostatecznej decyzji nadzorczej stwierdzającej nieważność decyzji wywłaszczeniowej <span class="anon-block">A. B. (4)</span> zwrócił się do Urzędu o wydanie nieruchomości zastępczej bądź o zapłatę za nieruchomość według cen rynkowych. Swoje żądania kierował do Gminy, jako podmiotu, któremu przysługiwał tytuł własności nieruchomości. W tej sytuacji odpowiedź, że „kwestia uregulowania stanu prawnego nieruchomości” będzie możliwa dopiero w przyszłości, po uzyskaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej i odszkodowawczej, nie może być uznana jako akceptacja faktu przysługiwania <span class="anon-block">A. B. (4)</span> roszczenia odszkodowawczego za wydanie nieważnej decyzji wywłaszczeniowej i obietnicę spełnienia tego rodzaju roszczenia.</p> <p>Przypomnieć zatem należy, że uznanie niewłaściwe jest oświadczeniem wiedzy dłużnika, obejmującym świadomość ciążącego na nim długu. Aby nastąpił skutek związany z tego rodzaju uznaniem niezbędne jest, by zachowanie zobowiązanego mogło uzasadniać przekonanie osoby uprawnionej, iż zobowiązany jest świadom swojego obowiązku, a w konsekwencji, by mogło uzasadniać oczekiwanie uprawnionego, że świadczenie na jego rzecz zostanie spełnione (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 marca 2010 r., I CSK 457/09, OSNC-ZD z 2010, z 4, poz. 112). Zważyć przy tym należy, że <em> <!-- -->„określone zachowanie może być uznane za dorozumiane oświadczenie woli tylko wtedy, gdy zamiar wywołania przez nie określonych skutków prawnych jest niewątpliwy” </em>(tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 lutego 2012 r., III CSK 208/11, OSNC-ZD z 2013, z 3, poz. 51).</p> <p>Nie sposób zatem uznać, że oświadczenie zawarte w piśmie, na które powołują się apelujący spełniało wyżej określone kryteria tj. by oświadczenie to zostało złożone imieniem Skarbu Państwa, a nadto - by zawierało nie budzące wątpliwości co do woli wywołania określonych skutków oświadczenie, mogące uzasadniać przekonanie u uprawnionego spełnienia na jego rzecz świadczenia z tytułu odszkodowania za wydanie nieważnej decyzji uwłaszczeniowej.</p> <p>Bezzasadny jest zarzut apelujących powodów naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> </p> <p>Po pierwsze, nie można uznać, że składając pozew w dniu 5 listopada 2019 r. <span class="anon-block">A. B. (4)</span> jedynie w nieznaczny w sposób przekroczył termin przedawnienia. Uwzględniając, iż dla roszczenia powodów przewidziany jest 3-letni termin przedawnienia, to jego przekroczenie wyniosło 1 rok i 3 miesiące.</p> <p>Po drugie, w sprawie nie zostały wykazane jakiekolwiek okoliczności, które mogłyby wskazywać na przyczyny nie zgłoszenia roszczenia przed upływem terminu przedawnienia. W szczególności, w świetle przytoczonych wyżej rozważań, nie może być usprawiedliwieniem fakt prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jak też okoliczność, że uprawniony zgłaszał swoje żądania <span class="anon-block">Gminie M.</span> <span class="anon-block">K.</span>. Podkreślić należy, że <span class="anon-block">A. B. (4)</span> korzystał z pomocy zawodowych pełnomocników.</p> <p>Po trzecie, roszczenie powodów nie ma waloru oczywistego, o ile zważyć przyczyny, dla których decyzją nadzorczą stwierdzono nieważność decyzji wywłaszczeniowej. Przypomnieć należy, iż nieważność decyzji o wywłaszczeniu spornej nieruchomości wynikała z jej skierowania do osoby nieżyjącej. Nie przesądzając o zasadności zarzutu strony pozwanej, iż ta przyczyna nieważności skutkuje dopuszczalnością powołania się przez sprawcę działania wywołującego szkodę na tzw. przyczynę rezerwową (o ile wykaże, że w przypadku braku uchybień przepisom prawa, stanowiącym podstawę nieważności decyzji lub stwierdzenia jej wydania z rażącym naruszeniem prawa, zostałaby wydana inna decyzja na tej samej podstawie prawnej, w tym samym terminie i tej samej treści) – co wyklucza uwzględnienie roszczenia odszkodowawczego – to tego rodzaju okoliczności powodują, iż nie sposób przyjąć, że powołanie się przez pozwany Skarb Państwa na przedawnienie roszczenia stanowi nadużycie prawa podmiotowego. W sprawie nie zostało bowiem przesądzone, że roszczenie odszkodowawcze rzeczywiście powodowi przysługuje, a okoliczności faktyczne sprawy rodzą w tym zakresie uzasadnione wątpliwości. Tym samym powołanie się przez stronę pozwaną na przedawnienie roszczenia stanowi adekwatny środek obrony.</p> <p>Po czwarte wreszcie, podniesienie przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia nie niweczy uprawnienia powodów do skorzystania z innych środków dla dochodzenia swych praw. Stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej nadal otwiera powodom drogę do uregulowania stanu prawnego nieruchomości. Z okoliczności faktycznych sprawy nie wynika, że nie jest możliwe uzyskanie przez powodów własności spornej nieruchomości, jak też jej zwrot.</p> <p>W tych okolicznościach nie można uznać, iż poprzez powołanie się przez Skarb Państwa na zarzut przedawnienia doszło do naruszenia zasad, o których mowa w apelacji powodów.</p> <p>Biorąc to pod uwagę Sąd Apelacyjny, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za jego wynik (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a>).</p> </div>