I SA/Gl 1596/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel ( spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Bożena Suleja-Klimczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2020 r. sprawy ze skargi T. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych oddala skargę. UZASADNIENIE Postanowieniem z [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO, Kolegium) ‒ działając na podstawie art. 13 § 1 pkt 3 i art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej "O.p.") ‒ stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania przez T. L. (dalej: zobowiązany, skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta D. (organ I instancji) z [...] r., nr [...], [...] odmawiającej zobowiązanemu umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny. Decyzją z [...] r. organ I instancji odmówił zobowiązanemu umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za okres od IV raty 2011 r. do IV raty 2017 r. w wysokości [...] zł, którą doręczono mu 16 sierpnia 2019 r. W dniu 10 września 2019 r. zobowiązany nadał w placówce pocztowej odwołanie od ww. decyzji, które wpłynęło do organu I instancji 12 września 2019 r.; do SKO wpłynęło 20 września 2019 r. SKO powołując się na art. 223 § 2 pkt 1 O.p. podało, że odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Decyzję, od której wniesiono odwołanie, doręczono zobowiązanemu 16 sierpnia 2019 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru (w aktach sprawy). Zatem termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 30 sierpnia 2019 r. Kolegium powołało także przepis art. 12 § 1 oraz art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 O.p. stwierdzając, że odwołanie nie mogło zostać merytorycznie rozpatrzone, bowiem prowadziłoby to do wydania orzeczenia dotkniętego kwalifikowaną wadą nieważności. Jednocześnie zauważyło, że stosowne pouczenie o terminie do wniesienia odwołania zostało zawarte w zaskarżonej decyzji, co spełnia wymóg określony w art. 210 § 1 pkt 7 O.p. W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zobowiązany zwrócił się z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podał, że niedotrzymanie terminu spowodowały problemy zdrowotne i finansowe, a także wejście w życie ustawy nakazującej obowiązek gospodarowania odpadami, która wyeliminowała jego firmę z rynku usług. Obecnie boryka się z prowadzonym wobec niego postępowaniem egzekucyjnym i grozi mu egzekucja z nieruchomości. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdzając, że nie zawarto w nim zarzutów podważających jego merytoryczną prawidłowość. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej P.p.s.a.) – podlegało postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania przez skarżącego od decyzji organu I instancji z [...] r., którą odmówiono mu umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości. Z istotnych i niespornych okoliczności sprawy wynika, że skarżącemu doręczono decyzję organu I instancji z [...] r. – w dniu 16 sierpnia 2019 r., co potwierdza załączone do akt administracyjnych zwrotne potwierdzenie odbioru, na którym widnieje podpis skarżącego. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie (art. 220 w związku z art. 223 O.p.) o możliwości wniesienia odwołania w terminie 14 dni od jej otrzymania. Odwołanie skarżący nadał za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 10 września 2019 r. (odwołanie wraz z kopertą jej nadania – w aktach sprawy). Przepis art. 220 § 1 O.p. stanowi, że od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ podatkowy wyższego stopnia (§ 2 tego przepisu). Z kolei z art. 223 O.p. wynika, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję (§ 1). Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (§ 2 pkt 1). Oznacza to, że w niniejszej sprawie termin do skutecznego wniesienia odwołania upłynął skarżącemu z dniem 30 sierpnia 2019 r., tymczasem odwołanie wniósł w dniu 10 września 2019 r. Zauważyć należy, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 2 O.p., co oznacza, że stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Możliwe jest wprawdzie przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego (art. 194 § 3 O.p.), ale należy mieć na uwadze, że również w postępowaniu podatkowym ciężar przeprowadzenia dowodu, spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne. Skarżący nie podważał wiarygodności ww. zwrotnego potwierdzenia odbioru. Zgodnie ze stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia przepisem art. 228 O.p., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (§ 1 pkt 2), a postanowienie w tym przedmiocie jest ostateczne (§ 2). Utrwalone w orzecznictwie i piśmiennictwie rozumienie tej normy prawnej wskazuje, że ma ona charakter kategoryczny i bezwarunkowy. Dlatego też każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi (por. wyroki NSA z 20 lutego 2018 r., II FSK 575/16 i z 7 sierpnia 2020 r., I FSK 1895/17 oraz przywołane tam orzecznictwo - dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Brzmienie tego przepisu nie pozostawia zatem wątpliwości, że stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania powinno nastąpić w przypadku ustalenia, że odwołujący przekroczył termin określony w art. 223 § 2 O.p. Podejmując zatem rozstrzygnięcie na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenia, kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji. To te elementy są kluczowe przy ocenie dochowania lub niedochowania 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej i to one przesądzają o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Argumentem, dodatkowym, który należało uwzględnić w rozważaniach jest też bezwarunkowy charakter art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wynikający między innymi ze zwrotu "organ odwoławczy stwierdza", a więc uchybienia terminowi następuje w trybie działania z urzędu. Tym samym, o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania decyduje to, czy według stanu na moment jego podjęcia spełniły się przesłanki przewidziane w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Treść tego przepisu została sformułowana w sposób kategoryczny i bezwarunkowy. Stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Koniecznym jest zatem ustalenie, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenie, kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji i w rezultacie, czy doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest bowiem okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi. Jak wyżej zaakcentowano, skarżący nie przeczy ustaleniom organu. W skardze, wskazując na trudną sytuację, w której się znalazł, domagał się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. O ile jednak uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest okolicznością obiektywną i organ ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi, o tyle przywrócenie terminu może nastąpić tylko na wniosek zainteresowanego. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący złożył taki wniosek do organu. Skład orzekający w tej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 8 sierpnia 2012 r., I FSK 1443/11, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, iż rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Zgodzić się także należy z NSA, że z art. 162 § 1 i § 2 O.p. wynika, iż podanie o przywrócenie terminu składa się po jego uchybieniu (ustaniu przyczyny uchybienia), przy czym takie przywrócenie następuje "w razie uchybienia terminu" (o ile zainteresowany uprawdopodobni brak winy w uchybieniu). Instytucja przywrócenia terminu została zatem przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Właśnie to uchybienie daje możliwość zawnioskowania o jego przywrócenie. Stwierdzenie, więc uchybienia terminowi przed rozpatrzeniem wniosku o jego przywrócenie nie jest działaniem przedwczesnym. Zatem w punkcie wyjścia niezbędne jest każdorazowe ustalenie czy środek odwoławczy został wniesiony w przewidzianym terminie. Jeśli ustalenie to jest negatywne należy stwierdzić uchybienie terminowi do jego wniesienia. W żadnym razie nie stoi temu na przeszkodzie ewentualnie złożony wniosek o przywrócenie terminu, który nie ma wpływu na prawidłowo podjęte rozstrzygnięcia SKO w badanej sprawie. Sąd stwierdza, że wydane postanowienie nie narusza art. 228 § 1 pkt 2 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że postanowienie, w którym organ podatkowy stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania ma jedynie charakter deklaratoryjny. Natomiast, jak już wspomniano, z akt sprawy nie wynika, czy skarżący w ogóle złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji z 6 sierpnia 2019 r. W tej kwestii nie wypowiedział się także ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego. Z przedstawionych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.