II SAB/Wr 1216/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis, Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon, Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 13 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi V. K. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego L. K. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do wydania aktu lub dokonania czynności; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 600 zł (słownie: sześćset złotych); V. dalej idącą skargę oddala; VI. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Skarżąca (V. K.), reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego L. K., wniosła w dniu [...] skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ administracji), polegającą na niedotrzymaniu terminów załatwienia sprawy z jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy – złożonego [...]. Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1 i art. 53 § 2b ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 35 § 1- 3 i art. 36 § 1 k.p.a. Na tej podstawie wniosła o: 1) stwierdzenie, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; 2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; 4) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 5) wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz 6) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Skarżąca uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na typowe przyczyny opóźnienia w procedowaniu w tego rodzaju sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącej o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy okazała się uzasadniona, albowiem z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 ani w terminie wskazanym w art. 36 k.p.a. Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że [...] skarżąca wniosła do Wojewody wniosek w sprawie. Tego samego dnia otrzymała informację od organu, że: przewidywany termin zakończenia postępowania ustala się na dzień [...], a w trakcie jego rozpatrywania (aż do uzyskania przyszłej decyzji przymiotu ostateczności) jej pobyt na terytorium Polski uważa się za legalny. Dnia [...] przesłano organowi zaświadczenie o zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego. Dnia [...] skarżąca złożyła ponaglenie na działanie organu. Dnia [...] Wojewoda przekazał ponaglenie Szefowi Urzędu ds. Cudzoziemców. W tej samej dacie organ wystąpił do odpowiednich służb o przekazanie informacji na temat pobytu cudzoziemca na terytorium RP. Dnia [...] organ poinformował wnioskodawczynię, że przewidywany termin zakończenia postepowania nie uległ zmianie. Jednocześnie wezwał do dostarczenia, w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma, tłumaczenia na język polski aktu urodzenia małoletniej dokonanego przez tłumacza przysięgłego. Dnia [...] Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu poinformował Wojewodę, że z dokonanych ustaleń w dostępnych dla Policji bazach danych nie wynika, aby pobyt wnioskodawczyni na terytorium RP stanowił zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Dnia [...] Szef Urzędu ds. Cudzoziemców wydanym postanowieniem uznał wniesione ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył termin rozpatrzenia wniosku do [...] stwierdzając jednocześnie, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z [...] pełnomocnik zwrócił się z wnioskiem o udostepnienie mu akt toczącego się postepowania. Jednocześnie wniósł o przekazanie przyszłej decyzji za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Dnia [...] do organu wpłynęły: tłumaczenie przysięgłe odpisu aktu urodzenia wnioskodawczyni, uwierzytelnione za zgodność z oryginałem pełnomocnictwo dla radcy prawnego oraz potwierdzenie nadania ww. dokumentów w dniu [...]. Dnia [...] wystosowano ponowny wniosek o zapoznanie się z aktami sprawy. Dnia [...] Wojewoda poinformował pełnomocnika, że termin wglądu w akta wyznaczono na dzień [...]. W tej samej dacie poinformowano skarżącą, że: istnieje możliwość zapoznania się z zebranymi w sprawie materiałami i dowodami. Jednocześnie poproszono o dostarczenie w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma: udokumentowanych informacji o stabilnym i regularnym źródle dochodu wystarczającym na pokrycie kosztów utrzymania rodziny oraz potwierdzenia posiadania aktualnego, opłaconego ubezpieczenia zdrowotnego, pod rygorem wydania decyzji niezgodnej z żądaniem. Powyższe ustalenia wskazują, że organ pozostawał w sprawie bezczynny, naruszając w ten sposób zasady i terminy określone w art. 35, art. 36 oraz w art. 8 i art. 12 k.p.a. Okres zwłoki organu, który od daty złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, tj. [...] do dnia [...], a następnie do połowy [...] nie podejmował w sprawie jakichkolwiek czynności, znacząco przekracza maksymalne terminy określone w przepisach, a w sprawie nie zachodzą okoliczności, które mogłyby usprawiedliwić opieszałe działanie Wojewody. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że w prowadzonym postępowaniu organ dopuścił się bezczynności (pkt I sentencji wyroku). Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania oraz błędny sposób postępowania sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak też z art. 2 Konstytucji RP (zasadą demokratycznego państwa prawa), art. 30 (godnością człowieka) i art. 37 ust. 1 Konstytucji RP (korzystaniem z wolności i praw konstytucyjnych przez cudzoziemców) Sąd uznał, że bezczynność organu administracji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Wobec poinformowania przez Wojewodę o wydaniu decyzji odmownej z dnia [...] w niniejszej sprawie, Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności (pkt III sentencji wyroku). Na wniosek skarżącej, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał sumę pieniężną w kwocie 600 zł (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. Sąd rozpoznając sprawę przyjął stan faktyczny występujący na dzień [...], tj. na dzień wywiedzenia skargi. Na powyższe rozstrzygnięcie (zasądzenie sumy pieniężnej) miał wpływ fakt, że podjęcie pierwszych czynności w sprawie nastąpiło po [...] miesiącach od dnia złożenia wniosku, po czym przez dalsze ponad pół roku Wojewoda pozostawał w bezczynności. Taka opieszałość ze strony organu nie może zasługiwać na aprobatę. Nie łączyły się z nią żadne inne czynności jak np. sprawdzenie kompletności wniosku. Jednocześnie wyważając między sobą występujący z jednej strony po stronie wnioskodawcy permanentny stan niepewności i stresu związany z czekaniem na pozytywne informacje z o Urzędu Wojewódzkiego, a z drugiej strony brak wykazania konkretnych i wymiernych szkód oraz krzywd, które spowodowała u wnioskodawcy stwierdzona bezczynność, doprowadziło to orzekających do kompromisowego przekonania, że skarżącej powinno się przyznać kwotę wskazaną w pkt IV sentencji wyroku. Bez wątpienia przyznanie na gruncie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej winno być zatem zastrzeżone jedynie do wyjątkowych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Tym samym Sąd uznał, że wnioskowana w skardze kwota (połowa możliwej do przyznania sumy z art. 154 § 6 p.p.s.a.) jest wygórowana. Sąd postanowił odstąpić od wymierzenia organowi grzywny. Powszechnie wiadomym jest bowiem, że ilość załatwianych przez organ wniosków w sprawie o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt i pracę dla cudzoziemców jest bardzo duża oraz że czynione są starania dla poprawy mobilności organu w tym zakresie (organizacja nowych stanowisk do obsługi wniosków cudzoziemców, przesunięcia kadrowe itp.). I chociaż dla stwierdzenia bezczynności (przewlekłości) nie mają znaczenia przyczyny organizacyjne lub kadrowe (na które organ powołuje się już od dawna), leżące po stronie organu (właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki), to jednak - w pewnych sytuacjach - powinny one rzutować na rozstrzygnięcia Sądu wydawane na podstawie 149 § 2 p.p.s.a. Dlatego w tym zakresie Sąd skargę oddalił (pkt V sentencji wyroku). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt VI sentencji wyroku).