II GZ 372/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1636/20 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, że produkt nie jest bezpieczny, zakazu wprowadzania na rynek, nakazu wycofania z rynku i nałożenia kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 3 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1636/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. Sp. z o.o. w K. wstrzymania wykonania decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia, że produkt nie jest bezpieczny, zakazu wprowadzania na rynek, nakazu wycofania z rynku i nałożenia kary. Zdaniem Sądu I instancji, A. Sp. z o.o. w K. (dalej "skarżąca", "wnioskodawca") nie wykazała okoliczności, które stanowiłyby uprawdopodobnienie istnienia warunków do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie odniosła się do swojego stanu majątkowego ani do posiadanych środków finansowych. Nie pozwala to na określenie wartości majątku, którego upłynnienie pozwoliłoby na zapłatę nałożonej kary pieniężnej. Sąd wskazał przy tym, że utrata reputacji przez przedsiębiorcę nie może stanowić przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, która stwierdza, że dany produkt nie jest bezpieczny, zakazuje jego obrotu i nakazuje jego wycofanie, biorąc pod uwagę zagrożenie, jakie stwarza wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzjo dla interesu publicznego, przede wszystkim dla życia i zdrowia konsumentów. Następnie Sąd stwierdził, że subiektywne przekonanie wnioskodawcy jakoby skarżone rozstrzygnięcie naruszało prawo nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji konieczne jest przedstawienie dokumentów dotyczących sytuacji finansowej oraz majątkowej wnioskującej, zaś istotne konsekwencje ekonomiczno-gospodarcze, w tym utrata reputacji, nie może stanowić przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdy tymczasem 1)dla wstrzymania wykonania decyzji wystarczające jest wykazanie spełnienia którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a., 2) szkoda, o jakiej mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie musi mieć charakteru materialnego, 3) odwrócenia skutku jako pojęcie nieostre nie stanowi katalogu zamkniętego i winno być rozpatrywane przy uwzględnieniu konkretnych okoliczności danej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym wskazać, że z wnioskowego charakteru powyższej instytucji wynika, że wnioskodawca powinien w taki sposób wykazać okoliczności sprawy, aby uprawdopodobnić, że wykonanie decyzji może skutkować podanymi powyżej konsekwencjami. Podejmując decyzja o skorzystaniu możliwości ubiegania się udzielenie z ochrony tymczasowej wnioskodawca powinien mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. np. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że przez wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 379). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca wystąpienia takich okoliczności nie uprawdopodobniła. Warto w tym miejscu podkreślić, że ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od sądowej oceny okoliczności poszczególnych przypadków, ocena ta wymaga natomiast dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji finansowej wnioskodawcy (i poparcia ich – przez stronę – dowodami w postaci dokumentów źródłowych), dopiero bowiem ich konfrontacja np. z wysokością określonego zaskarżoną decyzją zobowiązania podatkowego może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W rozpoznawanej sprawie strona w żaden sposób nie wskazała (już nie mówiąc o rzetelnym udokumentowaniu), że w istocie wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do tak dalece idących skutków, by można było stwierdzić spełnienie wymogów z art. 61 § 3 p.p.s.a. Przede wszystkim należy zauważyć, że jej argumentacja opiera się wyłącznie na tym, że skutkiem wykonania decyzji będzie konieczność wycofania przez nią z obrotu i utylizacji produktu, a także jego transportu do utylizacji, co wiązałoby się z poniesieniem wydatków w wysokości około 220.000 zł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że spółka nie przedstawiła wiarygodnymi środkami dowodowymi swojej sytuacji majątkowej. Nie zostało bowiem określone, jakim majątkiem spółka dysponuje, jakie środki ma zgromadzone na rachunku bankowym. Dopiero zaś porównanie jej stanu majątkowego z przewidywanym kosztem wycofania produktu z obrotu mogłoby pozwolić na ocenę, czy zaskarżona decyzja w tym zakresie może wywołać skutki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z tego samego powodu nie było podstaw do zbadania wpływu uiszczenia kary pieniężnej nałożonej zaskarżoną decyzją na sytuację finansową wnioskodawczyni. W konsekwencji NSA nie mógł uwzględnić majątkowego aspektu wykonania zaskarżonej decyzji jako podstawy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Kolejnym argumentem powołanym w zażaleniu jest to, że Sąd I instancji nie wziął pod uwagę, że na skutek wykonania decyzji może ucierpieć reputacja spółki. Rację należy przyznać stronie, że mogą wystąpić sytuacje, np. utrata reputacji, w których również egzekucja świadczenia niepieniężnego może wywołać nieodwracalne skutki, co może stanowić podstawę do udzielenia ochrony tymczasowej, jednak to do strony należy uprawdopodobnienie, że akurat w jej przypadku taka sytuacja zachodzi (przez powołanie się na konkretne okoliczności, które mogłyby wskazywać na możliwość spełnienia subiektywnych obaw skarżącego w tym zakresie) – uprawdopodobnienia takiego nie stanowi ogólne i gołosłowne wskazanie, że stronie grozi utrata reputacji. Należy stwierdzić, że w celu uprawdopodobnienia utraty reputacji, spółka powinna opisać, w czym ta opinia się przejawiała, a następnie wyjaśnić, w jaki sposób zmieni się ona na skutek wycofania spornych [...]. Skarżąca natomiast nie uprawdopodobniła, z jakich powodów jej zdaniem wycofanie produktu z obrotu może pozostawić niekorzystne i trudne do zatarcia wrażenie na konsumentach czy kontrahentach. Nie mają przy tym żadnego znaczenia dla zastosowania instytucji ochrony tymczasowej argumenty dotyczące zachowania skarżącej po wydaniu zaskarżonej decyzji, tj. powstrzymanie się od sprzedaży [...] oraz braku skarg konsumenckich na wycofany produkt. Okoliczności te nie mieszczą się bowiem w przesłankach wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji – nie świadczą one ani o trudnych do odwróceniach skutki wykonania decyzji ani o znacznej szkodzie spowodowanej jej wykonaniem. Również przekonanie skarżącej o wadliwości zaskarżonej decyzji nie może świadczyć o wystąpieniu podstaw z art. 61 § 3 p.p.s.a. To, czy zaskarżona decyzja jest prawidłowa czy nie, nie może być przedmiotem rozważań sądu na etapie badania sprawy incydentalnej, jaką inicjuje wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wobec tego wszystkie argumenty strony dotyczące tej kwestii nie mogły odnieść oczekiwanego przez nią efektu. Z tych wszystkich przyczyn NSA uznał, że postanowienie Sądu I instancji odpowiadało prawu i nie podważyło tej oceny złożone przez spółkę zażalenie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.