II SAB/Po 150/19

SENTENCJA Dnia 13 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2020 roku sprawy ze skargi J. H. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku z [...] czerwca 2019 roku, II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy na rzecz skarżącej kwotę [...]- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. UZASADNIENIE W dniu [...] czerwca 2019 roku J. H. złożyła poprzez platformę ePuap wniosek o udostępnienie następujących informacji publicznych: 1) W jakich latach organizowane były wyjazdy na ferie zimowe dla dzieci i młodzieży z gminy [...]. 2) Jaka była liczba uczestników z przypisaniem do każdego wyjazdy wraz z listą uczestników i opiekunów wyjazdu. 3) Kto był organizatorem wyjazdów w poszczególnych latach. 4) Ujawnienie listy płac opiekunów z poszczególnych wyjazdów. 5) Jakie były kryteria naboru uczestników na w/w wyjazdy podczas ferii zimowych. 6) Jakie koszty finansowe (odpłatność za wyjazd) ponosili uczestnicy poszczególnych wyjazdów. 7) Jakie koszty organizacji wyjazdów ponosiła gmina [...] z rozbiciem na lata. Pismem z dnia [...] lipca 2019 roku J. H. została poinformowana, iż z uwagi na nakład pracy jaki musi zostać wniesiony w przygotowanie materiałów informacja zostanie udostępniona z zachowaniem terminu zgodnego z art 13 ust 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pismem z dnia [...] października 2019 roku J. H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W tym względzie skarżąca zarzuciła organowi naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: "UDIP") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W konsekwencji J. H. wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia [...] czerwca 2019 roku oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W ocenie skarżącej termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił odpowiedzi. W piśmie z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] organ zapewnił skarżącą, że udostępni informację do dnia [...] sierpnia 2019 roku. W uzasadnieniu organ powołał się na nakład pracy jaki musi zostać włożony w przygotowanie materiałów. W dniu złożenia informacje nie zostały jednak udzielone. W Odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu administracji zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu organ stwierdził, że pismem z dnia [...] grudnia 2019 roku organ udostępnił informację publiczną w zakresie pkt. 1-7 wniosku z dnia [...] czerwca 2019 roku, a powodem opóźnienia było zebranie danych z przestrzeni blisko 10 lat, znajdujących się w różnych rejestrach i archiwach. Organ odpowiedział na żądanie strony - udzielił informacji publicznej w pełnym zakresie objętym wnioskiem, a więc nie pozostaje w bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazał się uzasadniona w kwestii bezczynności Burmistrza Miasta i Gminy w zakresie udzielenia informacji publicznej. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a."), sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Alternatywnie do powyższego Sąd może orzec o stwierdzeniu, czy organ dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Wobec tego w niniejszym postępowaniu kluczowym obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy rzeczywiście zaistniała – tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że bezsporne w niniejszej sprawie jest, iż pismem z dnia [...] grudnia 2019 roku Burmistrz Miasta i Gminy na podstawie art. 14 ust 1 ustawy z dnia [...] września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz.U z 2019 roku, poz. 1429) udzielił informacji publicznej J. H. w zakresie objętym wnioskiem z dnia [...] czerwca 2019 roku. W związku faktem zakończenia postępowania, co do którego J. H. przedstawiła zarzut bezczynności, postępowanie sądowe uległo jednak umorzeniu w zakresie żądanego zobowiązania organu do udostępnienia informacji publicznej. W tym stanie rzeczy postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy. W tej części podlegało ono więc umorzeniu w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (punkt I sentencji wyroku). Nie oznacza to jednak, że nie było podstaw do wyrokowania, gdyż zgodnie z cytowanym wyżej art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., nawet, gdy sprawa przed wydaniem orzeczenia przez sąd administracyjny zostanie zakończona, sąd pozostaje uprawniony i zobligowany do stwierdzenia, czy organ dopuścił się bezczynności. W ocenie Sądu bez najmniejszych wątpliwości Burmistrz Miast i Gminy na dzień wniesienia skargi dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej. Jedyne co uczyniono, to pismem z dnia [...] lipca 2019 r., na podstawie art. 2 ust 1 w związku z art. 10 ust 1 i art. 13 ust 1-2 ustawy o dostępie do informacji publicznej przedłużono termin do załatwienia sprawy do dnia [...] sierpnia 2019 roku. Po upływie tego terminu organ pozostawał w bezczynności kwalifikowanej, gdyż następowała ona w warunkach naruszenia własnego zawiadomienia o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy (dokładnie 4 miesięcy – od [...] sierpnia do [...] grudnia 2019 r.). Analiza akt sprawy wskazuje, że w okresie od dnia [...] sierpnia 2019 roku do dnia [...] grudnia 2019 roku Burmistrz Miast i Gminy nie podjął jakiejkolwiek urzędowo utrwalonej czynności zmierzającej do rozstrzygnięcia sprawy. Swojej bezczynności organ nie może tłumaczyć trudnościami związanymi zebraniem danych z przestrzeni blisko 10 lat, znajdujących się w różnych rejestrach i archiwach. Obowiązkiem organów państwowych jest takie zorganizowanie pracy, a także przeznaczenie takich sił i środków, by sprawnie realizować nałożone na nie zadania. Strona postępowania administracyjnego nie może jednak ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań organów państwowych. Skarga była zatem usprawiedliwiona w zakresie zarzutu bezczynności, bowiem organ do dnia wniesienia skargi, ale i nadto do dnia jej rozpoznania, nie rozpoznał wniosku J. H.. Stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności wymaga również dokonania oceny, czy bezczynność miała charakter rażący (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a., jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w K.p.a. przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej. Zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania, podejmowanych czynności i jego zakończenia, uwarunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy uzasadniają ustalenie, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa w zakresie sposobu prowadzenia postępowania. Na gruncie badanej sprawy taka sytuacja zachodzi, ponieważ nawet bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. W rozpoznawanej sprawie (co zostało już przytoczone) organ wyznaczył termin załatwienia sprawy zgodnie z przepisem art. 13 ust 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a więc w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Tego terminu organ nie dochował. W chwili wniesienia skargi sprawa z wniosku J. H. pozostawała nierozpoznana. W celu jej rozpoznania organ zadeklarował, że podejmowano czynności, niemniej jednak nie załatwił sprawy, ani nie informował wnioskodawczyni z jakich przyczyn wystąpił taki stan rzeczy oraz kiedy wniosek zostanie załatwiony. Powyższe wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie organ udzielił pisemnej odpowiedzi na pytania zadane przez J. H. w warunkach bezczynności, a nawet rażącej bezczynności. W ocenie Sądu sytuacja, w której strona czeka przez tak długi okres bezowocnie na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki. Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w punkcie III. sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. O zwrocie kosztów Sąd postanowił w punkcie IV. wyroku na mocy art. 200 P.p.s.a., a na zasądzoną kwotę złożyła się kwota wpłaconego wpisu od skargi (druk wpłaty – zob. k. 2 akt sądowych). Wyrok zapadł w postępowaniu uproszczonym poza rozprawą na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a.