II GZ 359/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "M. G." Sp. z o.o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 755/10 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi "M. G." Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zmiany zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 755/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił "M. G." Sp. z o.o. w P. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zmiany zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. I W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podał, że rozstrzygnięcie oparł o następujące ustalenia. Decyzja Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] czerwca 2010 r. wpłynęła do kancelarii pełnomocnika reprezentującego skarżącą spółkę w dniu 30 czerwca 2010 r., tak więc termin do wniesienia skargi upływał w dniu 30 lipca 2010 r., zaś skarga została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 6 sierpnia 2010r. zatem z uchybieniem terminu. Zostało wykazane, że pełnomocnik spółki zawarł w dniu 28 czerwca 2010 r. z Pocztą Polską S.A. umowę o świadczenie usługi pod nazwą "F. P.", na mocy której korespondencja wychodząca z kancelarii adwokackiej odbierana była bezpośrednio z siedziby pełnomocnika przez pracownika Poczty. Wysyłana w ten sposób korespondencja wpisywana była przez pracowników Adwokackiej Spółki Partnerskiej do pocztowej księgi nadawczej, a następnie odbierana i wysyłana bezpośrednio przez Pocztę Polską w dniu jej przekazania pracownikowi Poczty. W dniu 30 lipca 2010 r. pracownik kancelarii wydał pracownikowi Poczty Polskiej paczkę zaadresowaną do Dyrektora Izby Celnej, zawierającą skargę do WSA. Przesyłka została wpisana do książki nadawczej. Jak wskazano we wniosku o przywrócenie terminu, do godz. 19 dnia 30 lipca 2010 r. pracownik pełnomocnika nie został poinformowany przez Pocztę o niemożności nadania przesyłki. Natomiast w dniu 2 sierpnia 2010 r. Poczta Polska zwróciła pełnomocnikowi spółki przesyłkę pocztową zawierającą skargę, zamieszczając na niej niepodpisaną lakoniczną informację, która nie uzasadniała odmowy nadania tej przesyłki. W dniu 6 sierpnia pełnomocnik spółki złożył skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. Wniosek został złożony z zachowaniem 7 dniowego terminu. Do wniosku dołączono oświadczenia dwóch pracowników zatrudnionych w Adwokackiej Spółce Partnerskiej, z których wynika, że kurier Poczty nie wniósł żadnych zastrzeżeń do przesyłki przyjętej z kancelarii, ani też w dniu 30 lipca do godziny 19 nie było żadnej informacji telefonicznej z Poczty Polskiej. Dołączono także kopię pocztowej księgi nadawczej z 30 lipca 2010 r., kopię wierzchniej części paczki oraz kopię umowy zawartej z Poczta Polską SA w dniu 28 czerwca 2010 r. wraz z aneksem i "Regulamin świadczenia usługi F. P.". Zgodnie z "Regulaminem" pracownik Poczty zobowiązany jest przy odbiorze przesyłki do sprawdzenia, czy jest ona przygotowana do odbioru i nadania, a ponadto w przypadku stwierdzenia zastrzeżeń, ewentualne wyjaśnienia należy uzyskać drogą telefoniczną. Sąd pierwszej instancji powołując się na treść art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej: p.p.s.a. ) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że do uchybienia terminu doszło z winy strony, a nie zaś jak to wywodziła spółka na skutek zaniedbań powstałych po stronie Poczty Polskiej. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że placówka pocztowa, w której, według umowy z 28 czerwca 2010 r., miały być przyjmowane przesyłki, mieści się blisko siedziby Spółki Adwokackiej i była czynna do godz. 20. Ponadto na terenie miasta Poznania znajduje się co najmniej jedna placówka pocztowa czynna całą dobę, zatem przy dołożeniu szczególnej staranności i odpowiedniej organizacji pracy kancelarii jej pracownik miał możliwość osobiście nadać przesyłkę zawierającą skargę w dniu 30 lipca 2010 r. Sprzyjał temu fakt, iż do północy pozostało wystarczająco dużo czasu, pracownik przebywał na terenie kancelarii i nie miał informacji o zastrzeżeniach Poczty, a sprawa była pilna ponieważ tego dnia upływał termin do wniesienia skargi. Ponadto w treści "Regulaminu świadczenia usługi F. P." zawarto klauzulę ( wyjaśnianie zastrzeżeń w drodze telefonicznej ), która, w przypadku jak opisany wyżej, powoduje, iż podmiot korzystający z usługi nie ma wiedzy o losie przesyłki, a o skutkach działania (zaniechania) usługodawcy dowiaduje się po kilku dniach. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w takich sytuacjach profesjonalny pełnomocnik powinien być przygotowany na podjęcie działań umożliwiających mu dokonanie czynności procesowej. Wobec powyższego, WSA uznał, że strona nie uprawdopodobniła, iż bez swej winy uchybiła terminowi do wniesienia skargi. II Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca spółka, która domagała się jego uchylenia. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu, w sytuacji gdy skarżąca okoliczności te uprawdopodobniła. Zarzuciła również naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 86 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i nieprzywrócenie terminu do wniesienia skargi w sytuacji, gdy ziściły się przesłanki konieczne do przywrócenia terminu. W uzasadnieniu wskazała przede wszystkim na konieczność uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu. Powyższe oznacza złagodzenie rygorów dowodowych w tym zakresie. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest uzasadnione. Zgodnie z treścią art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie z art. 86 § 2 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia terminu jest spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego. Artykuł 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jest niesporne, że w sprawie niniejszej spełnione zostały wszystkie wymienione wyżej przesłanki przywrócenia terminu. Niesporne są także okoliczności w jakich doszło do opóźnienia. Sporna jest natomiast ich ocena i ustalenie, czy przedstawione przez stronę okoliczności pozwalają uznać, że spełniona została podstawowa przesłanka warunkująca przywrócenie terminu tj. brak winy wnioskodawcy. Wskazać należy, że art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. Uznać należy, że brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej. Chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach. Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w okolicznościach sprawy niniejszej spełnione zostały przesłanki uzasadniające przywrócenie stronie uchybionego terminu, bowiem uchybienie nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez stronę. Zdaniem Sądu powierzenie – we właściwym terminie – przesyłki pracownikowi Poczty Polskiej, zgodnie z umową dotyczącą realizacji usługi "F. P." pozwala stronie działać w zaufaniu, że jej przesyłka zostanie nadana w terminie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest trafny pogląd, że skorzystanie z usługi "F. P.", oferowanej przez operatora publicznego, jakim jest Poczta Polska S.A. i działanie w zaufaniu, że usługa ta zostanie wykonana profesjonalnie i zgodnie z umową, stanowi rodzaj lekkomyślności skutkującej uznaniem winy nadawcy, która to wina uniemożliwia uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe oznacza, że uchybienie terminu spowodowane niewywiązaniem się z umowy "F. P." przez operatora publicznego może być potraktowane, jako działanie niezawinione przez stronę, co uzasadnia przywrócenie terminu do dokonania czynności. Pamiętać należy, że odmowa przywrócenia terminu do wniesienia skargi skutkuje pozbawieniem strony prawa do sądu. Zatem wina strony nie może budzić wątpliwości. W sytuacji, kiedy jest oczywiste, że to operator publiczny, od którego można spodziewać się najwyższego profesjonalizmu, dopuścił się zaniedbania, nie jest uzasadnione przypisanie winy stronie i pozbawienie jej prawa do sądu. W tym stanie rzeczy, wobec uprawdopodobnienia braku winy pełnomocnika strony skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, należało uchylić zaskarżone postanowienie i na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. orzec o przywróceniu skarżącej terminu do wniesienia skargi.