II OZ 1143/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt II SA/Po 212/09 w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 29 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił A. J. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, córką i synem. Posiada nieruchomość o pow. 180 m2, działkę rolną o pow. 1,98 ha, nieruchomość o pow. 134 m2 służącą mu do prowadzenia działalności gospodarczej oraz oszczędności na łączną kwotę 48 489 zł. Miesięczne przychody jego rodziny wynoszą średnio ok. 6288 zł. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W zażaleniu na postanowienie z dnia 29 października 2009 r. skarżący podniósł, że odmowa przyznana prawa pomocy uniemożliwia mu dochodzenie sprawiedliwości. Skarżący wskazał, że jakkolwiek kwota wpisu nie jest znaczna, to z uwagi na konieczność utrzymania rodziny, w tym chorującego dziecka, obowiązek uiszczenia wpisu stanowi uszczerbek w utrzymaniu rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów. Obowiązek ponoszenia kosztów postępowania nie narusza zagwarantowanego w art. 45 Konstytucji RP prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpoznawanej sprawie uznać należy, że skarżący nie wykazał dostatecznie, że nie dysponuje wystarczającymi środkami na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Trafnie więc Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Dla oceny, czy strona jest w stanie ponieść koszty postępowania (koszty sądowe i inne wydatki) istotne znaczenie ma jej stan majątkowy i dochody oraz sytuacja rodzinna. Analiza tych okoliczności dokonana przez Sąd pierwszej instancji jest szczegółowa i wynika z niej, iż wykazane przez skarżącego dochody czteroosobowej rodziny wynoszą średnio ok. 6288 zł miesięcznie brutto, przy czym skarżący posiada dom o pow. 180 m2, nieruchomość rolną o pow. 1,98 ha, nieruchomość, którą wykorzystuje na działalność gospodarczą o pow. 134 m2 oraz dwa samochody (dostawczy VW Transporter oraz osobowy marki Honda). Uzyskiwane dochody pozwoliły skarżącemu na zgromadzenie znacznych oszczędności w sumie na kwotę 48 000 zł. W tym stanie rzeczy Sąd miał podstawy do oceny, iż skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący nie kwestionuje ustaleń Sądu pierwszej instancji w zakresie jego stanu majątkowego, podnosząc jedynie, że czuje się "szykanowany poprzez nieprzyznanie prawa pomocy" za "zaradność życiową, umiejętność utrzymania się we własnym zakresie, zgromadzenia oszczędności". Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów, należy wskazać, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Skarżący nie przytoczył takich okoliczności, które wskazywałyby, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowy bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w szczególności nie wykazał takich wydatków na leczenie dziecka, które w istocie pochłaniałyby większość jego dochodów. Ponadto skarżący posiada oszczędności w znaczniej kwocie, z której część można przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych. Sam skarżący przyznał, że kwota którą ma uiścić nie jest znaczna. Z tych przyczyn zażalenie skarżącego nie mogło być uwzględnione i podlega oddaleniu. Niezależnie od tego należy wskazać, że w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.