I SA/Lu 311/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Małgorzata Fita WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2020 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę. UZASADNIENIE Sygn. akt I SA/Lu [...] U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], dotyczące uznania za niedopuszczalne zarzutów wniesionych przez P. S. (skarżącego) w dniu [...] grudnia 2018 r. w sprawie jednolitych tytułów wykonawczych stanowiących podstawę dochodzenia należności pieniężnych w państwie członkowskim. Jak wynika z akt sprawy skarżący posiada zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku od towarów i usług. W celu ich wyegzekwowania Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] jako wierzyciel i organ egzekucyjny wystawił na nazwisko skarżącego tytuły wykonawcze i prowadził postępowanie egzekucyjne. Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone skarżącemu – część osobiście, zaś część w trybie art. 44 k.p.a. Postępowanie nie doprowadziło do wyegzekwowania należności, natomiast w grudniu 2016 r. organ uzyskał informacje o pobycie skarżącego na terenie [...], a następnie – w styczniu 2017 r. – otrzymał od władz brytyjskich aktualny adres skarżącego. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] na podstawie art. 40 ustawy z 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 765 ze zm. dalej – "ustawa o wzajemnej pomocy") sporządził wnioski o odzyskanie należności pieniężnych (nr [...], [...], [...]), do których zgodnie z art. 42 tej ustawy dołączono jednolite tytuły wykonawcze (nr [...] do [...], [...] do [...], [...] do [...]) oraz wystąpiono do [...] o odzyskanie należności pieniężnych objętych tymi tytułami. Zgodnie z informacją władz brytyjskich jednolite tytuły wykonawcze doręczono skarżącemu w dniach 8, 14 oraz 17 listopada 2017 r. Skarżący w dniu 28 grudnia 2017 r. wniósł do organu I instancji pismo oznaczone jako "Odwołanie od jednolitego tytułu wykonawczego umożliwiającego odzyskiwanie wierzytelności objętych dyrektywą Rady [...]". Wskazywał, że zaskarża tytuły wykonawcze, nie zgadza się z ich treścią, kwestionuje zobowiązania wobec Skarbu Państwa tak co do zasady, jak i co do wysokości. Dalej zarzucił też niepowiadomienie go o toczącym się postępowaniu skarbowym i jego wynikach, zażądał uchylenia tytułów wykonawczych oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ I instancji zakwalifikował pismo skarżącego jako zarzuty w sprawie jednolitych tytułów wykonawczych i postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. uznał je za niedopuszczalne. Rozstrzygnięcie zostało wyekspediowane na brytyjski adres skarżącego. Wobec braku zwrotnego potwierdzenia jego doręczenia, organ egzekucyjny na podstawie art. 38 ustawy o wzajemnej pomocy w dniu 13 grudnia 2018 r. sporządził "Wniosek o powiadomienie" i wraz z przedmiotowym postanowieniem skierował do właściwych władz brytyjskich celem powiadomienia - doręczenia. Pismem z dnia 16 lutego 2019 r. skarżący złożył zażalenie (oznaczone jako "odwołanie"), zaskarżając powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego poprzez niepowiadomienie o toczącym się postępowaniu skarbowym i o wynikach tego postępowania, co miało uniemożliwić mu czynny w nim udział i obronę swoich praw. Podniósł, że postanowienie "w sprawie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, o którym mowa w punkcie D, podpunkt B zaskarżonego pisma" nie zostało mu doręczone. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej rozpatrzył zażalenie. Omówił instytucję zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.) oraz ustawy o wzajemnej pomocy. Wskazał, że tytuły wykonawcze o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...], [...], [...] i [...] zostały wystawione na podstawie złożonych przez skarżącego deklaracji i doręczone mu osobiście. Podstawą wystawienia tytułów wykonawczych o numerach [...], [...] i [...] była decyzja nr [...] z [...] czerwca 2015 r. zaś tytułów wykonawczych o numerach SM [...]/[...], [...] i [...] decyzja nr [...] z [...] grudnia 2015 r. Odpisy tych tytułów wykonawczych zostały doręczone za pośrednictwem poczty w trybie art. 44 k.p.a. Organ odwoławczy wyjaśniał, że skarżący nie skorzystał z możliwości złożenia zarzutów wobec powyższych tytułów wykonawczych. Natomiast wniesione przez niego zarzuty wobec jednolitych tytułów wykonawczych nie dotyczą niezgodności występujących pomiędzy treścią tych dokumentów a dokumentów stanowiących podstawę egzekucji (pierwotnych tytułów wykonawczych). W ocenie organu nadzoru zarzuty te mogłyby zostać zgłoszone w trybie art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, natomiast na gruncie przepisów ustawy o wzajemnej pomocy są niedopuszczalne. Odnosząc się do zarzutu "braku doręczenia postanowienia w sprawie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, o którym mowa w punkcie D, podpunkt B pisma" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że organ egzekucyjny w dniu 13 grudnia 2018 r. sporządził wniosek o powiadomienie oraz "jednolity formularz służący do powiadamiania" nr referencyjny [...] UNF i wraz z postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. nr [...] przekazał odpowiednim władzom brytyjskim celem doręczenia skarżącemu. Stwierdził jednocześnie, że w celu wyjaśnienia okoliczności niedoręczenia postanowienia z dnia [...] stycznia 2018 r. stanowiącego integralną część wniosku o powiadomienie należy zwrócić się do właściwych władz brytyjskich. P. S. w skardze, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zwrócił się o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania administracyjnego, względnie o przekazanie sprawy organowi egzekucyjnemu. W uzasadnieniu skarżący zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym przepisów dotyczących czynnego udziału strony w postępowaniu, a nadto przepisów wspólnotowych dotyczących udziału strony w postępowaniach przed organami państwowymi. Podniósł, że prowadzone wobec niego postępowanie dotyczące rzekomego zadłużenia, jest od początku wadliwie. Zarzucił, że nie był zawiadamiany o kolejnych etapach tego postępowania, nie otrzymał również decyzji organu I instancji. Podkreślił, że mieszka poza Polską, ale na terenie Unii Europejskiej, a zatem doręczenie mu decyzji było możliwe. Wskazał następnie, że pod koniec 2016 r. otrzymał pismo, od którego się odwołał, ale polski organ podatkowy nie udzielił na to odwołanie odpowiedzi. Wskazał też, że twierdzenie o doręczeniu mu korespondencji za pomocą Poczty Polskiej jest kuriozalne, skoro od końca 2014 r. przebywa poza granicami kraju. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej z uchybieniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Tytułem wstępu należy zauważyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., w skrócie: "P.p.s.a"). Przedmiotem sądowej kontroli jest ocena zgodności z prawem postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2019 r. utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. o uznaniu za niedopuszczalne zarzutów wniesionych przez P. S. (skarżącego) w dniu 16 grudnia 2018 r. w sprawie jednolitych tytułów wykonawczych stanowiących podstawę dochodzenia należności pieniężnych w państwie członkowskim. Dokonując oceny zgodności z prawem kontrolowanego rozstrzygnięcia należy przypomnieć, że w toku prowadzonej wobec skarżącego egzekucji należności pieniężnych z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych, w dniu 17 stycznia 2017 r. organ egzekucyjny otrzymał w trybie art. 37 ust. 1 ustawy o wzajemnej pomocy informację od władz brytyjskich o aktualnym adresie zamieszkania zobowiązanego. W związku z powyższym stosownie do treści art. 40 ust. 1 ustawy o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu należności podatkowych organ egzekucyjny wystąpił z wnioskami o odzyskanie należności pieniężnych o nr: [...], [...] oraz [...]. Do wniosków zgodnie z treścią art. 42 ww. ustawy dołączone zostały jednolite tytuły wykonawcze o numerach odpowiednio: [...], [...] oraz [...]. Wskazane tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanemu zgodnie z informacją Her Majesty’s Revenue and Customs odpowiednio w dniach: 8, 17 i 14 listopada 2017 r. W dniu 28 grudnia 2017 r. skarżący wniósł do organu egzekucyjnego pismo zatytułowane "odwołanie" prawidłowo zakwalifikowane przez ten organ jako zarzuty w sprawie jednolitych tytułów wykonawczych Ich podstawą było kwestionowanie wysokości oraz zasadności dochodzonych zobowiązań, a także naruszenie przepisów o postępowaniu polegające na niepowiadomieniu zobowiązanego o toczącym się "postępowaniu skarbowym", co pozbawiło go prawa do obrony. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 46 ustawy o wzajemnej pomocy, podmiot może wnieść zarzuty w sprawie jednolitego tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do dochodzenia należności pieniężnych w państwie członkowskim. Podstawą tych zarzutu może być: 1) niezgodne z treścią pierwotnego tytułu wykonawczego, na dzień wystawienia jednolitego tytułu wykonawczego, określenie: a) podmiotu, b) rodzaju oraz wysokości należności pieniężnych, c) okresu, którego dotyczą należności pieniężne; 2) określenie w jednolitym tytule wykonawczym wysokości należności pieniężnych, o których mowa w art. 42 ust. 2, niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia właściwego organu albo bezpośrednio z przepisu prawa. Wniesienie zarzutów w sprawie jednolitego tytułu wykonawczego nie jest ograniczone żadnym terminem, w związku z czym zobowiązany może skorzystać z tego środka prawnego w całym okresie realizacji wniosku o odzyskanie należności pieniężnych przez państwo członkowskie. Środek ten należy kierować do organu egzekucyjnego, który sporządził jednolity tytuł wykonawczy. Z przywołanej regulacji wynika natomiast jednoznacznie, że zarzuty w stosunku do jednolitego tytułu wykonawczego, są sformalizowanym środkiem prawnym i mogą dotyczyć jedynie niezgodności pomiędzy treścią tego dokumentu (jednolitego tytułu wykonawczego), a dokumentu stanowiącego podstawę jego wystawienia, czyli w tym przypadku tytułu wykonawczego. Nie mogą zatem dotyczyć jakichkolwiek innych zastrzeżeń co do postaw, zakresu czy sposobu prowadzenia egzekucji. Odnosząc przytoczone regulacje na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ egzekucyjny w sposób odpowiadający prawu stwierdził, że podniesione w piśmie zobowiązanego z dnia 16 grudnia 2017 r. okoliczności nie mieszczą się w katalogu podstaw wniesienia zarzutów w sprawie jednolitego tytułu wykonawczego, wskazanych enumeratywnie w przywołanym wyżej art. 46 ustawy o wzajemnej pomocy i w konsekwencji prawidłowo zastosował art. 48 ust. 1 tej ustawy, wydając w dniu [...] stycznia 2018 r. postanowienie o uznaniu wniesionych zarzutów za niedopuszczalne. Powyższe postanowienie po wyczerpaniu możliwości jego doręczenia w trybie przewidzianym przepisami prawa krajowego - Kodeksu postępowania administracyjnego, zostało doręczone zobowiązanemu w trybie wniosku o powiadomienie przewidzianego w art. 38 ust. 2 ustawy o wzajemnej pomocy, który przewiduje taką możliwość, gdy nie można dokonać doręczenia zgodnie z odrębnymi przepisami regulującymi doręczenie danego rodzaju dokumentu lub gdy takie doręczenie spowodowałoby nieproporcjonalne trudności. Wniesiony od powyższego postanowienia pismem z dnia 16 lutego 2019 r. środek zaskarżenia zatytułowany "odwołanie", w sposób zgodny z prawem został przez organy zakwalifikował jako zażalenie. Z jego uzasadnienia wynika, że skarżący kwestionuje doręczenie mu postanowienia organu egzekucyjnego z [...] stycznia 2018 r. oraz podnosi brak wiedzy o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu "skarbowym" i jego wynikach. Rozpoznając zażalenie i analizując ponownie treść pism skarżącego z 16 grudnia 2017 r. oraz z 16 lutego 2019 r. organ nadzoru organ słusznie doszedł do przekonania, że nie zawierają one żadnych okoliczności mających charakter przesłanek wskazanych w art. 46 ustawy o wzajemnej pomocy, stanowiących podstawę wniesienia zarzutów w sprawie jednolitego tytułu wykonawczego. Należy przy tym wskazać, że w myśl zaś z art. 78 ustawy o wzajemnej pomocy, spory dotyczące należności pieniężnych państwa członkowskiego, pierwotnego tytułu wykonawczego, jednolitego tytułu wykonawczego oraz powiadomienia dokonanego przez państwo członkowskie są rozstrzygane przez właściwy organ tego państwa zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie, co oznacza, że w sprawie niniejszej stosownie do treści art. 36 ustawy o wzajemnej pomocy, spory dotyczące istnienia lub wysokości należności pieniężnych, wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych lub doręczenia decyzji, postanowienia, orzeczenia lub innego dokumentu wydanego w Rzeczypospolitej Polskiej, odnoszących się do należności pieniężnych, ich dochodzenia lub zabezpieczenia, rozstrzygane są na podstawie odrębnych przepisów obowiązujących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji należy przyjąć, że możliwość wniesienia zarzutów w sprawie jednolitego tytułu wykonawczego przewidziane w art. 46 ustawy o wzajemnej pomocy, ograniczona została jedynie do tych okoliczności, które wiążą się z niezgodnością takiego tytułu z pierwotnymi tytułami wykonawczymi stanowiącymi podstawę egzekucji. Uzasadnieniem takiego ograniczenia jest fakt, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która nadal, mimo zmiany miejsca zamieszkania zobowiązanego jest zasadniczą podstawą prawną prowadzenia wobec niego egzekucji, przewiduje inne środki zaskarżenia pozwalające na weryfikację zgłaszanych przez zobowiązanego zastrzeżeń, w tym np. zarzuty przewidziane w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji czy też przewidziany w art. 59 tej ustawy wniosek o umorzenie postępowania. O możliwościach skorzystania z takich środków zaskarżenia skarżący był przez organy informowany. W oparciu o analizę treści podnoszonych przez skarżącego zarzutów jak też jego twierdzeń zawartych w poprzednich pismach, nasuwa się jednoznaczny wniosek, iż skarżący nie podnosił w tych pismach, a co za tym idzie nie wykazał jakiejkolwiek niezgodności pomiędzy wystawionymi przez organ i zaskarżonymi w kontrolowanym postępowaniu jednolitymi tytułami wykonawczymi a tytułami stanowiącymi podstawę wszczętej przez organ egzekucji. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że w orzecznictwie prezentowany jest podzielany również przez skład orzekający pogląd, że sytuacji gdy podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest jednolity tytuł wykonawczy, organ egzekucyjny nie bada z urzędu, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również nie stosuje przepisu art. 29 tej ustawy (por. teza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 317/20, dostępna LEX). Odnosząc się natomiast na zakończenie do podnoszonej przez skarżącego kwestii braku doręczeń kontrolowanych postanowień wyjaśnić należy, że rozstrzygnięcia te zostały doręczone w trybie wniosku o powiadomienie przewidzianego w art. 38 ustawy o wzajemnej pomocy i w związku z tym wszelkie ewentualne zastrzeżenia, co do sposobu ich doręczenia mogą być rozstrzygnięte wyłącznie w trybie przewidzianym w art. 71 i następnych ustawy o wzajemnej pomocy. Regulacja taka odpowiada również treści art. 14 pkt 2 dyrektywy Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń (Dz.Urz.UE.L 84 z dnia 31 marca 2010 r., str. 1), który stanowi, że (...) spory dotyczące ważności powiadomienia dokonanego przez właściwy organ współpracującego państwa członkowskiego są wnoszone przed odpowiedni organ tego państwa członkowskiego zgodnie z jego przepisami ustawowymi i wykonawczymi. Powyższe oznacza, że skuteczne zakwestionowanie prawidłowości doręczenia kontrolowanych postanowień wymaga wystąpienia ze sprzeciwem do organu brytyjskiego (HMRC). Warto również odnotować, że nie może być uznana za prawidłową praktyka stosowana przez skarżącego polegająca na lekceważeniu obowiązujących w toku prowadzenia postępowania egzekucyjnego przepisów prawa krajowego i wyprowadzanie z takiego działania korzystnych dla siebie skutków. W tym kontekście w szczególności należy zwrócić uwagę że art. 36 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że w przypadku niewykonania w całości obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej zobowiązany ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić o zmianie adresu miejsca zamieszkania lub siedziby: wierzyciela - po doręczeniu upomnienia; organ egzekucyjny - po doręczeniu odpisu tytułu wykonawczego. W razie niewykonania obowiązku zawiadomienia, doręczenie pisma wierzyciela lub organu egzekucyjnego pod dotychczasowym adresem jest skuteczne. O obowiązku zawiadomienia, oraz o skutkach jego niewykonania poucza się zobowiązanego, doręczając mu odpowiednio upomnienie lub odpis tytułu wykonawczego. Należy przyjąć, iż skarżący miał świadomość istnienia takiego obowiązku skoro własnoręcznym podpisem pokwitował odbiór m.in. upomnień: z dnia 25 marca 2013 r. o zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2012 r., z 4 lipca 2013 r. o zaległości w podatku od towarów i usług za czerwiec 2013 r., z 10 grudnia 2013 r. o zaległości w podatku od towarów i usług za październik 2013 r. czy też z 16 kwietnia 2014 r. o zaległości w podatku od towarów i usług za luty 2014 r., przy czym do niego się nie zastosował. W tym kontekście warto również odnotować, że nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym twierdzenia skarżącego zawarte m.in. w "odwołaniu" z 16 grudnia 2017 r. stanowiącym pismo inicjujące postępowanie w sprawie, z których wynikało, że od początku 2015 r. przebywał na stałe na terytorium Zjednoczonego Królestwa w Szkocji, jak też w skardze, jakoby organ posiadał wiedzę o przebywaniu skarżącego od końca 2014 roku poza granicami Polski. Twierdzeniom tym przeczy chociażby fakt, że skarżący jeszcze w 2015 r. własnoręcznym podpisem kwitował odbiór kierowanej do niego na adres krajowy korespondencji. Tytułem przykładu można wskazać choćby potwierdzenie odbioru zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę w W. z dnia 18 lutego 2015 r. czy też zajęcia udziału w spółce z o.o. E. z dnia 27 kwietnia 2015 r. Podsumowując stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uwzględnienia zarzutów wobec jednolitych tytułów wykonawczych. Kontrolowane postępowanie przeprowadzone zostało z uwzględnieniem mających do niego zastosowanie przepisów zarówno prawa materialnego jak i procesowego, a wydane w jego wyniku rozstrzygnięcia odpowiadają prawu. W konsekwencji skarga złożona w sprawie jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.