II SA/Gl 1037/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną m.in. na podstawie 20 ust. 3 w związku z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej w skrócie "u.ś.r.") odmówił A. K. (zwanej dalej "stroną" lub "skarżącą") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym I. K. (babcią strony). W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że babcia strony skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lecz znaczny stopnień niepełnosprawność istnieje od [...] r. tj. od 82-go roku życia. Natomiast daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Nie zostały zatem spełnione wymogi dotyczące daty powstania niepełnosprawności. Ponadto organ ustalił, że niepełnosprawna posiada osoby spokrewnione w pierwszym stopniu tj. trzech synów, w tym jednego aktywnego zawodowo, którzy mają obowiązek w pierwszej kolejności zapewnić opiekę. Nie legitymują się oni orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a więc stan ich zdrowia nie stanowi przeszkody do sprawowania opieki nad matką. Aktywność zawodowa nie wyklucza również z kręgu osób zobowiązanych do zapewnienia opieki matce. Strona nie zgodziła się z decyzją organu I instancji i, wyrażając niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia, wniosła od niej odwołanie. Do odwołania dołączyła m.in. oświadczenia synów niepełnosprawnej, w treści których wyrazili oni brak woli opiekowania się matką. Odwołanie nie przyniosło jednak oczekiwanego przez stronę skutku, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium nakreśliło najpierw przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczyło przepisy stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia. Przypomniało ponadto, że zakwestionowana obecnie w odwołaniu decyzja została wydana po uchyleniu przez Kolegium poprzednio wydanej, odmownej decyzji organu I Instancji i po przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium stwierdziło, że żyją trzej synowie skarżącej, przy czym nie legitymują się oni orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dwóch z nich ma problemy zdrowotne oraz korzysta ze świadczeń ZUS. Trzeci syn nie może sprawować opieki z uwagi na miejsce zamieszkania (woj. [...]) oraz aktywność zawodową. Kolegium wskazało także, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. strona została ustanowiona kuratorem dla niepełnosprawnej babci. Kolegium zaakcentowało, że tylko obiektywna niezdolność do sprawowania opieki przez osobę zobowiązaną do alimentacji z bliższego pokrewieństwa np. posiadanie znacznego stopni niepełnosprawności, uprawnia do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne przez osobę, która do alimentacji zobowiązana jest w dalszej kolejności. Uznając zaś, że taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie, za prawidłową uznało odmowę przyznania stronie wnioskowanego przez nią świadczenia. Kolegium zastrzegło zarazem, że nie aprobuje stanowiska organu I instancji, wedle którego przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest niespełnienie w odniesieniu do niepełnosprawnej przesłanki wskazanej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kolegium przywołało tutaj wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 i, posiłkując się stanowiskami wyrażonymi w orzecznictwie sądów administracyjnych, stwierdziło, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Strona nie zgodziła się z powyższą decyzją i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się wnuka, będącego jednocześnie opiekunem osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, że opieka ta powinna być sprawowana przez dzieci niepełnosprawnej, które nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy funkcjonalna wykładania powyższych przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. W skardze zarzucono ponadto mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania naruszenie art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładanego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i zaniechanie poczynienia ustaleń co do faktycznej zdolności synów niepełnosprawnej do sprawowania nad nią opieki. W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także orzeczenia co do istoty sprawy, a ponadto zasądzenia kosztów postępowania. Na poparcie podniesionych zarzutów skarżąca w uzasadnieniu skargi przytoczyła wybrane orzeczenia sądów administracyjnych. Jej zdaniem obowiązkiem organów było wyjaśnienie, czy sytuacja zdrowotna, życiowa oraz finansowa każdego z dzieci osoby niepełnosprawnej faktycznie uniemożliwia sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką. Skarżąca bowiem od początku wskazywała na to, że jest jedyną osobą mogącą się zająć babcią. Podniosła przy tym, że choć w odniesieniu do A. K. fakt jego zamieszkiwania z dala od osoby niepełnosprawnej nie zwalnia go z obowiązku sprawowania opieki nad matką, to jednak nie można wykluczyć, że zachodzą obiektywne przeszkody do sprawowania opieki lub sfinansowania opieki przez niego. W końcowej części uzasadnienia skarżąca domaga się przesłuchania w charakterze świadków synów niepełnosprawnej na okoliczność sytuacji zdrowotnej, życiowej, rodzinnej i zawodowej każdego z nich oraz obiektywnej niemożliwości sprawowania opieki przez każdego z nich. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, powtarzając argumentację w istocie tożsamą z argumentami przedstawionymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wraz z dodatkowym pismem z dnia 17 września 2021 r. skarżąca złożyła do akt sprawy wydruk z CEIDG oraz kopię zaświadczenia z dnia [...] r. potwierdzającego złożenie wniosku o wykreślenie jej z tej ewidencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2019 r., poz. 2325, ze zm. ) dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu sprawowanej w oparciu o powyższe kryteria jest decyzja Kolegium, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, odmawiającą skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie: t.j. Dz.U. 2020 r., poz. 111 ze zm., w skrócie tak jak dotychczas "u.ś.r."). Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust.1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Literalne brzmienie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 u.ś.r. wskazuje, że osoby inne niż spokrewnione w stopniu pierwszym z osobą wymagającą opieki mogą uzyskać świadczenie pielęgnacyjne wówczas, kiedy nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, lub są one małoletnie, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na literalnym brzmieniu tego przepisu oparło się w istocie Kolegium, wydając zaskarżoną decyzję. Stanowisko Kolegium koresponduje z poglądem reprezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, wedle którego wykładnia językowa przepisu art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. pozwala stwierdzić, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena, czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Odnotować jednocześnie należy, że jakkolwiek w judykaturze i w doktrynie prymat wykładni językowej przepisów prawa nie budzi wątpliwości. To jednak równocześnie podnosi się, że granice wykładni językowej nie mają charakteru bezwzględnego. Jeżeli więc wyniku wykładni językowej nie da się zaakceptować ze względu na konsekwencje o charakterze systemowym i sprzeczność z wartościami konstytucyjnymi, to wówczas należy się posiłkować innymi metodami wykładni, np. wykładnią funkcjonalną i celowościową (zob. wyrok TK z 28 czerwca 2000 r., sygn. akt K 25/99, OTK 2000, nr 5, poz. 141, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 194/07 z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 722/2009). W konsekwencji przy wykładni art.17 ust.1 pkt 4 u.ś.r. i ust. 1a pkt 2 należy uwzględnić cel tej regulacji, jakim jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1670/14). Kierując się zaś tak oznaczonym celem świadczenia pielęgnacyjnego w ocenie Sądu należy dopuścić możliwość jego przyznania także wtedy, gdy stwierdzone zostaną obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą jej wymagającą. W przypadku stwierdzenia takich obiektywnych przeszkód u osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, do świadczenia pielęgnacyjnego uprawnioną będzie osoba z dalszym stopniem pokrewieństwa (o ile spełni pozostałe przesłanki warunkujące przyznanie tego świadczenia) i to pomimo, że osoba spokrewniona w pierwszym stopniu nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przyjmuje zatem stanowisko mniej rygorystyczne niż Kolegium, które w istocie jako obiektywną przeszkodę traktuje przede wszystkim sytuację, w której osoby spokrewnione w pierwszym stopniu legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zastrzec jednocześnie od razu należy, że przyjęcie tego z zasady korzystniejszego dla wnioskodawców stanowiska nie stanowiło jednak dla Sądu wystarczającej podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Kolegium. Materiał zgromadzony w sprawie oraz poczynione przez organy na jego podstawie ustalenia faktyczne wskazują bowiem, że podane przez synów niepełnosprawnej przeszkody w sprawowaniu nad nią opieki przynajmmniej w odniesieniu do dwóch z nich nie mają charakteru obiektywnego i to niezależnie od tego, że nie legitymują się oni orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest to, że żyjący trzej synowie niepełnosprawnej nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednak w świetle powyższych rozważań okoliczność ta nie zamykała automatycznie możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia wnuczce niepełnosprawnej. Czyniła ona natomiast koniecznym ustalenie, czy w odniesieniu do synów niepełnosprawnej, i to wszystkich trzech, zachodzą obiektywne przeszkody w sprawowaniu przez nich opieki nad matką, a zarazem babcią skarżącej. W związku z tym należy stwierdzić, że w aktach organu I instancji znajduje się oświadczenie syna niepełnosprawnej A. K. (karta 53), w którego wynika, że wykonywanie przez niego czynności toaletowych czy higienicznych związanych z opieką nad matką jest zbyt krępujące i dlatego nie wyraża woli ich podejmowania. Podobne oświadczenie złożył inny syn skarżącej – J. K. (karta 52), który wskazał, że nie wyraża woli sprawowania opieki nad matką, gdyż nie wyobraża sobie, że miałby "przeprowadzać z nią codzienną toaletę". Zdanie Sądu takie przeszkody do sprawowania opieki nad niepełnosprawną nie sposób uznać za obiektywne. Jakkolwiek wykonywanie określonych czynności w ramach sprawowania nad niepełnosprawną matką może rzeczywiście skutkować powstaniem krępujących sytuacji, to jednak są to trudności możliwe do przezwyciężania, a ponadto nie mają charakteru nadzwyczajnego. Podobnie należy ocenić przeszkody, które pierwszy ze wskazanych powyżej synów powołał we wcześniejszym piśmie wskazując na stan swojego zdrowia tj. reumatyczne bóle kręgosłupa oraz [...] (karta 38). Nie są to przeszkody uniemożliwiające sprawowanie opieki, a ponadto nie ma już o nich wzmianki w późniejszym, przywołanym już powyżej, oświadczeniu, złożonym przez tego syna niepełnosprawnej. Co więcej, w aktach sprawy znajduje się nadesłana do Kolegium koperta (karta 22), w której znajduje się kopia jeszcze jednego oświadczenia tego syna złożonego w ramach pierwszego postępowania odwoławczego, wedle którego przeszkodą do sprawowania opieki nad matką jest charakter jego pracy, gdyż jest kierowcą TIR-a i większość czasu spędza w delegacjach. Problemy zdrowotne przywołał (w oświadczeniu z dnia 10 maja 2021 r.) także i drugi ze wskazanych powyżej synów niepełnosprawnej podnosząc, że na skutek wypadku doznał złamania trzech kręgów i przebywa na świadczeniu rehabilitacyjnym (karta 37). Jednak w złożonym miesiąc później tj. 14 czerwca 2021 r. oświadczeniu okoliczności związanych ze stanem zdrowia już nie przywołuje (karta 50). Z kolei ze znajdującego się zaś aktach sprawy znacznie wcześniejszego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, wystawionego w dniu [...] r., wynika rokowanie odzyskania zdolności do pracy (karta 34). Oznacza to, że organy polegając na obu oświadczenia tego syna niepełnosprawnej również nie miały podstaw do tego, aby przyjąć, że wskazane przez niego przyczyny, z powodu których nie sprawuje opieki nad matką mają charakter obiektywnych przeszkód uzasadniających przyznanie świadczenia skarżącej jako spokrewnionej w dalszej kolejności. Ze względu na treść przywołanych powyżej oświadczeń i dokumentu, zdaniem Sądu, organy nie miały podstaw do tego, aby w ramach postępowania dowodowego czynić dodatkowe ustalenia dotyczące sytuacji zdrowotnej, życiowej, rodzinnej czy zawodowej wskazanych powyżej dwóch synów skarżącej. Zwłaszcza, że skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie wskazywała w tym zakresie żadnych innych, konkretnych przeszkód do sprawowania opieki, poprzestając jedynie na ogólnikowych stwierdzeniach, wedle których tylko ona może się opiekować niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią. Nieco inaczej należy ocenić sytuację trzeciego z synów skarżącej, zamieszkującego w innej niż niepełnosprawna miejscowości, oddalonej o około 150 km. W aktach sprawy administracyjnej znajdują się również jego oświadczenia. W oświadczeniu załączonym do odwołania wskazuje on na odległe miejsce zamieszkania i konieczność częstych wyjazdów związanych z pracą (karta 23). W oświadczeniu z [...] r. (karta 49) wskazuje z kolei na stan swojego zdrowia i leczenie w związku z [...]. Ze względu na to ostanie schorzenie zdaniem Sądu nie można wykluczyć, że w odniesieniu do tego syna niepełnosprawnej przeszkodom w sprawowaniu opieki można przypisać obiektywny charakter. Wymagałoby to dodatkowych ustaleń. Jednak wobec uznania, że w odniesieniu do wyżej wskazanych dwóch synów takie obiektywne przeszkody nie zachodzą, ustalenia poczynione w odniesieniu do tego syna nie mogłyby mieć wpływu na wynik sprawy. W sytuacji, w której jest kilka osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, ustalenie, że przynajmniej w odniesieniu do jednej z nich podawane przeszkody do sprawowania opieki nie mają charakteru obiektywnego, wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie spokrewnionej w drugim stopniu nawet wtedy, gdy wyłącznie ona sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną. Mając na względzie dotychczasowe rozważania stwierdzić należy, że choć Kolegium dokonało nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1 u.ś.r. zawężając obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu pozwalające przyznać świadczenie pielęgnacyjne osobie spokrewnionej w drugim stopniu, to jednak nie miało to wpływu na wynik sprawy. Podobnie z przyczyn powyżej omówionych nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy niewyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących jednego z synów niepełnosprawnej. W świetle bowiem zebranego materiału dowodowego, w tym przede wszystkim przywołanych powyżej oświadczeni dwóch synów skarżącej brak było podstaw do tego, aby przyznać skarżącej wnioskowane przez nią świadczenie pielęgnacyjne. W konsekwencji pomimo wskazanych powyżej uchybień, w tym także dotyczących spełnienia wszystkich wymogów wynikających z art. 107 § 3 k.p.a. zawarte w zaskarżonej decyzji Kolegium rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji należało uznać za prawidłowe. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, gdyż wniosło o to Kolegium, a skarżąca w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Przywołane w uzasadnieniu orzecznictwo sądów administracyjnych dostępne jest w Centralnej Bazie Orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.gov.pl).