II SA/Wa 1411/08

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Protokolant Izabela Filipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi B. M. przedstawiciela ustawowego małoletniej N. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - UZASADNIENIE Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. znak sprawy: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.); zwanej dalej kpa, po rozpatrzeniu wniosku B.M. przedstawiciela ustawowego małoletniej N.M. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. znak sprawy: [...] o odmowie przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) – powoływanej dalej jako ustawa o emeryturach i rentach, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ stwierdził, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Podał również, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej, a zatem w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwałyby tej osobie, a następnie ocenie poddawana jest sytuacja osoby wnioskującej. Odmawiając przyznania tego świadczenia stwierdzono, że A.K. zmarły ojciec dziecka nie był osobą ubezpieczoną w rozumieniu art. 4 pkt 13 powołanej ustawy o emeryturach i rentach, ponieważ nie zostało udowodnione, że kiedykolwiek podlegał ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniu emerytalnemu lub rentowemu, co wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B.M., która wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i przyznanie jej świadczenia w drodze wyjątku. Wnosząca skargę stwierdziła, że powyższa decyzja jest dla niej krzywdząca. Podała, że nie ma ona żadnych możliwości ustalenia okresów składkowych byłego męża, wskazania umów, na podstawie których był zatrudniany, ponieważ nie utrzymywał on żadnych kontaktów z rodziną. Podniosła, że w okresie od 1994 do 1995 r. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Poinformowała, że w związku z tym, iż zmarły ojciec dziecka uchylał się od uiszczania świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletniej córki powyższy obowiązek przejął Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Stwierdziła także, że ma problemy ze zdrowiem i nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy, a jej córka również objęta jest specjalistycznym leczeniem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podał, że po osobie nigdy nie ubezpieczonej nie można ubiegać się o świadczenie w drodze wyjątku, bowiem brak przymiotu bycia członkiem rodziny pozostałym po osobie ubezpieczonej wyklucza możliwość ubiegania się o świadczenie kierowane wyłącznie do osób ubezpieczonych i pozostałych po nich członkach rodziny. Organ nie ma obowiązku badania przyczyn, dla których ten brak ubezpieczenia nastąpił. Jednocześnie podkreślił, że z wyjaśnień skarżącej nie wynika, by przyczyna braku ubezpieczenia jej zmarłego byłego męża była w jakikolwiek sposób usprawiedliwiona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Sąd przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji nie stwierdził, aby Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych naruszył przepisy prawa materialnego, ewentualnie przepisy postępowania administracyjnego, w stopniu w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Stanowi on, że ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Brak chociażby jednej z nich uniemożliwia przyznanie tego świadczenia. Wobec powyższego, aby świadczenie w drodze wyjątku mogło zostać przyznane, niezbędnym było wykazanie, że ojciec dziecka był osobą ubezpieczoną. Zgodnie z art. 4 pkt 13 tej ustawy, za ubezpieczonego uważa się osobę podlegającą ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu, a także osobę, która przed dniem wejścia w życie ustawy podlegała ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu, z wyłączeniem ubezpieczenia społecznego rolników. Jak wynika z akt administracyjnych zmarły A.K. nigdy nie był osobą ubezpieczoną w rozumieniu powołanej powyżej ustawy. Wobec tego małoletnia córka N.M. w imieniu, której działa B.M. nie korzysta z przymiotu bycia członkiem rodziny pozostałym po osobie ubezpieczonej i tym samym nie może być zaliczona do kręgu osób, którym może być przyznane świadczenie w drodze wyjątku (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 7 października 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1771/05, z dnia 12 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 2141/05 i z dnia 12 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1822/07 - www.nsa.gov.pl – Baza orzeczeń). Należy zwrócić uwagę, że świadczenie w drodze wyjątku jest umiejscowione w systemie ubezpieczeń społecznych. Wynika z tego, że musi być ono w określony sposób powiązane z występowaniem określonego okresu ubezpieczenia, połączonego z należytym opłacaniem składek. Wobec tego może być przyznane ubezpieczonemu, w nieznacznym tylko stopniu niedopełniającemu warunków do uzyskania renty na ogólnych zasadach. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.