I OW 57/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie Anna Lech NSA Anna Łuczaj (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] W. a Wójtem Gminy L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. P. o przyznanie zasiłku stałego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta [...] W. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy z wniosku Z. P. o przyznanie zasiłku stałego. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 4 lipca 2007 r. Ośrodek Pomocy Społecznej [...] m. [...] W. wystąpił o ustalenie, że organem właściwym do przyznania i wypłaty zasiłku stałego, z tytułu orzeczenia umiarkowanego stopnia niepełnosprawności Z. P. jest Wójt Gminy L.. W uzasadnieniu wniosku podano, iż Z. P. - przebywający na dzień składania wniosku w Noclegowni [...] w W. - po uzyskaniu w dniu [...] marca 2007 r. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej W. [...] z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego, do którego dołączony był wywiad środowiskowy przeprowadzony przez pracownika socjalnego Noclegowni. Z wywiadu środowiskowego wynika, iż wnioskodawca jest na stałe zameldowany w miejscowości M. pod nr [...], gdzie nie przebywa z powodu konfliktów rodzinnych. W związku z powyższym Ośrodek Pomocy Społecznej [...] m. [...] W. na zasadzie art. 101 ust. 2 w związku z art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64. poz. 593 z późn. zm.) uznał się niewłaściwym do rozpatrzenia sprawy i na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. postanowieniem z dnia [...] przekazał sprawę do rozpatrzenia według właściwości Wójtowi Gminy L. na adres Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L.. W odpowiedzi Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej L. - pismem z dnia [...] zwrócił akta sprawy żądając, aby to Ośrodek Pomocy Społecznej [...] m. [...] W. wypłacał Z. P. należny zasiłek, a następnie obciążał kosztami Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej L.. Ośrodek Pomocy Społecznej [...] m. [...] W. uznając, że propozycja Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej L. sprowadza się w rzeczywistości do kredytowania jednej jednostki budżetowej przez drugą, co w świetle przepisów prawa budżetowego jest niedopuszczalne, ponownie - pismem z dnia [...] - przesłał do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej L. akta sprawy celem jej załatwienia. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej L. pismem z dnia [...] ponownie zwrócił akta. W ocenie Ośrodka Pomocy Społecznej [...] m. [...] W. działania Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej L. są sprzeczne z przepisami i orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. "Jeżeli organ, do którego strona zwróciła się o załatwienie sprawy uznał się za niewłaściwy i przekazał podanie w drodze postanowienia na podstawie art. 65 § 1 kpa innemu organowi, organ, któremu podanie przekazano ostatecznym postanowieniem, jeżeli uzna, że nie jest organem właściwym, nie może wydać postanowienia o przekazaniu podania organowi, od którego je otrzymał, lecz powinien wystąpić do sądu administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu na zasadzie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (ONSA/WSA 2006/4/98.). Ponieważ Wójt Gminy L. nie stosuje się do zasad postępowania administracyjnego, Ośrodek Pomocy Społecznej [...] m. [...] W., mając na uwadze konieczność załatwienia sprawy, wystąpił z przedmiotowym wnioskiem. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy L. wniósł o uznanie, że organem właściwym do przyznania i wypłaty zasiłku stałego Z. P. jest Miasto [...] W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek stwierdzono, iż na podstawie art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64. poz. 593 ze zm.) właściwość gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, przy czym miejsce zamieszkania i miejsce zameldowania to dwa odrębne stany. Zameldowanie jest czynnością administracyjną służącą m.in. do ewidencji ludności i nie przesądza o miejscu zamieszkania. Miejsce zamieszkania to miejsce, w którym faktycznie dana osoba znajduje się i w którym ma zamiar zatrzymać się na stałe; miejsce, gdzie znajduje się tzw. centrum interesów życiowych danej osoby. Na miejsce zamieszkania składają się trzy podstawowe elementy: miejscowość w znaczeniu administracyjnym, miejsce stałego faktycznego przebywania oraz wola stałego pobytu w miejscowości. Podniesiono, iż Z. P. od 15 lat przebywa poza gminą L. i tam też pracował. Centrum interesów życiowych Z. P. związane jest z W., o czym świadczy przeprowadzony wywiad środowiskowy oraz fakt, że w miejscu zameldowania nie ma możliwości zamieszkania. Zarzut wnioskodawcy, iż Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w L. chciał kredytować drugą jednostkę budżetową jest chybiony, ponieważ w myśl art. 101 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej gmina właściwa ze względu na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotowy spór pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego ma charakter sporu o właściwość, a ponieważ organy te nie mają wspólnego organu wyższego stopnia, właściwy do jego rozstrzygnięcia jest Naczelny Sąd Administracyjny - art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ), zwanej dalej "p.p.s.a." i art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały - ust. 2 art. 101. Przy tak określonej właściwości organów konieczne jest ustalenie, czy Z. P. jest osobą bezdomną. Pojęcie osoby bezdomnej zostało zdefiniowane w art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. W świetle art. 6 pkt 8 tej ustawy osoba bezdomna to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Z. P. jest zameldowany na pobyt stały w miejscowości M. pod nr [...], jednak od 15 lat nie przebywa tam. Zainteresowany nie może przebywać w miejscu zameldowania na pobyt stały z powodu konfliktów rodzinnych - właścicielem mieszkania jest brat J. P.. Z powyższych względów Z. P. należy uznać za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). W tym miejscu podkreślić należy, iż ustawa o pomocy społecznej w art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki (...), właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadkach, o których mowa w ust. 3, można przyznać świadczenia wymienione w art. 37 - 42 i 47 - 50. A zatem dotyczy to spraw - jak w tym przypadku - związanych z przyznaniem zasiłku stałego ( art. 37 ustawy ). Jednocześnie - jak stanowi art. 101 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej - gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy uznać, iż w niniejszej mamy do czynienia ze sprawą niecierpiącą zwłoki i zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie. Z. P. jest bowiem osobą bezrobotną, przebywa w Noclegowni [...] w W.. Orzeczeniem Miejskiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] marca 2007 roku Z. P. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Po skończeniu terapii zainteresowany nie zamierza wrócić do M., gdzie nie przebywa od 15 lat, lecz deklaruje chęć "poszukiwania pracy i kwatery" w W.. A zatem, wprawdzie ostatnim miejscem zameldowania Z. P. na pobyt stały jest M., to jednak z mocy art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej właściwą miejscowo w niniejszej sprawie jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Skoro zaś miejscem pobytu Z. P. jest W. to organem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku stałego - zgodnie z art. 101 ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) - jest Prezydent m. [...] W.. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w postanowieniu.