II OSK 1740/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 14 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1964/19 w sprawie ze skargi M. S. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 27 czerwca 2019 r. nr ... w przedmiocie uchylenia uchwały ostatecznej, odmowy przyznania prawa wykonywania zawodu lekarza, wpisania na listę członków izby lekarskiej oraz wpisu do okręgowego rejestru lekarzy i lekarzy dentystów 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od Naczelnej Rady Lekarskiej na rzecz M. S. kwotę 560 (pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 stycznia 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1964/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 27 czerwca 2019 r. nr ... w przedmiocie uchylenia uchwały ostatecznej, odmowy przyznania prawa wykonywania zawodu lekarza, wpisania na listę członków izby lekarskiej oraz wpisu do okręgowego rejestru lekarzy i lekarzy dentystów. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżoną uchwałą z 27 czerwca 2019 r. Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej, po rozpoznaniu odwołania lek. M. S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 z czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), art. 40 ust. 4 ustawy z 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz.U. z 2018 r. poz. 168 z późn. zm.) oraz uchwały Nr ... Naczelnej Rady Lekarskiej z 12 lutego 2010 r. w sprawie upoważnienia Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej do działania w imieniu Naczelnej Rady Lekarskiej - utrzymało w mocy uchwałę Nr ... Okręgowej Rady Lekarskiej w K. z 6 marca 2019 r. uchylającą ostateczną uchwałę Prezydium Okręgowej Rady Lekarskiej w K. Nr ... z 1 kwietnia 2015 r. w przedmiocie przyznania prawa wykonywania zawodu lekarza, wpisania na listę członków S. Izby Lekarskiej w K. i wpisu do okręgowego rejestru lekarzy i lekarzy dentystów oraz odmawiającą przyznania lek. M. S. prawa wykonywania zawodu lekarza, wpisania na listę członków S. Izby Lekarskiej w K. oraz wpisu do okręgowego rejestru lekarzy i lekarzy dentystów. Sąd w pełni podzielił ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonym orzeczeniu. Ocenił je jako prawidłowe, wyczerpujące, przyjmując je za własne. W ocenie Sądu postępowanie, zarówno na etapie rozpoznania przez organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji, nie było obarczone naruszeniem zasad postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku skarżącego w sprawie nie było podstaw do prowadzenie postępowania dowodowego z dokumentów przedłożonych przez niego. W świetle, wyczerpująco omówionego w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, porządku prawnego nie one bowiem mogły decydować o tym czy zaistniały w sprawie przesłanki wznowieniowe i czy skarżący legitymuje się obecnie dokumentami potwierdzającymi znajomość języka polskiego. W ocenie Sądu, także uzasadnienie zaskarżonej decyzji w pełni odpowiada kryteriom wynikającym z art. 107 § 1 i 3 kodeksu postępowania administracyjnego, zarówno w zakresie dotyczącym uzasadnienia stanu faktycznego jak i prawnego. Sąd uznał też, że podnoszone okoliczności braku jakiejkolwiek skargi ze strony pacjentów, skierowanej przeciwko skarżącemu do Rzecznika Praw Pacjenta, czy brak kar dyscyplinarnych wobec skarżącego pozostają bez wpływu na sądową ocenę zaskarżonej uchwały. Poza sporem pozostać musi fakt, że ani w dacie wydawania ostatecznej uchwały kończącej wznowione postępowanie ani w postępowaniu wznowionym skarżący nie legitymował się legalnym dokumentem potwierdzającym znajomość języka polskiego w zakresie właściwym dla wykonywania zawodu lekarza. Sąd argumentował, że w dacie wydawania uchwały ostatecznej, kończącej wznowione postepowanie, skarżący nie mógł złożyć zgodnego z prawdą oświadczenia o znajomości języka polskiego wymaganego ówczesnymi przepisami prawa. Nawet przebieg rozprawy poprzedzającej wydanie niniejszego wyroku potwierdza, że skarżący nie włada językiem polskim w sposób pozwalający na udzielenie odpowiedzi choćby na proste pytania. Nie dysponuje również obecnie wymaganymi dokumentami w odniesieniu do kwestii językowych, koniecznymi do dokonania przedmiotowego w sprawie wpisu. Na marginesie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że dokumentacja akt sprawy potwierdza stanowisko organu – skarżący kończył studia medyczne w Polsce ale w języku angielskim, podobnie w tym języku zdał lekarski egzamin końcowy. Tym samym dokumentacja wprost zaprzecza podawanej w skardze i na rozprawie informacji o ww. studiach i ww. egzaminie odbywanych w języku polskim. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w trybie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił. W skardze kasacyjnej M. S. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Oświadczył również, że zrzeka się rozprawy. Wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, 9, 77, 80 i 136, 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 145 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, przez przyjęcie, że organ administracyjny prawidłowo przeprowadził postępowanie w przedmiocie wydania uchwały uchylającej uchwałę Prezydium Okręgowej Rady Lekarskiej w K. nr ... w przedmiocie przyznania prawa wykonywania zawodu lekarza, wpisania na listę członków S. Izby Lekarskiej w K. oraz wpisu do okręgowego rejestru lekarzy i lekarzy dentystów i odmowy przyznania lek. M. S. prawa wykonywania zawodu lekarza, wpisania na listę członków S. Izby Lekarskiej w K. oraz wpisu do okręgowego rejestru lekarzy i lekarzy dentystów, gdy Okręgowa Rada Lekarska oraz Naczelna Rada Lekarska przeprowadziły postępowanie przy braku wszechstronnej i wnikliwej oceny całego materiału dowodowego, a uzasadnienie zaskarżonej uprzednio uchwały sporządzono w sposób błędny i nienależyty, a ponadto wydały zaskarżone uchwały przy braku podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego; - art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez przyjęcie stanu faktycznego niezgodnego z rzeczywistością, co doprowadziło do błędnego ustalenia przez Sąd, że w sprawie zachodzi niedostateczne przygotowanie zawodowe lekarza. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. 2. Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 9, art. 77, art. 80, art. 136, art. 107 § 3 i art. 145 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego jest zasadny. 2.1. Artykuł 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi reguluje podstawę prawną zastosowania wobec zaskarżonej decyzji środka prawnego uchylenia. Podstawą zastosowania środka prawnego uchylenia decyzji jest naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenie prawidłowe stanu faktycznego sprawy jest podstawowym warunkiem prawidłowego zastosowania przepisu prawa materialnego. W sprawach, których przedmiotem jest zastosowanie środków prawnych wobec decyzji ostatecznej kształtującej uprawnienia lub obowiązki jednostki ma to szczególne znaczenie i wagę. Prowadzi bowiem do podważenia mocy prawnej decyzji ostatecznej, a stanowi to wyłom od konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych. Przyjmuje się, że ochronie podlegają prawa dobrze nabyte, a zatem nie będące wynikiem naruszenia prawa. Wymaga to jednak szczególnie wszechstronnego rozważenia, czy przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy doszło do takiego naruszenia przepisów prawa, które stanowi podstawę do zakwestionowania zgodności z przepisami prawa rozstrzygnięcia sprawy. Do wyznaczenia ciężaru naruszenia przepisów postępowania, które w zakresie podważenia mocy prawnej decyzji uzasadnia jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, podstawą jest regulacja przesłanek wznowienia postępowania enumeratywnie wyliczonych w art. 145 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. 2.2. W zakresie ustalenia stanu faktycznego w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania dla podważenia mocy dowodów, nie można oprzeć się na innej ocenie ich mocy dowodowej. Podważenie mocy dowodów przeprowadzonych w sprawie wyznaczają przesłanki wznowienia postępowania wyliczone w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kodeksu postępowania administracyjnego oraz podważenie ich mocy dowodowej przez przeprowadzenie dowodów przez organ lub pracownika wyłączonego w sprawie (art. 145 § 1 pkt 3 kodeksu postępowania administracyjnego) i ich przeprowadzenie bez udziału strony (art. 145 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego). 2.3. Ustalenie stanu faktycznego w przedmiocie spełnienia przesłanek nabycia uprawnienia może być podjęte na podstawie oświadczenia strony, któremu przypisuje się moc przyznania stanu faktycznego. Na okoliczność faktu przyznanego organ nie prowadzi postępowania dowodowego. Nie oznacza to, że nie dokonuje oceny wiarygodności złożonego oświadczenia. Złożone oświadczenie korzysta z domniemania prawidłowości, a zatem jego obalenie wymaga przeprowadzenia przeciwdowodu. Nie można obalić domniemania prawidłowości oświadczenia strony, przyjmując jego fałsz na podstawie innej jego oceny. Przyjęta przez Prezydium Okręgowej Rady Lekarskiej w K. a następnie przez Naczelną Radę Lekarską ocena złożonego oświadczenia przez skarżącego może budzić zastrzeżenia w świetle faktów przedstawionych w skardze kasacyjnej. Okres wykonywania zawodu lekarza od 2015 r. do 2018 r. przez skarżącego podważa przyjęcie jednoznacznej oceny obalenia domniemania prawidłowości złożonego oświadczenia o znajomości języka polskiego w mowie i piśmie w zakresie niezbędnym do wykonywania zawodu lekarza. Sąd uchylił się od dokonania w tym zakresie zgodności z przepisami prawa oceny dokonanej przez organy. 2.5. Dla ustalenia spełnienia przesłanki wyliczonej w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kodeksu postępowania administracyjnego zasadnicze znaczenie ma wyznaczona granica w art. 145 § 2 i 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Zasadnicza bo związana z rozdziałem kompetencji pomiędzy organami administracji publicznej a sądami. Zgodnie z art. 145 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego: "Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego". Wkroczenie w zakres właściwości sądu do stwierdzenia sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa jest ograniczone przesłanką: "sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste". Według art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty: "Za wystarczające w zakresie spełnienia wymagania: o którym mowa w art. 5 ust. 2 - uznaje się złożenie oświadczenia następującej treści: «Świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia oświadczam, że władam językiem polskim w mowie i piśmie w zakresie niezbędnym do wykonywania zawodu lekarza lub lekarza dentysty określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 7a pkt 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty». Oświadczenie powinno również zawierać nazwisko i imię lekarza, oznaczenie miejsca i datę złożenia oświadczenia oraz podpis lekarza". Fałsz złożonego oświadczenia wymaga stwierdzenia jego oczywistości. Złożonemu oświadczeniu skarżącego, że włada językiem polskim w mowie i piśmie w zakresie niezbędnym do wykonywania zawodu lekarza oparte jest na subiektywnej jego ocenie, która mogła mieć uzasadnienie w tym, że jest obywatelem polskim i odbył studia w Polsce. Okoliczności te nie dają podstaw do ustalenia, że fałsz oświadczenia jest oczywisty. Nie można też uznać za prawidłowe stwierdzenie, że wkroczenie w zakres właściwości sądu powszechnego jest uzasadniony z wystąpieniem przesłanki: "wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego". Powołanie się na utrudnienie kontaktu z pacjentami nie wypełnia ustalenia wystąpienia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego. 3. Zasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W zaskarżonym wyroku ogólnikowość uzasadnienia nie pozwala na przyjęcie, że Sąd przeprowadził kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania. Przyjęte stwierdzenie, że Sąd w pełni podziela ustalenia i argumentację organu i przyjmuje je za własne, nie jest podstawą do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, która wkracza w pozbawienie praw nabytych przez skarżącego. 4. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 185 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. 5. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ----------------------- 6