I GSK 735/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 31 stycznia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2863/10 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie opłaty manipulacyjnej postanawia: oddalić skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 28 lipca 2010 r. o sygn. akt V SA/Wa 1239/10 odrzucił skargę D. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty manipulacyjnej dodatkowej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, iż zarządzeniem z [...] maja 2010 r. skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi, poprzez jej podpisanie i odesłanie jej po podpisaniu. Sąd wskazał, że ze zwrotnego poświadczenia odbioru, które zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] czerwca 2010 r., wynika, że w terminie zakreślonym brak formalny skargi nie został uzupełniony, wobec czego skarga ta została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Na skutek złożonej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 października 2010 r. sygn. akt I GSK 812/10 uchylił powyższe postanowienie. W uzasadnieniu orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż na gruncie rozpoznawanej sprawy spór sprowadza się w istocie do zawartości przesyłki, która została wysłana, i w której rzekomo znajdowało się wezwanie skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie. Nie było bowiem przez stronę kwestionowane, że skarga zawierała braki formalne, w postaci braku podpisu pod skargą, a jedynie to, że przesyłka z Sądu, która rzekomo wzywała go do uzupełnienia braków formalnych skargi przez jej podpisanie, nie zawierała pisma wzywającego do podpisania skargi. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż generalnie przyjmuje się na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru, jak i na podstawie akt sądowych, że zostały wysłane na adres skarżącego pisma i wezwania, o których mowa na zwrotnym poświadczeniu odbioru. Domniemanie powyższe nie jest niewzruszalne. Skarżący zaś twierdził, iż przesyłka nie zawierała wezwania do podpisania skargi oraz skarżącemu nie doręczono odpisu odpowiedzi na skargę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego mogło dojść do sytuacji, w której nie można wykluczyć, że pracownik nie wykonał obowiązku umieszczenia odpowiednich pism w przesyłce adresowanej do skarżącego. Sąd zauważył, że skarżący wykonał obowiązek, który został na niego nałożony pismem zawartym w przesyłce, mianowicie uiścił wpis sądowy w terminie zakreślonym w wezwaniu. Skoro uiścił wpis, można uznać skarżącego za osobę dbającą o swoje interesy i wykazującego dobrą wolę wykonania wezwań sądowych. NSA zalecił, aby Sąd I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu zbadania powyższych okoliczności, a wynik tego postępowania będzie podstawą do oceny czy skarżący uchybił wezwaniu sądu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 31 stycznia 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 2863/10 odrzucił skargę. Sąd I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu wyjaśnienia czy pracownik Sądu, który wykonywał zarządzenie Przewodniczącej Wydziału z dnia [...] maja 2010 r., spełnił obowiązek umieszczenia odpowiednich pism w przesyłce adresowanej do skarżącego, która odebrana została w dniu [...] czerwca 2010 r. W ramach powyższego ustalono, że pismo wzywające skarżącego do podpisania skargi wygenerowane zostało w systemie informatycznym [...], a następnie wydrukowane w dwóch egzemplarzach. W celu wyeliminowania pomyłek przy wysyłaniu korespondencji pracownik wykonujący zarządzenie z [...] maja 2010 r. pierwszy z wydrukowanych egzemplarzy wezwania do podpisania skargi umieścił w zaadresowanej do skarżącego kopercie, a po tej czynności na drugim egzemplarzu, przeznaczonym do wszycia do akt sądowych, zamieścił adnotację informującą o dacie wysłania pisma do strony. W ocenie Sądu, ustalony sposób postępowania pracownika wyklucza – w sytuacji umieszczenia na piśmie, przeznaczonym do wszycia do akt sądowych, adnotacji o wysłaniu pisma – możliwość pominięcia pisma w korespondencji skierowanej do skarżącego. Zgodnie z adnotacją pracownika zawartą na wezwaniu skarżącego do podpisania skargi, wezwanie wysłane zostało do skarżącego w dniu [...] maja 2010 r. W ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono ponadto, że w korespondencji skierowanej do skarżącego umieszczono odpis odpowiedzi na skargę. Treść adnotacji pracownika, umieszczonej na piśmie przesyłającym odpowiedź na skargę, potwierdza, przy uwzględnieniu uważnego sposobu postępowania przyjętego przez pracownika, zamieszczenie w korespondencji do skarżącego odpisu odpowiedzi na skargę. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono także, że pracownik, który wykonywał zarządzenie Przewodniczącej Wydziału z [...] maja 2010 r. zatrudniony jest w Sekretariacie Wydziału [...] WSA w W. od [...] czerwca 2006 r. Pracownik ten swoje obowiązki wykonuje starannie i metodycznie, a w jego pracy nie zdarzały się sytuacje polegające na nieprawidłowym wykonywaniu zarządzeń Przewodniczącej Wydziału (wadliwym doręczaniu korespondencji skarżącemu). W świetle powyższych ustaleń Sąd I instancji stwierdził, iż korespondencja skierowana do skarżącego w dniu [...] maja 2010 r. (data wykonania zarządzenia przez pracownika Sądu) i doręczona w dniu [...] czerwca 2010 r. zawierała pismo wzywające skarżącego do podpisania skargi, jak również odpis odpowiedzi na skargę. Potwierdza to także treść adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Pomimo tego brak formalny skargi – w postaci podpisania skargi i odesłania do Sądu w wyznaczonym terminie – nie został usunięty. W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skarżący wniósł o uchylenie tego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1) naruszenie przepisów o postępowaniu, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 49 § 1 p.p.s.a. oraz § 32 ust. 1 i 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 169, poz. 1646), polegającym na błędnym przyjęciu, iż skarżący został prawidłowo wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji tego naruszenie konstytucyjnych praw i wolności skarżącego w zakresie uprawnień do zaskarżenia niezgodnej z prawem decyzji, sądowego dochodzenia naruszonych wolności i praw oraz sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, a także ograniczenie stronie prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy, b) art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na odrzuceniu skargi i zamknięciu drogi do sądu, pomimo że skarżący nie został prawidłowo wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi, który następnie spowodował jej odrzucenie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił własną wersję wydarzeń dotyczących okoliczności związanych z wezwaniem do podpisania skargi oraz doręczeniem do pism odpowiedzi na skargę. Zaprzeczył, aby został mu doręczony odpis skargi wraz z wezwaniem do jej podpisania i dlatego jego zdaniem Sąd I instancji nie miał podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do kwestii, czy doręczona skarżącemu w dniu [...] czerwca 2010 r. przesyłka Sądu I instancji zawierała wezwanie dla skarżącego o usunięcie braku formalnego w postaci podpisania skargi, jak również odpis odpowiedzi na skargę. W postanowieniu z dnia [...] października 2010 r., sygn. akt I GSK 812/10, NSA stwierdził, iż na podstawie akt sądowych, w tym w oparciu o zwrotne potwierdzenie odbioru pisma, należy przyjąć domniemanie, że pisma i wezwania, o których mowa na zwrotnym poświadczeniu odbioru, zostały doręczone adresatowi. Domniemanie to nie jest jednak niewzruszalne i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny zalecił, aby Sąd I instancji w toku ponownego rozpoznania przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu zbadania powyższych okoliczności. Sąd I instancji do tych zaleceń się zastosował, gdyż wyjaśnił sposób postępowania pracownika Sądu, który wykonywał zarządzenie Przewodniczącej Wydziału z dnia [...] maja 2010 r. Na podstawie złożonych w tej sprawie wyjaśnień (notatki służbowe z dnia [...] i [...] stycznia 2011 r.), akt sprawy oraz zwrotnego poświadczenia odbioru spornej przesyłki Sąd I instancji mógł przyjąć, iż w dniu [...] czerwca 2010 r. skarżącemu została doręczona przesyłka, w której zawarte było wezwanie do uzupełnienia braku formalnego przez jej podpisanie. Ta ocena Sądu I instancji – wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej – nie jest oceną dowolną, gdyż znajduje potwierdzenie w powołanych przez Sąd dowodach. W skardze kasacyjnej trafnie przy tym podnosi się, że skarżący "(...) nie może przeprowadzić dowodu z zawartości koperty, a tym samym nie jest w stanie wykazać, że jakiegoś pisma w tej kopercie nie było (...)". Rzecz jednak w tym, iż Sąd I instancji nie obciążył skarżącego obowiązkiem przeprowadzenia takiego dowodu, lecz we własnym zakresie przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia, czy doręczona skarżącemu przesyłka zawierała wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu na mocy art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.