I SA/Wa 893/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Monika Sawa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 27 listopada 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. D. i G. D. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 253/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w kwocie 6.000 (sześć tysięcy) złotych; 2. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz E. D. i G. D. sumę pieniężną w kwotach po 2.000 (dwa tysiące) złotych; 3. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących E. D. i G. D. solidarnie kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z [...] marca 2020 r. E. D. i G. D. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 253/17, mocą którego Sąd uwzględnił ich skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako organ) i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, kolejnych kierowanych do organu wezwań do wykonania wyroku oraz trzykrotnego wymierzenia przez Sąd organowi grzywny w związku z jego niewykonaniem, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości; stwierdzenie, że zaistniała bezczynność organu po wydaniu wyroku ma charakter rażącego naruszenia prawa; przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości, na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa), zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że w przedmiotowej sprawie zachodzi konieczność wykonania opracowania geodezyjnego polegającego na naniesieniu granic dawnej nieruchomości hipotecznej z rozliczeniem powierzchni w aktualnych działkach ewidencyjnych. Termin realizacji powyższego zlecenia nie został jeszcze określony. Ponadto wskazał, że opóźnienie w wykonaniu wyroku jest spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do organu korespondencji w sprawach dotyczących odszkodowań za nieruchomości oraz znacznym stopniem ich skomplikowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że wyrokiem z 5 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 253/17 Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku skarżących w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jak wynika z akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 5 czerwca 2017 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi [...] w dniu 6 września 2017 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 6 grudnia 2017 r. Pomimo upływu terminu organ dotychczas nie wydał decyzji w sprawie. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem z 5 czerwca 2017 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości sześciu tysięcy złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku z 5 czerwca 2017 r. miała charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem przemawia fakt, że jest to czwarty z kolei wyrok wymierzający grzywnę za niewykonanie wyroku z 5 czerwca 2017 r. oraz fakt, że organ wciąż nie podejmuje działań zmierzających do zakończenia postępowania, albowiem jak wynika z akt sprawy, odpis ostatniego prawomocnego wyroku wymierzającego grzywnę wpłynął do organu wraz z aktami sprawy 18 marca 2020 r., od tamtej pory nie podjęto żadnej czynności w sprawie. Należy także zwrócić uwagę na fakt, że operat szacunkowy sporządzony został już [...] kwietnia 2017 r. i pomimo tego organ nie podjął dalszych czynności w sprawie. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Suma ta pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu, pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy, co jednocześnie zdyscyplinuje organ do jej załatwienia. Trwający stan bezczynności w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku o przyznanie odszkodowania, pomimo wydania wyroku stwierdzającego bezczynność w jego rozpoznaniu oraz trzech kolejnych wyroków wymierzających grzywnę i stwierdzających bezczynność w wykonaniu ww. wyroku z całą pewnością narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Okoliczności podnoszone przez organ nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niewykonania prawomocnego wyroku. Sąd stanął na stanowisku, że zasadne jest przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwotach po 2000 złotych. Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu niewykonania wyroku Sąd miał na uwadze rodzaj sprawy, w której nastąpiła bezczynność oraz czas trwania postępowania administracyjnego, które zostało zainicjowane ponad siedem lat temu, jak również fakt, że jest to czwarty z kolei wyrok stwierdzający bezczynność po wyroku w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 ppsa orzekł jak w pkt 1 - 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Wyrok uwzględnia art. art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 i 567) i ustawy ją zmieniającej z 31 marca 2020 roku (Dz. U. poz. 568) oraz art. 68 ust. 6 w zw. z art. 46 pkt 20 i art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. zmieniającej ustawę o szczególnych rozwiązaniach (Dz.U. z 2020 poz. 875). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.