III OZ 710/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Ol 150/22 w sprawie ze skargi D. Z. na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w Ostródzie w udostępnieniu informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 14 września 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę D. Z. na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w Ostródzie w udostępnieniu informacji publicznej. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z 3 grudnia 2021 r. D. Z. zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w Ostródzie o udostępnienie zanonimizowanej dokumentacji przebiegu kontroli w sprawie [...], prowadzonej przez Komendę Powiatową Policji w Ostródzie oraz stanowisk, wniosków i opinii, jakie w tej sprawie zostały wyrażone w formie pisemnej, w szczególności treści wyniku (rozstrzygnięcia, zawiadomienia, pisma czy opinii – bez względu na formę) oraz o udostępnienie treści pisma skierowanego w tej sprawie do Komendy Wojewódzkiej Policji w Olsztynie. Wyrokiem z 14 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Ol 27/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu skargi D. Z. na bezczynność organu, zobowiązał Komendanta do rozpoznania wniosku skarżącego z 3 grudnia 2021 r. w terminie 14 dni; stwierdził, że bezczynność organu nie mała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; nie wymierzył organowi grzywny oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Orzeczenie to stało się prawomocne od 2 czerwca 2022 r. Akta sprawy zostały zwrócone organowi 17 czerwca 2022 r. W dniu 6 lipca 2022 r. skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na bezczynność Komendanta na skutek wniosku z 3 grudnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, wnosząc o zobowiązanie Komendanta do rozpoznania wniosku w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu odpisu prawomocnego wyroku, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania oraz udostępnienie akt w portalu PASSA. W ocenie skarżącego organ nie rozpoznał ww. wniosku w sposób należyty, a zatem pozostaje w bezczynności. W odpowiedzi na skargę, sporządzonej przez pełnomocnika umocowanego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie, organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że skarga została wniesiona przedwcześnie, bowiem w dniu 30 czerwca 2022 r., zgodnie z wnioskiem skarżącego, za pośrednictwem operatora pocztowego została wysłana odpowiedź na wniosek z 3 grudnia 2021 r. W piśmie procesowym z 16 sierpnia 2022 r. Organ poinformował, że odpowiedź na wniosek skarżącego z 3 grudnia 2021r. została mu doręczona w dniu 4 lipca 2022 r. Odrzucając skargę Sąd pierwszej instancji w wskazał, że nie może być ona rozpoznana merytorycznie, z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. Podniósł, że wyrokiem z 14 kwietnia 2022 r. (sygn. akt II SAB/Ol 27/22) WSA w Olsztynie m.in. zobowiązał Komendanta do rozpoznania wniosku skarżącego z 3 grudnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni. Wyrok ten stał się prawomocny od dnia 2 czerwca 2022 r., zaś zwrot akt administracyjnych sprawy nastąpił do organu w dniu 17 czerwca 2022 r. W związku z powyższym w niniejszej sprawie wystąpiła tożsamość przedmiotowa, gdyż obie skargi dotyczą bezczynności organu w rozpoznaniu tego samego wniosku z 3 grudnia 2021 r. Nie ma również wątpliwości co do występującej tożsamości podmiotowej, bowiem skargę w postępowaniu zakończonym wyrokiem z 14 kwietnia 2022 r. wniósł ten sam skarżący, co w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu pierwszej instancji, z uwagi na prawomocny wyrok z 14 kwietnia 2022 r. korzystający z powagi rzeczy osądzonej, kolejna skarga wniesiona na bezczynność Komendanta w przedmiocie rozpoznania tego samego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu. Na marginesie Sąd ten zwrócił uwagę na treść art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: "p.p.s.a."), w którym uregulowana została instytucja skargi na niewykonanie wyroku, z której możliwe jest skorzystanie po spełnieniu przewidzianych tą regulacją wymogów. W związku z powyższym Sąd ten odrzucił przedmiotową skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Wobec faktu, że skarga została odrzucona, skarżącemu przysługiwał zwrot uiszczonego wpisu, stosownie do przepisu art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (100 zł). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Podniósł w nim, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej. Pomimo, iż w niniejszej sprawie występują te same strony, co w sprawie II SAB/OI 27/22, to przedmiot sprawy (bezczynność) dotyczy już zupełnie innego okresu niż ten, który był przedmiotem uprzedniej skargi. Obecnie przedmiotem skargi jest bezczynność organu datowana od upływu 14 dnia od doręczenia Komendantowi odpisu prawomocnego wyroku (II SAB/OI 27/22) wraz z aktami sprawy. Poprzednio kwestionowano bezczynność Komendanta, wobec braku rozpoznania wniosku skarżącego, zaś teraz kwestionuje się bezczynność tego organu wobec rozpoznania wniosku w sposób nienależyty - sprzeczny z oceną prawną Sądu. Dwa odmienne stany faktyczne zakreślone w obu skargach (określające odmienne bezczynności) powodują, że nie można sprawie, która została uruchomiona aktualną skargą, przypisać powagi rzeczy osądzonej. W piśmie z 20 listopada 2022 r. skarżący podniósł, że w sprawie zachodzi tożsama nieważność postępowania jak w sprawie III OSK 924/22. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W pierwszej kolejności należy wskazać, że wbrew stanowisku skarżącego, w niniejszej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania tożsama z nieważnością stwierdzoną w sprawie III OSK 924/22. Jak bowiem wynika z akt sprawy, Komendant Powiatowy Policji w Ostródzie prawidłowo umocował r.pr. J. W. do reprezentowania go w przedmiotowym postępowaniu. Z niewyjaśnionych przyczyn Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł nowego, prawidłowo umocowanego pełnomocnika, który przystąpił do udziału w postępowaniu składając pismo procesowe z dnia 16 sierpnia 2022 r., będące odpowiedzią na zarządzenie skierowane do r.pr. J. S., który nie jest i nie był w tej sprawie pełnomocnikiem tego organu, gdyż został umocowany przez Komendanta Wojewódzkiego Policji. Wprawdzie odpowiedź na skargę została podpisana przez radcę prawnego nieumocowanego przez Komendanta Powiatowego Policji w Ostródzie, a przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie, lecz okoliczność ta nie mogła przesądzić o nieważności postępowania. Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany. W niniejszej sprawie, wobec prawidłowego umocowania przez Komendanta Powiatowego Policji w Ostródzie r.pr. J. W. i jej przystąpienia do udziału w postępowaniu, powyższa sytuacja nie zachodzi. Organ był bowiem reprezentowany w postępowaniu przez pełnomocnika prawidłowo umocowanego. Podnieść także należy, iż skarga została wniesiona przez skarżącego zgodnie z dyspozycją przepisu art. 54 § 1 p.p.s.a. do Komendanta Powiatowego Policji, a z bliżej nieznanych przyczyn odpowiedź została podpisana przez pełnomocnika powołanego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji. Oznacza to jednakże, iż organ właściwy zapoznał się z treścią skargi i podjął działania związane ze złożeniem odpowiedzi na skargę. Treść odpowiedzi wskazuje bowiem na znajomość sprawy. Dostrzeżenie problemu z powołaniem pełnomocnika przez organ wyższego szczebla spowodowała reakcję organu właściwego w postaci powołania przez niego pełnomocnika procesowego w dniu 16 sierpnia 2022 r. Pełnomocnik ten przystąpił do udziału w sprawie, podejmując działania aktualne na dany moment procesowy, wskazujący na dotarcie do niego zarządzeń Sądu pierwszej instancji skierowanych do pełnomocnika powołanego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, jak również na akceptację stanowiska procesowego zawartego w odpowiedzi na skargę. Wskazuje to również, iż nie zachodziła przyczyna nieważności, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., będąca podstawą do złożenia wniosku o wznowienia postępowania. Rekapitulując, pełnomocnik organu został w niniejszej sprawie prawidłowo umocowany, co wynika z pełnomocnictwa z dnia 16 sierpnia 2022 r. (k. 17 akt). Stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Sytuacja, o której mowa w powołanym przepisie, zachodzi wówczas, gdy wcześniej złożona skarga, w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami, jest rozpoznawana merytorycznie (lis pendens) lub nastąpiło już wcześniejsze merytoryczne prawomocne rozpoznanie skargi (res iudicata), w zakresie tego samego przedmiotu i między tymi samymi podmiotami. Przy ustalaniu tożsamości sprawy należy brać pod uwagę element podmiotowy i przedmiotowy, przy czym tożsamość podmiotowa, to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. W niniejszej sprawie wnioskiem z 3 grudnia 2021 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w Ostródzie o udostępnienie informacji publicznej. Wyrokiem z 14 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Ol 27/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu skargi D. Z. na bezczynność organu, m.in. zobowiązał Komendanta do rozpoznania wniosku z 3 grudnia 2021 r. w terminie 14 dni. Orzeczenie to stało się prawomocne od 2 czerwca 2022 r. Akta sprawy zostały zwrócone organowi 17 czerwca 2022 r. W dniu 6 lipca 2022 r. skarżący wywiódł kolejną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na bezczynność Komendanta na skutek wniosku z 3 grudnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, podnosząc w niej, że w jego ocenie organ nie rozpoznał ww. wniosku w sposób należyty, a zatem pozostaje w bezczynności. Jak trafnie podniósł to Sąd pierwszej instancji na marginesie swoich rozważań, kwestia związana z nieprawidłową realizacją wniosku o udostępnienie informacji publicznej, po wydaniu prawomocnego wyroku zobowiązującego do załatwienia tego właśnie wniosku w sposób wyraźnie wskazany w wyroku, nie może być przedmiotem kolejnej skargi na bezczynność organu w rozpoznaniu tego samego wniosku. W sytuacji, gdy bezczynność organu została już stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu, inicjowanie kolejnego postępowania sądowego w tym samym przedmiocie jest niedopuszczalne i godzi w zasadę powagi rzeczy osądzonej. W sytuacji, gdy organ, pomimo zobowiązującego go do działania prawomocnego wyroku, w dalszym ciągu unika realizacji obowiązku nałożonego w tym wyroku, środkiem prawnym przysługującym skarżącemu jest skarga składana w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd, uwzględniając skargę w tym przedmiocie, ocenia czy po wydaniu wyroku organowi niewykonującemu tego wyroku można zarzucić trwanie w bezczynności lub przewlekłym prowadzeniu postępowania, a także czy stwierdzona bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ po wydaniu wyroku miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. To właśnie skarga z art. 154 § 1 p.p.s.a. pozwala sądowi na ocenę, czy po wydaniu wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie organ załatwił sprawę, czy też wciąż pozostaje bezczynny lub w dalszym ciągu przewlekle prowadzi sprawę. W przypadku, o którym mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Przyjęcie, że po stwierdzeniu bezczynności organu i następującej po niej dalszej bezczynności w granicach tej samej sprawy, stronie przysługuje prawo do wniesienia nowej skargi na bezczynność w tej samej sprawie, powodowałoby, że instytucja wniesienia skargi na niewykonanie wyroku prawomocnie stwierdzającego już bezczynność i zobowiązującego organ do określonej aktywności stałaby się zbędna (por. wyrok NSA z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3030/21, LEX nr 3191034). W związku z powyższym za prawidłowe należało ocenić zaskarżone zażaleniem postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o odrzuceniu przedmiotowej skargi. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.